باز کردن منو اصلی

آرامگاه محمد بن جعفر طیار مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان دزفول، روستای محمدبن جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ ۵ بهمن ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱]

آرامگاه محمد بن جعفر طیار
نام آرامگاه محمد بن جعفر طیار
کشور  ایران
استان استان خوزستان
شهرستان شهرستان دزفول
اطلاعات اثر
کاربری آرامگاه
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۲۵۵۳
تاریخ ثبت ملی ۵ بهمن ۱۳۷۸

آرامگاه محمد بن جعفر طیار در فاصله پنج کیلومتری شهر دزفول، در شهرکی به این نام قرار دارد. صاحب آرامگاه فرزند جعفر طیار برادر علی ابن ابی طالب و داماد علی ابن ابی طالب (شوهر ام کلثوم) و یکی از فرماندهان سپاه عمر در حمله اعراب به ایران بوده‌است که در سال ۱۹ هجری قمری در جنگی که برای فتح شوشتر در این منطقه صورت گرفته بود به این منطقه آمده بود.

محتویات

معماری آرامگاهویرایش

آرامگاه دارای گنبدی ۱۲ ترک است که با کاشی سبز رنگ ساده و یکرنگ تزئین شده‌اند، این گنبد با حاشیه بندی کاشی‌های ترک‌ها و نقش و نگار هندسی و حاشیه سیاه رنگ و لچکی سفید و نقوش منظم و قرینه‌سازی ساخته شده‌است. ورودی آرامگاه از سمت شمال است و دارای دو شبستان در طرفین مقبره است. ضریح مقبره در قدیم چوبی بوده‌است ولی در سال‌های اخیر ضریحی فلزی نصب شده‌است. آرامگاه در وسط باغ بزرگی احداث شده و در اطراف آن آرامگاه‌هایی از اشخاص و شخصیت‌های دزفول وجود دارد. در اطراف هر یک از ایوانهای اطراف بنا دو غرفه و پلکان وجود دارد. طاقهای غرفه‌ها و ورودی‌های پلکان با تکه کاشیهای سبزرنگ تزئین شده‌اند قرارگیری آرامگاه در میان درختان کهنسال و سرسبز کُنار جلوه و آراستگی خاصی دارد. دو درخت کنار روبروی آرامگاه وجود دارد که قدمتی یکی از آن‌ها به ۸۰۰ و دیگری به ۷۵۰ سال می‌رسد. آرامگاه محمد بن جعفر یک ورودی قدیمی داشته که سر در ورودی با کاشیهای سیاه و سفید و فیروزه‌ای مربع شکل زینت داده شده و دارای بدنه آجری قدیمی است و در بالای آن تاریخ کاشیکاری ۱۳۱۲و۱۳۵۱ به چشم می‌خورد و مربوط به اواخر دوره قاجاریه است. دو مناره گلدسته ازنوع مناره‌هایی که بر فراز طاق ورودی بنای آرامگاه ساخته‌اند بر روی سردر حیاط نیز با کاشیهای آبی رنگ وجود دارند. در کنار این ورودی ۴ درخت قدیمی کنار قرار دارد که به «چهار خواهر» معروفند و مردم اعتقاد خاصی به بستن دخیل و پارچه و نذر و نیاز به آن‌ها دارند.

ابهام در تأیید وجود این بقعه در دزفول و علت ساخت آرامگاهویرایش

در خصوص این بقعه در شهرستان دزفول عبداللطیف خان شوشتری در سفرنامه خود بر اساس مطالب شایع در میان مردم گفته است: در جنگ فتح شوشتر، محمدبن جعفر طیار به سختی زخمی شده بود و در بازگشت به دزفول دعوت حق را لبیک گفته و در آنجا در خارج شهر مدفون شد .[نیازمند منبع]

اما فقیه و حدیث‌شناس محمدتقی شوشتری در کتاب قاموس الرجال (ج ۹، ص ۱۵۸، ناشر: مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم) گفته است:

{{نقل قول|با توجه به این که در داده‌های تاریخی آمده‌است که وی با ام کلثوم بعد از فوت عمر ازدواج نموده است، نمی‌توان پذیرفت وی در شوشتر و جنگ با ایرانیان کشته شده باشد؛ زیرا کشته شدن وی در جنگ با ایران، در دوران زندگی عمر است و ازدواج او با ام کلثوم، پس از عمر است و این نشان دهنده آن است که وی پس از جنگ با ایران، زنده بوده‌است و در ماجرای مذکور، کشته نشده است.}


این آرامگاه که در روستای ازمیغان (کیلومتر جاده طبس به بشرویه – جاده روستای ازمیغان) واقع شده از صدر اسلام تاکنون بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته که آخرین آن پس از زلزله طبس در سال ۱۳۵۹ بوده‌است.[۲][۳][۴]

در کتابی خطی پیرامون مزارات قهستان که منسوی به ابن حسام خوسفی یا شاگردان وی در قرن نهم است پیرامون این بقعه در خراسان آمده‌است:

بر اذکیا پوشیده نماند که بیشتر اولاد جعفر طیار (علیه التحیه والکرامه) در خاک خراسان بوده‌اند چه، محمدبن جعفر طیار که عم گرامی عون است در قریه‌ای از قرای طبس گیلک و مرقد منور مشهد مطهرش ظاهر و اسم آن قریه ارمغان «ازمیغان» است. در همان زمان یعنی ابتدای فتح اسلام که آن همام مقبور گشته قبه‌ای بر سر تربتش ساخته و سرش به گردون افراخته و به خط کوفی ذکر کیفیت شهادتش بر کنایه آن مرقوم گشته و اکابر و اساغر (اصاغر یا صاد ولی در اصل یاسین نوشته شده) آن بلد و بلوکاتش همواره شموع نذورات به آن آستان ملائک آشیان همی برند و به مراد می‌رسند و ساداتی که بترسایان در بیهق زمینی اند و فرزند حسن بن عون بن عبدالله جعفر که مدفون در بزناباد (قاینات) است و برادرش که مسمّی جد خود اوست در مصرخ هرات است.[۵]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۱-۰۵-۱۹.
  2. http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/58573/مزار-ازمیغان
  3. http://iqna.ir/fa/news/2808252/آستان-امامزاده-سیدمحمد-بن‌جعفر-طیارع-کجاست
  4. http://www.farsnews.com/printable.php?nn=13930110000186
  5. http://www.tabasenc.ir/مزار-محمد-جعفر-طیار-ازمیغان/

http://www.pasokhgoo.ir/node/27306