ابوزیدآباد

ابوزیدآباد شهری در بخش کویرات شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان ایران است.

ابوزیدآباد
بیزُوُی
ابوزیدآباد.jpg
کشور ایران
استاناصفهان
شهرستانآران و بیدگل
بخشکویرات
نام(های) دیگربویزآباد-بوزآباد-[دْی]
مردم
جمعیت۵٬۹۷۶ نفر(۱۳۹۵)
رشد جمعیت۸٪+ (سال ۱۳۹۰تا ۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۹۴۸ متر
اطلاعات شهری
شهرداررضا اسماعیل زاده
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۱۵۴۲۵
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۲۲۷۹

معرفیویرایش

ابوزیدآباد (نام محلی: بیزُوُی "Bizovoy") و روستاهای اطراف آن حسین آباد شیبانی، قاسم‌آباد، یزدلان، کاغذی، امین‌آباد، محمدآباد، ریجن ، علی‌آباد، شهریاری و فخره در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی کاشان، در جلگه ای هموار در شهرستان آران و بیدگل واقع شده‌است. بخش ابوزید آباد بین ۳۳ درجه و ۵۰ دقیقه تا ۳۳ درجه و ۵۵ دقیقه عرض شمالی و ۵۱ درجه و ۴۰ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی قرار دارد. حسین‌آباد شیبانی در جنوب شرقی‌ترین قسمت این محدوده واقع شده‌است.[۱] ریجن و شهریاری و فخره شمالی‌ترین و امین‌آباد غربی‌ترین مرز این محدوده را تشکیل داده‌اند. مردم این منطقه به گویش راجی یا گویش بیذوی که یکی از گویش‌ها در شاخهٔ زبان‌های ایران مرکزی است سخن می‌گویند. نام این منطقه در زبان محلی، بیزُوُی می‌باشد و مردم کاشان و آران و بیدگل و فارسی زبانان تا دلیجان آن را بوزآباد می‌خوانند.

محیط زیستویرایش

پناهگاه حیات وحش یخاب از زیستگاه‌های حفاظت شده گونه‌های نادر جانوری و گیاهی ایران، در گستره ابوزیدآباد قرار دارد [۲]

چاله زباله شهرستان کاشان در اراضی ابوزیدآباد، از منظر زیست‌محیطی، همواره جنجال‌برانگیز بوده‌است[۳][۴]

جمعیتویرایش

دیرینه ترین شماری که از باشندگان ابوزیدآباد ادعا شده، 《در سال ۱۲۹۶ هجری قمری، ۸۰۶ تن مركب از ۲۲۵ مرد، ۲۴۸ زن و ۳۳۳ كودك بوده است.》 [۵]

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵٬۹۷۶ نفر (۱٬۷۸۴ خانوار) بوده‌است.[۶]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۸۵۵٬۱۶۰—    
۱۳۹۰۵٬۵۵۹+۷٫۷٪
۱۳۹۵۵٬۹۷۶+۷٫۵٪

اقتصادویرایش

مردم منطقه عمدتا از راه کشاورزی ، دامپروری و بافندگی روزگار می گذرانده اند.

اکنون ابوزیدآباد یکی از قطب های تولید پسته در سطح استان اصفهان است.[۷] همچنین کار در مراکز صنعتی و تولیدی شهرهای مجاور، بخش قابل توجهی از نیاز نیروی کار به اشتغال را مرتفع کرده است.

میراث فرهنگی و گردشگریویرایش

بارزترین میراث فرهنگی این منطقه، گویش کهن آن است.[۸]

از آثار تاریخی ابوزیدآباد و بخش کویرات می توان قلعه کرشاهی، کاروانسرای شاه عباسی، میدان تاریخی قندی، قلعهٔ گرماب، قلعه و کاروانسرای سفیدآب، مجموعه ی ثبت شده خواجه شامل آب انبار، مسجد، گرمابه و خانقاه، خانه باغ های چهار ایوان(چار پشکم) و شبکه ی آبیاری کاریزی‌ را نام برد.[۹]

سیازگه نخستین ایستگاه اکوتوریسم و کویر نوردی در شمال ابوزیدآباد است [۱۰] در دهه نود خورشیدی با گسترش و رسانه ای شدن بوم گردی در این منطقه، اقامتگاه هایی ساخته شده که ابوزیدآباد را از درآمد گردشگری بهره مند کرده است.

اقامتگاه هاویرایش

بحران آبویرایش

به لحاظ تاریخی، شریان حیاتی دشت ابوزیدآباد، رشته کاریزهایی بوده است که با حفر بی رویه چاه های عمیق و فرونشست کارکرد خود را از دست داده اند. 《حفر این چاه های عمیق و نیمه عمیق، بعضاً بدون مطالعه کافی، با صرف هزینه های هنگفت بوده و چنانکه باید بازده اقتصادی ندارند.》 [۱۱]

دکتر حسین خراسانی زاده، دکترای مکانیک سیالات و عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان گفته است:《بیشترین واگذاری زمین توسط امور اراضی (جهاد سازندگی کاشان) در منطقه ابوزیدآباد بوده است. در سال ۱۳۵۷ مجموع چاههای آب در کل منطقه ابوزیدآباد از سیلو به آن طرف سیزده حلقه بوده است. ۶ چاه نیمه عمیق و ۷ چاه عمیق. حالا (زمان مصاحبه سال ۱۳۹۰) در منطقه ابوزیدآباد که فخره جزو آنجاست، ۵۰۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق حفر شده است و با پمپ های قوی آب از زیرزمین بالا کشیده می‌شود.》 [۱۲]

ابوزیدآباد و یک فرضیهویرایش

نخستین بار محمود ساطع، نویسنده و پژوهشگر کاشانی در کتاب «کاشان در گذار سیاحان»، ذیل توضیح کتاب «المسالک و الممالک»، تنها در یک جمله احتمال آورد که: «و ابروز که ممکن است ابوزیدآباد باشد!»

موافقان به کتابی (المسالک و الممالک / ابن خردادبه /ترجمه حسین قره چانلو صفحه ۴۳) استناد می‌کنند که می‌گوید در پنج فرسخی باد (بادرود) منطقه ای است بنام «ابروز»! حال این تعیین مسافت در کتاب مسالک و ممالک که گویا مهم‌ترین دلیل موافقان است، پایه و اساس یک فرافکنی فرهنگی و هویتی قرار گرفته‌است؛ زیرا فاصله کنونی ابوزیدآباد تا بادرود همین پنج فرسخ تقریبی و بنابراین «ابروز» مطابق ابوزیدآباد ادعا شده‌است!

از قضا اثر دیگری بنام «الاعلاق النفیسه» از احمد بن عمر بن رُسته، جغرافی‌دان اسلامی (صفحه ۲۲۳ ترجمه قره چانلو) که آن هم همین فاصله پنج فرسخی را بین باد و ابروز ذکر کرده‌است مورد تأکید مدعیان است؛ با این تفاوت که اینبار در اعلاق النفیسه فاصله ابروز تا نوشاباذ (نوش آباد) تنها دو فرسخ ذکر شده‌است که با فاصله منطقه ابوزیدآباد و نوش آباد کنونی مطابق نیست و بنابراین این بخش از آن کتاب برای مدعیان اهمیتی نداشته‌است و از آن چشم پوشی کرده‌اند و در نهایت برای توجیه این خطا استدلال می‌آورند که ابروز به عنوان یک شق یا بخش، تا خود کاشان و اتفاقاً تا همین دو فرسخی نوش آباد گسترده بوده‌است!!! غافل از آنکه باز بر اساس همین توجیه، دیگر فاصله پنج فرسخی تا بادرود نیز صدق نخواهد کرد چون طبق ادعای فوق، ابروز یک بخش بوده و تا حسین‌آباد، کرشاهی و شاید خود بادرود گسترده بوده و دیگر پنج فرسخی در کار نیست

ایراد دیگری که می‌توان از فرضیه انطباق ابروز بر منطقه ابوزیدآباد گرفت این است که «مافروخی» در «محاسن اصفهان» در قرن پنجم هجری، ابروز را در همین ناحیه دشت افروز کاشان و قنات سفیدآب قریه فین را هم قنات ابروز ذکر کرده‌است؛ (تاریخ کاشان/ ضرابی) در حالی که در «المختارات من الرسائل» که از حدود قرن پنجم یا ششم صحبت می‌کند نام «بویزآباد» آمده‌است!

در حالی که هردوی این‌ها شاید با فاصله یکصد سال تقریر شده باشند، چطور می‌شود ابوزیدآباد در چنین بازه کوتاهی به‌لحاظ تاریخی و عهدی، دو نام مجزا داشته باشد؟ در قرن ششم هم که بر اساس اشعار ابوالرضا راوندی می‌فرمایند «ابروز» با حمله ملک سلجوق به کلی ویران شد، پس تخم این «بویزآباد» کی فرصت کرد سر از خاک به درآورد و شخصیت مستقل پیدا کند؟

ناگزیر همهٔ این مطابق دانستن‌ها و اغماض‌ها و ربط آن به منطقه ابوزیدآباد چیزی جز اجتهاد شخصی و سلیقه ای نیست چرا که:

تا کنون هیچ کاوش باستانی در منطقه ابوزیدآباد انجام نشده‌است! هیچ سند یا کتیبهٔ میراثی این فرضیه را تأیید نکرده‌است! در نقل شفاهی یا سینه به سینه و حافظهٔ تاریخی مردم ابوزیدآباد هم نیست! هیچ پشتوانهٔ باستان‌شناسی ندارد!

نتیجه اینکه این ادعا، لااقل تا امروز و با توجه به مستندات فعلی هنوز یک فرضیه است و پافشاری برای غلتاندن آن در زبان عموم فقط جریانی تبلیغی است نه پژوهشی! اگرچه ممکن است یافته‌های تازه ای در آینده شرایط را تغییر و آن را معتبر سازد!.[۱۳]

تألیفات مرتبطویرایش

  • بررسی مسایل اقتصاد روستایی منطقه بیابانی شرق کاشان؛ روستاهای منظومه ابوزیدآباد / پرویز کردوانی_ ذبیح الله کرمی خواجه،
  • فرهنگ بیذوی / عباس،علی،محمد،مزرعتی
  • فرهنگ امثال و کنایات ابوزیدآباد / سید طیّب رزاقی
  • تاریخ ابروز / حسن امجدیان
  • جستاری در دستور زبان گویش ابوزیدآبادی / سید طیب رزاقی
  • توصیف فعل به زبان بیزاویی / سید ناصر سرافرازی
  • پژوهشی درباره آب و آبياري در روستاهای منطقه بيابانی شرق كاشان؛ ابوزیدآباد و روستاهای منظومه آن / مسعود مهدوی ۱۳۵۶
  • پژوهشی در مساکن روستایی منطقه بیابانی شرق کاشان؛ ابوزیدآباد و روستاهای منظومه آن / فاطمه بهفروز ۱۳۵۶
  • پژوهشی درباره قالیبافی و مسائل آن در روستاهای منطقه بیابانی شرق کاشان؛ ابوزیدآباد و روستاهای منظومه آن / خلیل رشیدیان ۱۳۵۷

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. مزرعتی عباس، علی، محمد، فرهنگ بیذوی، ابوزیدآباد کاشان، انتشارات بنیاد نیشاپور، ۱۳۷۶، تجدید چاپ ۱۳۸۲.
  2. یخاب پناهگاه حیات وحش شد
  3. چاله زباله ابوزیدآباد و مخاطرات آن در رسانه ملی
  4. چاله زباله را از مردم‌ ابوزیدآباد دور کنید
  5. مدرسی طباطبایی،حسین _ قم نامه، ص۲۹۹ _ ۱۳۶۴ ش
  6. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در خرداد ۱۳۹۶.
  7. https://www.iribnews.ir/fa/news/1833228/
  8. راژی گویش کهن ایران زمین
  9. ابوزیدآباد تمدنی با جاذبه های بسیار
  10. سیازگه ثروتی ناشناخته در قلب کویر
  11. مهدوي، مسعود ؛ پژوهشی درباره آب و آبياري در روستاهاي منطقه بياباني شرق كاشان؛ ابوزیدآباد و روستاهای منظومه آن، بيابان، تهران، 1356؛ صفحه ۵۹
  12. حل مشکل بحران آب باید از داخل شهر شروع شود
  13. آرمان کاشان، هفته نامه، سال بیست و یکم، شماره ۵۹۹، صفحه اول، ۲۳ مردادماه ۱۳۹۷