باز کردن منو اصلی

ابو منصور ماتُریدی (نام کامل: محمد بن محمد بن محمود أبو منصور الماتریدی السمرقندی الحنفی) (تاریخ مرگ: سال ۳۳۳ هجری قمری) مؤسس فرقهٔ ماتریدیه، متکلم، فقیه و مفسر قرآن ایرانی مسلمان بود. او که در ماترید از نواحی سمرقند در ماوراءالنهر به دنیا آمد، علم خداشناسی اسلامی و علم کلام را نزد استادانی چون ابوبکر احمد جوزجانی، ابونصر احمد بن عباس عیاضی (مهم‌ترین استادش)، عیاضی، نصیر بن یحیی بلخی و محمد بن مقاتل رازی آموخت.

به دلیل بدفهمی اشاره سمعانی (الانساب، برگ ۴۶۸ ب) به دامادش، برخی منابع جدید او را فردی مدنی نسب دانسته و او را انصاری خوانده‌اند، حال آنکه نسب او اشاره به خاستگاه وی از ماترید یا ماتریت، منطقه‌ای در سمرقند دارد که نشان از نژاد ایرانی اوست.

بنیان نهادن فرقهٔ ماتریدیهویرایش

ابو منصور ماتریدی در زمینه‌های تفسیر، فقه و به خصوص کلام از صاحب نظران محسوب می‌شود. تأسیس مذهب کلامی ماتریدیه، پرورش شاگردان صاحب نظر و به جای گذاشتن آثار فراوان، از نکات قابل ذکر دربارهٔ ماتریدی است.[۱]

پس از سال‌ها کشمکش میان دو مذهب اهل حدیث و معتزله، در نهایت دو نفر به اندیشهٔ ساخت مکتبی میانهٔ این دو افتادند که اولی ابوالحسن اشعری (۲۶۰–۳۲۴ یا ۳۳۰ هجری) بود که مکتب اشاعره را در عراق و شام بنیان نهاد و دومی ابومنصور ماتریدی (۲۵۰–۲۴۸ یا ۳۳۳ هجری قمری) که در ماترید از نواحی سمرقند در ماوراءالنهر با انجام اصلاحاتی در مذهب تسنن، مذهب ماتریدی را بنیان نهاد.[۲][۳]

او آن چنان کلام اهل تسنن را تدوین کرد که قسطلانی می‌نویسد:

معروفترین فرد در کلام اهل سنت در سرزمین عراق، شام و… ابوالحسن اشعری و در ماوراءالنهر، ابو منصور ماتریدی است.

زبیدی نیز می‌گوید:[۴]

هر گاه گفته شود اهل سنت، مقصود اشاعره و ماتریدیه‌است.

پیروان مذهب ماتریدیه در بیش‌تر اصول با اشاعره همداستانند؛ اگرچه در فقه بیش‌ترشان از مذهب حنفی پیروی می‌کنند، در حالی که اشاعره بیش‌تر از مذهب شافعی پیروی می‌کنند.[۵]

پانویسویرایش

  1. «بررسی مبانی و شیوه‌های تفسیری ماتریدی». پایگاه اطلاع‌رسانی نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها. ۱۳۸۴. دریافت‌شده در ۳ دی ۱۳۸۷.[پیوند مرده]
  2. قسطلانی، ص ۱۷.
  3. سبحانی، جعفر، رسائل و مقالات، ص۴۸۱.
  4. زبیدی حنفی، ج ۲، ص ۸.
  5. سیر کلام در فرق اسلام، ص ۴۷.

منابعویرایش

  • پایگاه اطلاع‌رسانی نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها
  • سبحانی، جعفر، رسائل و مقالات، قم، مؤسسه امام صادق -.
  • قسطلانی، مصلح الدین؛ حاشیه کستکی بر شرح العقائد النسفیه.
  • زبیدی حنفی، محمد مرتضی؛ اتحاف السادة المتقین بشرح اسرار احیاء العلوم، قاهره.
  • مشکور، محمد جواد؛ سیر کلام در فرق اسلام، تهران، شرق، اول، ۱۳۷۶ خورشیدی.

پیوند به بیرونویرایش