آفتابگردان

آفتابگردان
Sunflower sky backdrop.jpg
دشت آفتابگردان
آرایه‌شناسی
فرمانرو: گیاهان
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: گل مینا
تیره: گل‌ستاره‌ای‌ها
سرده: آفتاب‌گردان
Species: H. annuus
نام علمی
Helianthus annuus

گل آفتابگردان یا گل آذریون (عربی‌شدهٔ آذرگون)[۱] (نام علمی: Helianthus annuus) نام یک گونه از سردهٔ آفتابگردان است. گل آفتابگردان گیاهی است یک ساله و تا حدود سه متر رشد می‌کند. گل آن درشت و زیبا و به قطر ۳۵ سانتیمتر می‌باشد. در وسط گل قرمز رنگ آن دایره‌ای قهوه‌ای رنگ وجود دارد که تخم‌های آفتابگردان دورادور آن را گرفته‌اند. این گیاه در اکثر نقاط دنیا وجود دارد. از تخم آفتابگردان روغن گرفته می‌شود که اشباع نشده است و برای پخت‌وپز مناسب است.

در ادبیات فارسیویرایش

در ادبیات فارسی از واژه آذریون که عربی شدهٔ آذرگون است، برای نام بردن از این گل استفاده شده است.

ناصرخسرو می‌سراید:

گر کسی گویدت «بس نیکو جوانی، شادباش!»شادمان گردی و رخ همرنگ آذریون کنی

امیر معزی می‌سراید:

ز آب دیدهٔ خصم تو زعفران رویدکجا ز آذر تیغ تو روید آذریون

ظهیر فاریابی می‌سراید:

هوای طاعت توست آن نسیم جان پرورکه از میانه آذر بروید آذریون

سنایی می‌سراید:

که پنهان کرد جز ایزد به سنگ خاره در آتشکه رویاند همی جز وی ز خاک تیره آذریون

رشید وطواط می‌سراید:

همیشه تا که بود در فراق عاشق رادلی چو آذر و رخساره ای چو آذریون

ملک الشعرای بهار می‌سراید:

گل آذریون رخشنده به شب بر سر شاخمن درو حیران چون در شجر نار، کلیم


سنایی می‌سراید:

که پنهان کرد جز ایزد به سنگ خاره در آتشکه رویاند همی جز وی ز خاک تیره آذریون

مصارفویرایش

از دانه گل آفتاب‌گردان برای روغن‌کشی برای تهیه روغن خوراکی استفاده می‌شود.

می توان از تخمه های او به عنوان تغذیه استفاده کرد

تصورهای اشتباهویرایش

 
آفتابگردان‌ها و خورشید که به وضوح پشت سر آن‌ها قرار دارد.
  • آفتابگردان‌های گل‌دار خورشید را در آسمان دنبال نمی‌کنند.[۲]
  • سر این گیاه‌ها تمام روز روبه یک جهت (معمولاً شرق) باقی می‌ماند.[۳]
  • البته در یکی از مرحله‌های اولیه رشد آن‌ها، غنچه‌ها آفتاب را دنبال می‌کنند و قرار گرفتن همهٔ آفتاب‌گردان‌ها در یک جهت در زمان رشد کامل به همین دلیل است.[۴]
 
نمایی نزدیک از گل آفتابگردان در حال رشد

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. علی‌اکبر دهخدا و دیگران، سرواژهٔ «آذریون»، لغت‌نامهٔ دهخدا (بازیابی در ۱۸ اوت ۲۰۱۳).
  2. Gerard, John (1597). Herball, or Generall Historie of Plantes. London: John Norton. pp. 612–614. Retrieved 2012-08-08. Popular botany book in 17th century England.
  3. "Sunflowers in the blooming stage are not heliotropic anymore. The stem has frozen, typically in an eastward orientation." http://www.flowers-org.com/helianthus-sunflower.html بایگانی‌شده در ۲۳ مه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
  4. "When the plant is in the bud stage, it tends to track the movement of the sun across the horizon. Once the flower opens into the radiance of yellow petals, it faces east." National Sunflower Association http://www.sunflowernsa.com/all-about/faq/#11

Wikipedia contributors، "Sunflower،" Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=191672478 (accessed February ۱۷، ۲۰۰۸).