باز کردن منو اصلی

کتاب التبیان الجامع لعلوم القرآن یا التبیان فی تفسیرالقرآن تفسیری از قرآن تألیف شیخ طوسی به زبان عربی و در ۱۰ جلد است.[۱] این تفسیر در قرن پنجم هجری قمری تدوین شده‌است.[۲]

تفسیر تبیان نخستین تفسیر جامع شیعی است که شامل تمام مباحث و علوم قرآنی است. این تفسیر یکی از اصیل‌ترین و جامع‌ترین تفاسیر به‌شمار می‌آید، که منبع و مآخذ اصلی بسیاری از تفاسیر شیعه است.[۱]

این تفسیر از سوی آیت الله حجت کوه کمری احیا گردید.

روش تفسیریویرایش

این تفسیر با مایه‌های غنی روایات امامان شیعه و استفاده مناسب از مباحث عقلی ساماندهی شده‌است.[۳]

ویژگی‌هاویرایش

تفسیر تبیان به عنوان اولین و قدیمی‌ترین تفسیر شیعی محسوب می‌شود که امروزه در اختیار است. شیخ طوسی در کتاب فهرست به کتاب تبیان به عنوان کتابی بی‌نظیر اشاره کرده‌است. گفته می‌شود این کتاب از نظر روش در تفسیر با دیگر کتب مختلف است. روش شیخ طوسی در تفسیر نتیجه سال‌های متمادی کوشش‌های علمی فقیهان و متکلمان شیعی در عراق و بغداد در زمان آل بویه است. می‌توان گفت روش وی تحت تأثیر روش استادانش همانند شیخ مفید و شریف مرتضی بوده‌است. این تفسیر بر بیشتر تفاسیر بعد از خوداش همچون مجمع البیان شیخ طبرسی، فقه القرآن راوندی و نیز تفسیر المیزان علامه طباطبایی تأثیر گذاشته‌است.[۴] تمامی سوره‌ها در این تقسیر به ترتیب کتاب قرآن تنظیم شده‌اند. رویکرد شیخ طوسی در کتاب تبیان یک رویکرد کلامی و تقریباً روایی است. شیخ در تبیان با توجیه به کار بردن عقل در تفسیر قرآن به نقد برخی از نظرگاه‌ها مانند نزول قرآن بر هفت حرف، تشبیه و تجسیم پرداخته‌است. این تفسیر مملو از نکته‌های فقهی، کلامی و ادبی است و بیشتر محتوایی کلامی دارد.[۵]

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ مرتضی کریمی نیا. «التبیان فی تفسیرالقرآن». دانشنامه جهان اسلام. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۸۶.
  2. «کتاب التبیان فی تفسیر القرآن». کتابخانه طهور. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۸۶.[پیوند مرده]
  3. تاریخ تفسیر قرآن کریم
  4. مرتضی کریمی نیا، خردنامه همشهری، شیخ طوسی و منابع تفسیری وی در التبیان، ش 26
  5. شادی نفیسی و زهرا عمّاری اله یاری، مبانی رویکرد ادبی در تفسیر سید مرتضی و شیخ طوسی با تکیه بر "الامالی" و "التبیان"» پژوهش‌های ادبی و قرآنی، سال دوم شماره سوم پاییز 93

پیوند به بیرونویرایش