آشفتگی جنسیتی

آشفتگی جنسیتی یا دیسفوری جنسیتی (به انگلیسی: gender dysphoria) پریشانی است که شخص به دلیل عدم تطابق بین هویت جنسی و جنسیت خود در هنگام تولد احساس می کند . هویت جنسی به احساس فرد در مورد خود به عنوان زن یا مرد اطلاق می شود.[۱]افراد مبتلا به اختلال جنسیتی به طور معمول transgender هستند . برچسب تشخیصی اختلال هویت جنسیتی ( GID ) تا سال 2013 با انتشار DSM-5 مورد استفاده قرار گرفت. این شرط برای از بین بردن انگ مرتبط با اصطلاح اختلال تغییر نام یافت. [۲]

از سری مقالات مربوط به تراجنسیتی 
Transgender Pride flag.svg
هویت
دوجنسهدوجنسیتی
* جنسیت کوییر (عجیب) • هیجرا
باینری جنسیت
جنسیت سوم / جنس سوم
دگرجنسگونهترنس مرد
ترنس زنسه جنسیتی
دو روح
دگرجنس‌گرایی دگرباشفاآفافینه
موضوعات
مبدل پوشیمیان‌جنسی
آشفتگی جنسیتیتراجنسی
اختلال هویت جنسی
(بیشتر)
نگرش ها
تراجنسی ستیزی
فمینیسم و تراجنسیتی
مبانی اجتماعی
جنبه‌های حقوقی تراجنسیتی
سرویس بهداشتی بی‌جنسیت
فهرست
فیلم‌هاافراد
موضوعاتمراسم
فهرست موضوعات مربوط به تراجنسیتی

در معنای دیگر آشفتگی جنسیتی به معنای ناراحتی و نارضایتی مداوم فرد از خصوصیات جنسی بدن و آرزو و میل شدید به بودن در نقش جنس و جنسیت مخالف و شناخته شدن به عنوان جنسیت مخالف است[۳]عدم انطباق جنسیتی همان ناخشنودی جنسیتی نیست. [۴] براساس اعلام انجمن روانپزشکی آمریکا ، عنصر مهم بروز اختلال جنسیتی "پریشانی قابل توجه بالینی" است. [۵] برخی ار تراجنسیتی‌ها آشفتگی جنسیتی را به عنوان یک مورد پزشکی قبول ندارند بلکه آن را طیف جدید از جنسیتی می‌دانند که دیگران آن را غیرعادی می‌خوانند.

شواهد حاصل از مطالعات دوقلوها نشان می دهد كه ناخشنودی جنسیتی علاوه بر موارد محیطی ، علل ژنتیكی نیز دارد. [۶] [۷] برخی از افراد transgender و محققان از رمزگشایی این بیماری حمایت می کنند زیرا می گویند این تشخیص واریانس جنسیت را آسیب شناسی می کند و الگوی باینری جنسیت را تقویت می کند. [۸] [۹] [۱۰] آشفتگی جنسیتی رابطه‌ای با گرایش جنسی فرد ندارد.[۱۱] مانند هر فرد دیگر، شخص دارای آشفتگی جنسیتی می‌تواند هر گرایشی داشته باشد. آشفتگی جنسیتی در هر سنی ممکن است رخ دهد. به عنوان مثال پسری که هنوز به سن بلوغ نرسیده و خود را دختر می‌داند و رفتارهای دخترانه انجام می‌دهد نیز دچار آشفتگی جنسیتی شده‌است. نوجوانان نیز در دوارن بلوغ ممکن است دچار آشفتگی جنسیتی شوند، این مرحله معمولاً برای اکثر افراد اتفاق می‌افتد. فرد بالغی که دچار آشفتگی جنسیتی شود معمولاً برای درمان و بررسی این آشفتگی اقدام می‌کند. با مراجعه به روانپزشک شدت این مشکل بررسی می‌شود و روانپزشک فرد را برای طی کردن مراحل بیشتر راهنمایی می‌کند یا به فرد کمک می‌کند تا جنسیت حاضر خود را بپذیرد. معمولاً اگر لازم باشد مراحل بیشتری را طی کند ابتدا باید در نقش جنسیت مخالف زندگی کند تا برای مراحل بعد آماده شود.[۱۲]

واژه‌شناسیویرایش

واژه دیسفوریا (به انگلیسی: dysphoria) در حدود سال‌های ۱۸۳۵ تا ۱۸۴۵ از زبان یونانی (به یونانی: δύσφορος) وارد زبان لاتین (به لاتین: dysphoros) شده‌است که از ترکیب δύσ به معنای دشواری یا سختی و φορος به معنای تحمل و طاقت آوردن تشکیل شده‌است.[۱۳] امروزه dysphoria در علم پزشکی به معنای حالتی روحی و روانی است که در آن فرد دچار آشفتگی، نارضایتی، افسردگی یا بی‌تفاوتی نسبت به عوامل پیرامون خود است.[۱۴]

علائمویرایش

آشفتگی جنسیتی در افرادی که با فیزیک مردان متولد می شوند یکی از دو مسیر را دنبال می کند: زودرس یا دیررس.آشفتگی جنسیتی با شروع زودرس از نظر رفتاری ،در کودکی قابل مشاهده است. بعضاً آشفتگی جنسیتی در این گروه متوقف می شود و یک دوره به عنوان همجنسگرا یا همجنس باز شناخته می شوند و به دنبال آن عود آشفتگی جنسیتی صورت می گیرد. این گروه معمولاً در بزرگسالی مورد توجه اعضای جنس خود قرار می گیرند. آشفتگی جنسیتی که دیررس شروع شده است علائم قابل توجهی را در اوایل کودکی نشان نمی دهد ، اما برخی گزارش می دهند که در کودکی آرزو داشتند جنس مخالف باشند اما به دیگران گزارش نکرده اند. زنان ترانس که دچار آشفتگی جنسیتی دیررس هستند ، معمولاً مورد جذب خانمها قرار می گیرند و ممکن است به عنوان همجنس گرا شناخته شوند. ممکن است مردانی که آشفتگی جنسیتی دیررس دارند درگیر مبدل پوشی برای رسیدن به هیجان جنسی شوند. افرادی که از بدو تولد جنسیت زن به آنها اختصاص داده شده است ، آشفتگی جنسیتی زودرس شایع ترین حالت استا.این گروه معمولاً از نظر جنسی مورد توجه خانمها قرار می گیرد. مردان ترنس که دچار آشفتگی جنسیتی دیررس هستند ، معمولاً توسط مردان جذب جنسی می شوند و ممکن است به عنوان همجنسگرا شناخته شوند. [۱۵] [۱۶] بزرگسالان مبتلا به آشفتگی جنسیتی در معرض خطر استرس ، انزوا ، اضطراب ، افسردگی ، عزت نفس ضعیف و خودکشی هستند. [۱۷] مطالعات نشان می دهد که افراد ترنس میزان بسیار بالای اقدام به خودکشی دارند. در یک مطالعه از 6،450 افراد ترنس در ایالات متحده ، مشخص شد که 41٪ اقدام به خودکشی کرده اند ، در مقایسه با میانگین کشوری 1.6٪. همچنین مشخص شد که تلاشهای خودکشی در بین افراد ترنس که روابط خانوادگی آنها پس از تغییرجنسیت نیز قوی مانده کمتر است، اما حتی افراد ترنس با ریسک نسبتاً کم هنوز هم بسیار بیشتر از افراد عادی اقدام به خودکشی می کنند. [۱۸] افراد ترنس همچنین در معرض خطر ابتلا به اختلالات خوردن [۱۹] و سوء مصرف مواد هستند . [۲۰]

آشفتگی جنسیتی در کودکان و نوجوانانویرایش

علائم آشفتگی جنسیتی در کودکان شامل ترجیح اسباب بازیهای ، بازیها یا فعالیتهای جنس مخالف ،بیزار بودن از دستگاه تناسلی خود و ترجیح جدی برای همبازی شدن با جنس مخالف است. [۲۱] همچنین برخی از کودکان ممکن است انزوا اجتماعی از همسالان ، اضطراب ، تنهایی و افسردگی تجربه کنند . [۱۷] طبق اعلام انجمن روانشناسی آمریکا ، کودکان ترنس نسبت به سایر کودکان بیشتر در معرض آزار و اذیت و خشونت در مدرسه ، مهدکودک ، مراکز درمانی مسکونی ، مراکز بی خانمان و برنامه های دادرسی نوجوانان قرار دارند. [۲۲] علاوه بر این ، برخی روانشناسان کودک بر خلاف گفته های سیاست APA ، همچنان از زبان و رویکردهای نادرست و آسیب شناسانه با کودکان ترنس استفاده می کنند. [۲۳] در نوجوانان و بزرگسالان ، علائم شامل تمایل به بودن و برخورد با آنها به عنوان جنس مخالف را شامل می شود. [۲۱] در نوجوانان آشفتگی جنسیتی به شکل افسردگی، اضطراب، و مشکلات رفتاری نمایان می‌شود. مجموعه این عوامل باعث پریشانی نوجوان و انزوای او می‌شود. انجمن جهانی حمایت از تراجنسیتی‌ها (WPATH) پیشنهاد می‌کنند هیچ‌گونه مداخله پزشکی قبل از ۱۶ سالگی انجام نشود. این انجمن پیشنهاد می‌کند مداخله روانشناسی برای تغییر جنسیت یا جراحی‌های تغییر جنس/جنسیت بعد از ۱۸ سالگی و پس از دو سال زندگی در نقش جنس مخالف انجام شود[۲۴]

آشفتگی جنسیتی( اختلال هویت جنسی )ویرایش

اختلال هویت جنسیتی یک اختلال روانی ثبت شده و رسمی در راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی(DSM) در انجمن روانپزشکان آمریکا بود که در ویرایش پنجم DSM به علت از بین بردن انگ ناشی از کلمه اختلال به آشفتگی جنسیتی یا همان دیسفوری جنسیتی تغییر نام یافت.DSM-5 این تشخیص را از دسته اختلالات جنسی حذف کرده و به گروهی از موارد خاص منتقل کرد. [۲۱] این تشخیص پس از انتقادهایی مبنی بر نگران کننده بودن اصطلاح سابق از اختلال هویت جنسی به آشفتگی جنسیتی تغییر داد. [۲۵] این تشخیص برای کودکان از بزرگسالان جدا شده است ، به عنوان " آشفتگی جنسیتی در کودکان " مطرح شد. ایجاد یک تشخیص خاص برای کودکان ، نشانگر توانایی کمتر کودکان برای داشتن بینش نسبت به آنچه تجربه می کنند یا توانایی بیان آن در صورت داشتن بینش است. [۲۶] آشفتگی جنسیتی مشخص دیگر یا آشفتگی جنسی نامشخص را می توان تشخیص داد در صورتی که فرد معیارهای آشفتگی جنسیتی را برآورده نکند ، اما همچنان دچار پریشانی و نارسایی بالینی است. [۲۱] افراد Intersex اکنون در تشخیص آشفتگی جنسیتی گنجانده شده اند. [۲۷] برای این‌که فردی دچار آشفتگی جنسیتی باشد هر دو معیار الف و ب لازم است: الف:ناهمخوانی قابل توجه بین جنسیت ابراز شده و جنسیت تعیین شده فرد که حداقل 6 ماه طول بکشد و حداقل دو مورد از موارد زیر را داشته باشد:

  • ناهمخوانی قابل توجه بین جنسیت تجربه شده و ویژگی های اولیه یا ثانویه جنسی
  • تمایل زیاد برای رهایی از ویژگی های اولیه یا ثانویه جنسی
  • تمایل زیاد داشتن برای ویژگی های جنسی اولیه یا ثانویه جنس مخالف
  • تمایل زیاد برای داشتن جنسیت دیگر
  • تمایل زیاد برای اینکه با فرد مانند جنس مخالف رفتار شود
  • تمایل زیاد برای داشتن احساسات و تمایلات جنس مخالف

ب:این شرایط باید باعث افت کارکرد اجتماعی یا شغلی یا سایر حیطه ها شده باشد.

اگر شخصی دچار استرس، از کار افتادگی یا از دست دادن روند عادی زندگی خود نشود دچار آشفتگی جنسیتی نیست.[۲۸] در حال حاضر تشخیص پزشکان بر این است که اگر فردی به خاطر تضاد در جنسیت خود دچار استرس و از کار افتادگی شود در واقع آشفتگی جنسیتی دارد.[۲۹] یکی از روانشناسان انجمن روانشناسی آمریکا چنین می‌گوید:

این وضعیت روانی (که فرد جنسیت خود را چیزی به جز جنس خود ببیند) تنها زمانی اختلال است که باعث اذیت یا از کار افتادگی فرد باشد. بسیاری از تراجنسیتی‌ها از وضعیت خود ناراحت نیستند و به صورت عادی به فعالیت‌های خود می‌پردازند. این نشان می‌دهد که تراجنسیتی بودن در باطن یک اختلال و عقب افتادگی نیست[۳۰]

مدیریتویرایش

درمان برای فرد مبتلا به آشفتگی جنسیتی ممکن است شامل روان درمانی یا حمایت از جنسیت ترجیحی فرد از طریق هورمون درمانی ، بیان جنسیت و نقش یا جراحی باشد این موارد شامل مشاوره روانشناختی و در نتیجه تغییر شیوه زندگی یا تغییرات جسمی ناشی از مداخلات پزشکی مانند معالجه هورمونی ، جراحی دستگاه تناسلی ، الکترولیز یا لیزر موهای زائد ، جراحی قفسه سینه و یا سایر جراحی های بازسازی باشد. [۳۱] هدف از درمان ممکن است باعث کاهش مشکلات ناشی از وضعیت transgender شخص باشد ، برای مثال مشاوره با بیمار به منظور کاهش گناه مرتبط با لباس پوشیدن ، یا مشاوره با همسر برای کمک به آنها در تنظیم وضعیت بیمار. [۳۲] این سوال که آیا به کودکان خردسال توصیه شود که از جنسیت اختصاص داده شده خود راضی باشند ، یا آنها را ترغیب به ادامه رفتارهایی که با جنسیت تعیین شده آنها مطابقت ندارد می کند- یا کشف انتقال جنسیتی - ، بحث برانگیز است. مطالعات پیگیری در مورد کودکان مبتلا به آشفتگی جنسیتی به طور مداوم نشان می دهد که اکثر آنها در دوران بلوغ احساس تراجنسیتی می کنند و به جای آن به عنوان همجنسگرا شناخته می شوند. [۳۳] [۳۴] [۳۵] سایر پزشکان نیز گزارش کردند که بخش قابل توجهی از کودکان خردسال که بعداً دچار دیس فوریای جنسیتی تشخیص داده می شوند ، هیچ گونه دیس فوریا از خود نشان نمی دهند. [۳۶] متخصصانی که آشفتگی جنسیتی را در کودکان درمان می کنند ، شروع به ارجاع و تجویز هورمون هایی می کنند که به عنوان مسدودکننده های بلوغ شناخته می شوند و تا زمانی که تصور می شود کودک به اندازه کافی بزرگ شده تا تصمیم گیری آگاهانه در مورد تغییر جنسیت هورمونی منجر به تغییر جنسیت را انجام دهد بلوغ را به تاخیر می اندازند [۳۷]

درمان های روانشناختیویرایش

تا دهه 1970 روان درمانی درمان اصلی آشفتگی جنسیتی بود و عموماً به منظور کمک به شخص در تطابق جنسیت با خصوصیات جسمی موجود در بدو تولد بود. روان درمانی هر تعامل درمانی است که با هدف درمان یک مشکل روانی انجام شود. اگرچه برخی پزشکان هنوز فقط از روان درمانی برای درمان آشفتگی جنستی استفاده می کنند ، اما ممکن است اکنون علاوه بر مداخلات بیولوژیکی از آن استفاده شود. [۳۸] درمان روان درمانی شامل کمک به بیمار در سازگاری است. تلاش برای کاهش آشفتگی جنسیتی با تغییر هویت جنسیتی بیمار برای منعکس کردن خصوصیات تولد بی اثر بوده است. [۳۹] :۱٬۷۴۱

درمان های بیولوژیکیویرایش

درمانهای بیولوژیکی خصوصیات جنسی اصلی و ثانویه را از نظر جسمی تغییر می دهند تا اختلاف بدن جسمی فرد و هویت جنسیتی آنها کاهش یابد. [۴۰] درمانهای بیولوژیکی بدون هیچ نوع روان درمانی بسیار نادر است. محققان دریافته اند كه اگر افراد در درمان خود از روان درمانی خودداری كنند ، در صورت كامل شدن درمان های بیولوژیك خود ، احساس گم شدن و سردرگمی می كنند. [۴۱]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «مرور نشریات - Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology - مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران». ijpcp.iums.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۳۰.
  2. American Psychiatric Association, DSM-5 Fact Sheets, Updated Disorders: Gender Dysphoria (Washington, D.C.: American Psychiatric Association, 2013): 2 ("DSM-5 aims to avoid stigma and ensure clinical care for individuals who see and feel themselves to be a different gender than their assigned gender. It replaces the diagnostic name 'gender identity disorder' with 'gender dysphoria', as well as makes other important clarifications in the criteria.").
  3. http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/gender+dysphoria
  4. Ranna Parekh. "What Is Gender Dysphoria?". American Psychiatric Publishing. Retrieved November 20, 2018.
  5. "Gender Dysphoria" (PDF). American Psychiatric Publishing. Retrieved December 24, 2016.
  6. Heylens G, De Cuypere G, Zucker KJ, Schelfaut C, Elaut E, Vanden Bossche H, De Baere E, T'Sjoen G (March 2012). "Gender identity disorder in twins: a review of the case report literature". The Journal of Sexual Medicine. 9 (3): 751–7. doi:10.1111/j.1743-6109.2011.02567.x. PMID 22146048. Of 23 monozygotic female and male twins, nine (39.1%) were concordant for GID; in contrast, none of the 21 same‐sex dizygotic female and male twins were concordant for GID, a statistically significant difference (P = 0.005)... These findings suggest a role for genetic factors in the development of GID.
  7. Diamond, Milton (2013). "Transsexuality Among Twins: Identity Concordance, Transition, Rearing, and Orientation". International Journal of Transgenderism. 14 (1): 24–38. doi:10.1080/15532739.2013.750222. Combining data from the present survey with those from past-published reports, 20% of all male and female monozygotic twin pairs were found concordant for transsexual identity... The responses of our twins relative to their rearing, along with our findings regarding some of their experiences during childhood and adolescence show their identity was much more influenced by their genetics than their rearing.
  8. Bryant, Karl (2018). "Gender Dysphoria". Encyclopædia Britannica Online. Retrieved August 16, 2018.
  9. Fraser, L; Karasic, D; Meyer, W; Wylie, K (2010). "Recommendations for Revision of the DSM Diagnosis of Gender Identity Disorder in Adults". International Journal of Transgenderism. 12 (2): 80–85. doi:10.1080/15532739.2010.509202.
  10. Newman, L (July 1, 2002). "Sex, Gender and Culture: Issues in the Definition, Assessment and Treatment of Gender Identity Disorder". Clinical Child Psychology and Psychiatry. 7 (3): 352–359. doi:10.1177/1359104502007003004.
  11. http://www.nhs.uk/Conditions/Gender-dysphoria/Pages/Definition.aspx
  12. http://www.wisegeek.com/what-is-gender-dysphoria.htm
  13. http://dictionary.reference.com/browse/dysphoria
  14. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ اوت ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۲.
  15. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (Fifth ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing. 2013. pp. 451–460. ISBN 978-0-89042-554-1.
  16. Guillamon A, Junque C, Gómez-Gil E (October 2016). "A Review of the Status of Brain Structure Research in Transsexualism". Archives of Sexual Behavior. 45 (7): 1615–48. doi:10.1007/s10508-016-0768-5. PMC 4987404. PMID 27255307.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ Davidson, Michelle R. (2012). A Nurse's Guide to Women's Mental Health. Springer Publishing Company. p. 114. ISBN 978-0-8261-7113-9.
  18. Grant; Jaime, M.; Mottet, Lisa; Tanis, Justin; Harrison, Jack; Herman, Jody; Keisling, Mara (2011). Injustice at Every Turn: A Report of the National Transgender Discrimination Survey (PDF). Washington: National Center for Transgender Equality and National Gay and Lesbian Task Force. Archived from the original (PDF) on November 4, 2015. Retrieved May 10, 2015.
  19. Diemer EW, Grant JD, Munn-Chernoff MA, Patterson DA, Duncan AE (August 2015). "Gender Identity, Sexual Orientation, and Eating-Related Pathology in a National Sample of College Students". The Journal of Adolescent Health. 57 (2): 144–9. doi:10.1016/j.jadohealth.2015.03.003. PMC 4545276. PMID 25937471.
  20. Harmon, A., & Oberleitner, M. G. (2016). Gender dysphoria. In Gale (Ed.), Gale encyclopedia of children's health: Infancy through adolescence (3rd ed.). Farmington, MI: Gale.
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ ۲۱٫۳ American Psychiatry Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5) (5th ed.). Washington, DC and London: American Psychiatric Publishing. pp. 451–460. ISBN 978-0-89042-555-8.
  22. American Psychological Association (2008). "Resolution on transgender, gender identity, and gender expression non-discrimination" (PDF).
  23. Ansara, Y. Gavriel; Hegarty, Peter (2012). "Cisgenderism in psychology: pathologising and misgendering children from 1999 to 2008" (PDF). Psychology and Sexuality. 3 (2): 137–60. doi:10.1080/19419899.2011.576696.
  24. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۲.
  25. "Gender Dysphoria in Children". American Psychiatric Association. May 4, 2011. Retrieved July 3, 2011.
  26. "P 00 Gender Dysphoria in Children". American Psychiatric Association. Retrieved April 2, 2012.
  27. Davy, Zowie; Toze, Michael (2018). "What Is Gender Dysphoria? A Critical Systematic Narrative Review". Transgender Health. Mary Ann Liebert, Inc. Publishers. 3 (1): 159–169. doi:10.1089/trgh.2018.0014. PMC 6225591. PMID 30426079.
  28. «تراجنسیتی بیمار نیست».
  29. Hodo, David W. (2003-11-05). "Psychiatry". JAMA. 290 (17): 2333. doi:10.1001/jama.290.17.2333. ISSN 0098-7484.
  30. http://www.apa.org/topics/sexuality/transgender.aspx#isbeing
  31. "NHS - Treatment - Gender dysphoria". NHS. 2016. Retrieved January 10, 2019.
  32. Leiblum, Sandra (2006). Principles and Practice of Sex Therapy, Fourth Edition. The Guilford Press. pp. 488–9. ISBN 978-1-59385-349-5.
  33. Wallien, M. S. C., & Cohen-Kettenis, P. T. (2008). Psychosexual outcome of gender-dysphoric children. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 47, 1413–1423.
  34. Drummond, K. D., Bradley, S. J., Badali-Peterson, M., & Zucker, K. J. (2008). A follow-up study of girls with gender identity disorder. Developmental Psychology, 44, 34–45.
  35. Steensma, T. D., McGuire, J. K., Kreukels, B. P. C., Beekman, A. J., & Cohen-Kettenis, P. T. (2013). Factors associated with desistence and persistence of childhood gender dysphoria: A quantitative follow-up study. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 52, 582–590.
  36. Spiegel, Alix (May 8, 2008). "Q&A: Therapists on Gender Identity Issues in Kids". NPR. Retrieved September 16, 2008.
  37. The Transgendered Child: A Handbook for Families and Professionals (Brill and Pepper, 2008)[نیازمند یادکرد دقیق][کدام صفحه؟]
  38. Gijs, L; Brawaeys, A (2007). "Surgical Treatment of Gender Dysphoria in Adults and Adolescents: Recent Developments, Effectiveness, and Challenges". Annual Review of Sex Research. 18 (178–224).
  39. George R. Brown, MD (July 20, 2011). "Chapter 165 Sexuality and Sexual Disorders". In Robert S. Porter, MD. The Merck Manual of Diagnosis and Therapy (19th ed.). Whitehouse Station, NJ, USA: Merck & Co., Inc. pp. 1740–1747. ISBN 978-0-911910-19-3.
  40. Bockting, W; Knudson, G; Goldberg, J (January 2006). "Counselling and Mental Health Care of Transgender Adults and Loved Ones".
  41. Hakeem, Az (2008). "Changing Sex or Changing Minds: Specialist Psychotherapy and Transsexuality". Group Analysis. 41 (2): 182–196. doi:10.1177/0533316408089883.