ابوالفضل ایلچی‌بیگ

سیاست‌مدار اهل جمهوری آذربایجان
(تغییرمسیر از ابوالفضل ایلچی بیگ)

ابوالفضل قدیر قولو اوغلو علی اِف (به ترکی: Əbülfəz Qədirqulu oğlu Aliyev) (زادهٔ ۲۴ ژوئن ۱۹۳۸ در نخجوان – درگذشتهٔ ۲۲ اوت ۲۰۰۰ در آنکارا)، سیاست‌مدار آذربایجانی و یکی از مخالفان اتحاد جماهیر شوروی سابق و دومین رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان و نخستین رئیس‌جمهور غیر کمونیست جمهوری آذربایجان بود که در انتخابات آزاد این مقام را در ۱۶ ژوئن ۱۹۹۲ احراز کرد و طی یک کودتا در ژوئن ۱۹۹۳ از قدرت کنار رفت.

ابوالفضل ایلچی‌بیگ
Elchibey.jpg
دومین رئیس‌جمهور آذربایجان
مشغول به کار
۱۶ ژوئن ۱۹۹۲ – ۱ سپتامبر ۱۹۹۳
پس ازایاز مطلب‌اف
پیش ازحیدر علی اف
اطلاعات شخصی
زاده
ابولفظل قدیر قولو اوغلو علی اِف

۲۴ ژوئن ۱۹۳۸
نخجوان، جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی
درگذشتآنکارا، ترکیه
۲۲ اوت ۲۰۰۰ (۶۲ سال)
ملیت جمهوری آذربایجان
حزب سیاسیجبهه خلق آذربایجان
شغل، سیاستمدار
مذهباسلام
لقب(ها)ائلچی بَی

وی رهبر حزب جبهه خلق آذربایجان بود. قبل از وی ایاز مطلب‌اف رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان بود و پس از وی حیدر علی اف با کودتای خفیف ژنرال صورت حسین اوف به این مقام رسید. ایلچی بیگ در روستای "کرَکی" نخجوان آذربایجان در سال ۱۹۳۸ به دنیا آمد، پدرش قادر قلی اهل آذربایجان ایران و مادرش اهل آناطولی ترکیه بود که به روستای کرَکی کوچ کرده و با پدر ایلچی‌بیگ ازدواج کرد. پدر ایلچی بیگ در سال ۱۹۴۳ در جنگ جهانی دوم شرکت کرده و دیگر خبری از وی نشده‌است. ابوالفضل ایلچی‌بیگ بین سال‌های ۱۹۵۷–۱۹۶۲ میلادی در دانشگاه دولتی آذربایجان و در دانشکده " زبانهای شرق " در رشته زبان عربی تحصیل کرد و در همان سال‌ها در دانشکده محل تحصیل خود " کانون تاریخ‌شناسی آذربایجان " را تأسیس نمود. وی در طی سال‌های ۱۹۶۳–۱۹۶۴ به عنوان مترجم در کشور مصر فعالیت داشت و در سال ۱۹۷۱ برای استقلال آذربایجان فعالیت خودرا شروع کرد که بر اثر همین فعالیت در سال ۱۹۷۵ به اتهام ملی‌گرایی به یک سال و نیم حبس و تحت فشارهای سازمان کاگ‌ب قرار گرفت. در سال ۱۹۸۹ حزب جبهه خلق آذربایجان را تأسیس کرد (این حزب هم‌اکنون در اپوزیسیون با دولت جمهوری آذربایجان قرار دارد) پس از فروپاشی شوروی و استقلال در سال ۱۹۹۲ به سمت دومین رئیس‌جمهوری جمهوری آذربایجان برگزیده شد.

ائلچی بیگ در خاطرات خود از گاندی و محمد امین رسول زاده به همراه مصطفی کمال آتاترک به عنوان افرادی که در مبارزه سیاسی خود الهام گرفته اشاره کرده‌است.

وی سرانجام به دلیل بیماری و در سن ۶۲ سالگی در یکی از بیمارستان‌های آنکارا درگذشت. بیش از هشتصد هزار نفر در مراسم خاکسپاری وی شرکت کردند، حیدر علی‌اف یکی از شرکت کنندگان در این مراسم بود، وی به دلیل شعارهای تند حاضرین در حمایت از ایلچی‌بیگ مجبور به ترک مراسم شد. پس از مرگ ایلچی‌بیگ خیلی‌ها از قتل وی سخن گفتند.

سایت ینی مساوات آذربایجان (Yeni Musavat: «رئیس جمور سابق آذربایجان "ابوالفضل ایلچی‌بیگ" با استفاده از زهر مسموم شده‌است.» این سایت به نقل از رادیو صدای آمریکا خبر داد: «"حافظ حاجی اف" رئیس حزب "مساوات معاصر"، رئیس حزب آذربایجانی (AXCP) را متهم کرده که در کشته شدن "ائلچی بی" نقش داشته‌است.» حاجی اف مدعی شد: «رهبر حزب (AXCP)، "ابوالفضل ایلچی‌بیگ" را مسموم کرده‌است.» رهبر حزب "مساوات معاصر" در این باره گفت: «در ماه اکتبر سال ۱۹۹۹ برای عیادت رئیس‌جمهوری سابق آذربایجان که در بیمارستان بستری بود رفته بودم و افراد مهمی نیز در آنجا حضور داشتند، در میان مجلس "ایلچی‌بیگ" از مسمومیتش توسط "کریملی" خبر داد و گفت: علی کریملی رهبر حزب (AXCP) در نوشیدنی اش زهر ریخته‌است.» ینی مساوات در ادامه اظهار داشت: «تحقیقات دربارهٔ مرگ مشکوک "ابوالفضل ایلچی‌بیگ" ادامه دارد و دادگستری آذربایجان نیز تحقیقات خود را از نزدیکان و بستگان "ایلچی‌بیگ" از جمله برادر و صاحب "باغ مارداکان" که در آنجا مهمانی برگزار شده و ابوالفضل ایلچی‌بیگ در آنجا مسموم شده‌است و همچنین پزشک معالج وی در بیمارستان، شروع کرده‌است.»

منابعویرایش

ویکی‌پدیای انگلیسی

Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası