اجاره‌نشین‌ها

فیلمی از داریوش مهرجویی ۱۳۶۵
(تغییرمسیر از اجاره نشین‌ها)

اجاره‌نشین‌ها فیلم سینمایی کمدی-درام به کارگردانی و نویسندگی داریوش مهرجویی محصول سال ۱۳۶۵ است که در سال ۱۳۶۶ به نمایش عمومی درآمد. این فیلم پرفروش‌ترین فیلم سال شد و بر اساس نظرسنجی ماهنامه فیلم از بین منتقدان سینمایی در بین فیلم‌های برتر تاریخ سینمای ایران قرار گرفت.

اجاره‌نشین‌ها
پوستر فیلم اجاره‌نشین‌ها
کارگردانداریوش مهرجویی
تهیه‌کنندههارون یشایائی
محمدعلی سلطان‌زاده
نویسندهداریوش مهرجویی
بازیگرانعزت‌الله انتظامی
اکبر عبدی
حسین سرشار
حمیده خیرآبادی
رضا رویگری
ایرج راد
سیاوش تهمورث
فریماه فرجامی
منوچهر حامدی
فردوس کاویانی
منیژه سلیمی
موسیقیناصر چشم‌آذر
فیلم‌بردارحسن قلی‌زاده
تدوین‌گرحسن حسن‌دوست
توزیع‌کنندهشرکت سهامی پخشیران
تاریخ‌های انتشار
١ مهر ١٣۶۶
مدت زمان
۱۲۰ دقیقه
کشورایران
زبانفارسی
هزینهٔ فیلم۴ میلیون تومان
فروش گیشه١۶ میلیون تومان

اجاره‌نشین‌ها در زمانی ساخته شد که فیلم‌های کلیشه‌ای و شعارزده صحنه سینمای ایران را به تسخیر خود درآورده بودند و از این جهت فیلمی بسیار متفاوت با ارجاعات سیاسی و اجتماعی فراوان است.

داستان ویرایش

یک آپارتمان در حاشیه شهر تهران که مالکش درگذشته، بدون وارث مانده و اداره امور آپارتمان و مستاجرها را مباشر مالک که خود نیز ساکن همین ساختمان است به عهده گرفته و قصد دارد با همکاری یک مشاور املاک محلی ملک را تصاحب کند. آپارتمان، فرسوده و نیازمند تعمیرات اساسی است. ولی عباس آقا (مباشر مالک درگذشته با بازی عزت‌الله انتظامی) نه خود وظیفه تعمیرات را به عهده می‌گیرد و نه به دیگر ساکنان اجازه انجام این کار را می‌دهد. در این ساختمان هر یک از ساکنان به دنبال به کرسی نشاندن حرف‌ونظر خود هستند و این امکان تفاهم بر سر چگونگی تأمین هزینه‌های تعمیرات را از بین می‌برد تا اینکه عباس آقا به توصیه مادرش (با بازی حمیده خیرآبادی) مجلس شامی تدارک می‌بیند و می‌پذیرد که با مشارکت همه ساکنان هزینه تعمیرات تأمین شود. اما فردای آن روز این توافق با توصیه‌های غلام ترکه‌ای به عباس آقا برهم می‌خورد و کار تعمیرات ساختمان همچنان بر زمین می‌ماند تا این که در شبی بارانی منبع آب بزرگ ساختمان سقوط می‌کند و کل ساختمان فرو می‌ریزد. روز بعد مأموران شهرداری به اجاره‌نشین‌ها اعلام می‌کنند که این ملک به شکل قسطی به آن‌ها واگذار می‌شود.[۱][۲][۳]

حواشی ساخت فیلم ویرایش

پاییز ۱۳۶۴ داریوش مهرجویی پس از فراز و نشیب فراوان و چند ماهی که به ایران بازگشته برای یکی از فیلمنامه‌های خود که طرح آن را در پاریس نوشته اجازه ساخت می‌گیرد. دیگر فیلمنامه‌های او در آن زمان، همچنان توقیف بودند.

مکان فیلمبرداری ویرایش

ایرج راد یکی از بازیگران فیلم در گفتگو با خبرگزاری مهر گفته‌است: در آن سال‌ها فیلمبرداری اجاره نشین‌ها نسبت به ساخت دیگر فیلم‌ها بیشتر طول کشید. برای این فیلم سینمایی بیش از ۳ ماه مشغول به کار بودیم. تمام لحظات فیلمبرداری این فیلم برای عوامل فیلم خاطره بود. از ساختمانی که در آن کار می‌کردیم تا سکانس‌هایی که مجبور بودیم خودمان به جای بدلکار بازی کنیم.

برای فیلمبرداری اجاره نشین‌ها از دو ساختمان استفاده می‌کردیم. بخش درونی ساختمان در خیابان پیامبر بود که در آن زمان تنها یک بیابان بود. به گونه‌ای که عزت‌الله انتظامی می‌گفت اگر یک شب فیلمبرداری طول بکشد ممکن است گرگ‌ها ما را تکه‌پاره کنند. ساختمان بیرونی و نمای ظاهری ساختمان اجاره‌نشین‌ها نیز روبروی نیروگاه برق آلستوم بود که تمام اطراف این نیروگاه نیز بیابان بود.

فیلمبرداری اجاره‌نشین‌ها به دلیلی ویژگی‌های خاص اجرایی فیلمنامه برای تخریب یک خانه با امکانات آن زمان سینمای ایران با مشکلات زیادی همراه بود. هرچند این فیلم سینمایی پر از حادثه بود اما از هیچگونه جلوه‌های ویژه‌ای برای گرفتن این سکانس‌ها وجود نداشت. حتی زمانی که تلفن در دستان اکبر عبدی منفجر می‌شود از بدلکار استفاده نشد و خودش این سکانس را بازی کرد. همه سکانس‌هایی که در این فیلم گرفته شده واقعاً اتفاق افتاد و بازیگران بارها در این فیلم صدمه دیدند.

نقش‌ها ویرایش

بازیگران ویرایش

بازیگر نقش
عزت‌الله انتظامی عباس‌آقا
حمیده خیرآبادی مادر
حسین سرشار سعدی
اکبر عبدی قندی
ایرج راد آقای توسلی
رضا رویگری مهندس
فردوس کاویانی مش مهدی
منیژه سلیمی (نیاز سلیمی) خانم توسلی
فریماه فرجامی مهندس افجه‌یی
نسرین قاسم‌زاده خانم کوچک
منوچهر حامدی باقر باقری
حسن تهمورث‌نیا غلام ترکه‌ای
شاپور شهیدی اصغر دلال
علی علینقی کنی اکبر
رضا بنفشه‌خواه مأمور شهرداری
محمد علینقی کنی مهندس شهرداری
علیرضا اسدیان سالک
صفر کشکولی مراه باقری
فرهاد خان‌محمدی کارمند غلام ترکه‌ای
احمد علی‌نژاد با نام احمد فیضی در تیتراژ کارمند غلام ترکه‌ای
اکبر صادقی
عباس حیدری
رحمان مقدم
اسکندر ضعیف نژاد
شهاب کلیددارزاده
صفرعلی امینی
منوچهر کنی

جوایز ویرایش

پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر ویرایش

قسمت نامزد نتیجه
بهترین صدابرداری جهانگیر میرشکاری و اصغر شاهوردی و بهروز معاونیان برنده
بهترین فیلمبرداری حسن قلی‌زاده نامزدشده
بهترین تدوین داریوش مهرجویی و حسن حسن‌دوست نامزدشده
بهترین بازیگر نقش اول مرد عزت‌الله انتظامی نامزدشده
بهترین فیلمنامه داریوش مهرجویی نامزدشده
بهترین کارگردانی داریوش مهرجویی نامزدشده
بهترین فیلم محمدعلی سلطان‌زاده و هارون یشایائی نامزدشده

منابع ویرایش

  1. توماس، کوین (۱۸ مهر ۱۳۹۴). «نقد لس آنجلس تایمز بر اجاره نشین‌های مهرجویی». وبسایت سینما سینما. دریافت‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۷.
  2. عظیمی، شاهپور (۲۲ دی ۱۳۹۴). «دعوای مالکان». ماهنامه سینمایی فیلم. دریافت‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۷.
  3. «اجاره نشین‌ها(۱۳۶۵)». دریافت‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۷.

پیوند به بیرون ویرایش