باز کردن منو اصلی

ازدواج کودکان یا کودک‌همسری نوعی ازدواج رسمی یا غیررسمی است که که در آن فرد پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی وارد پیمان زناشویی می‌شود.[۱][۲] حداقل سن ازدواج تعیین شده در قانون در بسیاری از حوزه‌های قضایی ۱۸ سال است، خصوصاً در مورد دختران؛ و حتی بعضاً قرار داشتن در ۱۸ سالگی نیز شامل قانون مذکور می‌شود. عموماً عبارت «کودک‌همسری» در مورد کودکان دختری به‌کار می‌رود که با مردان بزرگسال به خاطر اجبار حاصل از سنت‌های قومی یا مشکلات اقتصادی خانواده، ازدواج می‌کنند.

حوزه‌های قضایی متعددی ازدواج زودهنگام را با رضایت والدین یا در موارد خاصی همچون بارداری نوجوانان مجاز می‌دانند. قوانین سن رضایت (سنی که در آن صلاحیت فرد، به‌طور معمول دختران، به رضایت برای رابطه جنسی مورد قبول قانون است) به منظور محافظت از کودکان در برابر قرار گرفتن در معرض بهره‌کشی جنسی و همچنین قاچاق کودکان نیز وضع شده‌اند و تا حدودی به ازدواج کودکان نیز مرتبط‌اند. ازدواج در کودکی بر پسران و دختران تأثیرات منفی می‌گذارد. هرچند قریب به اتفاق آن‌هایی که صدمه می‌بینند دختران‌اند. بیشتر ایشان موقعیت اقتصادی-اجتماعی ضعیفی دارند.[۳]

در سطح اتحادیه اروپا و سطح بین‌المللی، ازدواج کودکان یکی از اشکال ازدواج اجباری به‌شمار می‌رود و مصداق نقض حقوق بشر و نمونه‌ای از خشونت جنسیتی است.[۴] در مجلس شورای اسلامی ایران طرحی تحت عنوان کودک همسری مطرح شده‌است که مخالفان و موافقان زیادی نسبت به آن اظهار نظر نموده‌اند.[۵][۶]

محتویات

تعریف دقیقویرایش

کودک همسری به زبان عامیانه و ساده به این معنی است که دختری ۹ ساله با مردی چهل ساله و بیشتر ازدواج کند. شایع‌ترین آن ازدواج دختران کم سن با مردانی است که به صورت غیر متعارف از آن‌ها بزرگ‌تر هستند. این قضیه بیشتر در جوامع سنتی رایج است.[۷]

  • بر اساس مفاد پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک، کودک به کسی اطلاق می‌گردد که سن او کمتر از ۱۸ سال باشد. در میان مسائلی که حقوق کودکان را به مخاطره می‌اندازد، ازدواج کودک یکی از مسائلی است که تعداد زیادی از کودکان را از حقوق خود محروم می‌نماید. طبق تعاریف مختلف، ازدواج زودهنگام یا کودک همسری به ازدواجی اطلاق می‌شود که زوجین یا یکی از آنان به سن ۱۸ سالگی نرسیده باشد.[۸]

قانون کودک همسری در ایرانویرایش

در ایران با وجود واکنش‌ها و مخالفت‌های زیادی که توسط صاحب نظران شده‌است ولی مجلس شورای اسلامی ایران هنوز تصمیمی در خصوص کودک همسری و تعیین حداقل سن ازدواج نگرفته‌است.[۹] طبق ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی ایران، ازدواج کودکان با اجازه والدین و مجوز دادگاه امکان‌پذیر است.[۱۰]
ماده ۱۰۴۱
عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن ۱۳ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن ۱۵ سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح.[۱۱]

واکنش‌هاویرایش

حسن نوروزی یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ایران در یک اظهار نظر گفت: «دخترانی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند کمتر طلاق می‌گیرند و در زایمان کمتر مرگ و میر دارند و زندگی بهتری دارند و این موضوعات در آمارهای مرکز آمار ایران و سازمان ثبت احوال مشهود است»[۱۲]

  • مهناز افشار در جواب این نماینده در توییتی نوشت: هروقت یکبار درد پریود را کشیدید و حتی یکبار زاییدید، باز هم نمی‌توانید در این مورد نظر قطعی بدهید!

قانون کودک همسری در جوامع اسلامیویرایش

کشور عربستان قانونی تصویب نمود که براساس آن سن ازدواج زیر ۱۶ سال ممنوع است.[۱۳]

کودک همسری در جوامع غربیویرایش

در آمریکا هنوز نیمی از ایالت‌های آن قانونی برای کف سن ازدواج تصویب نکرده‌اند.[۱۴]

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. Child Marriage UNICEF (2011)
  2. Child Marriage ICRW (2010)
  3. A Note on Child Marriage UNICEF (July 2012), page 3
  4. «Forced Marriage frm a Gender Perspective» (PDF). European Parliment. فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲ اوت ۲۰۱۶.
  5. ««کودک همسری»؛ طرحی بین موافقان و مخالفان». ایسنا. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  6. «طرح کودک همسری: کشمکش‌های سیاسی بر سر یک مسئله اجتماعی». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  7. «تصمیم نامبارک والدین برای فرزندان/ کودک همسری لباسی گشاد بر تن فرشتگان کوچک». باشگاه خبرنگاران جوان. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  8. پروانه خفتان (۱۶ بهمن ۱۳۹۷). «کودک همسری یا ازدواج هنگام». پایگاه اطلاع‌رسانی مددکاران اجتماعی ایران. دریافت‌شده در فوریه ۵, ۲۰۱۹.
  9. «مجلس لایحه «کودک همسری و تعیین حداقل سن برای ازدواج» را بازنگری کند». تسنیم. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  10. «مخالفت ضمنی اعضای کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس با طرح «افزایش حداقل سن ازدواج»». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  11. قانون مدنی
  12. «دخترانی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند کمتر طلاق می‌گیرند و زایمان‌های سالم تری دارند / افزایش کف سن ازدواج مغایر شرع مقدس است». مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  13. «تلاش عربستان برای ممنوعیت «کودک همسری»؛ حداقل سن ازدواج ۱۶ سال می‌شود». یورو نیوز. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  14. «کودک‌همسری در آمریکا: ثبت 280 هزار ازدواج در 10 سال». عصر ایران. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.

پیوند به بیرونویرایش