امارت افغانستان

امارت افغانستان (پشتو: د افغانستان امارت؛ فارسی: امارت افغانستان) حکومتی پادشاهی بود که بین سال‌های ۱۸۲۳ تا ۱۹۲۶ میلادی بر منطقه‌ای بین آسیای مرکزی و جنوب آسیا حکمرانی می‌کرد که شامل افغانستان و قسمت‌هایی از پاکستان فعلی (پیش از ۱۸۹۳) می‌شد.

امارت افغانستان

د افغانستان امارت
افغانستان
۱۸۲۳–۱۸۳۹
۱۸۴۲–۱۹۲۶
پرچم افغانستان
پرچم (۱۹۱۹–۱۹۲۶)
نشان ملی (۱۹۱۹–۱۹۲۶) افغانستان
نشان ملی (۱۹۱۹–۱۹۲۶)
وضعیتدولت تحت الحمایه بریتانیا (۱۸۷۹–۱۹۱۹)[۱]
پایتختکابل
زبان(های) رایجفارسی و پشتو
دین(ها)
اسلام سنی
حکومتامارت
امیر 
• ۱۸۲۳–۱۸۳۹ (اولین)
دوست محمد خان
• ۱۹۱۹–۱۹۲۶ (آخرین)
امان‌الله خان
قوه مقننهلویه جرگه
دوره تاریخیقرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم
• بنیان‌گذاری
۱۴ مارس ۱۸۲۳؛ ۲۳ اسفند ۱۲۰۱
• فروپاشی
۹ ژوئن ۱۹۲۶؛ ۱۸ خرداد ۱۳۰۵
مساحت
۱۸۹۳۶۵۲٬۲۲۵ کیلومتر مربع (۲۵۱٬۸۲۵ مایل مربع)
واحد پولروپیه افغانی
کد ایزو ۳۱۶۶AF
پیشین
پسین
امپراتوری درانی
پادشاهی افغانستان
امروز بخشی ازافغانستان
پاکستان

تاریخ این امارت از زمانی آغاز می‌شود که دوست محمد خان بارکزایی بر شهر کابل مسلط شد و دولتش را بر ویرانه‌های امپراتوری درانی بنا کرد. بخش اعظم عمر این امارت، در دوران موسوم به بازی بزرگ است. دورانی که روسیه تزاری و امپراتوری بریتانیا برای برتری در آسیای میانه با هم به رقابت می‌پرداختند. مشخصه مهم این دوران، نفوذ اروپایی‌ها در افغانستان است. امارت در آغاز عمر خود، به جنگ‌هایش با امپراتوری سیک، بر سر پیشاور ادامه می‌دهد. عملی که منجر به آغاز جنگ اول افغان و انگلیس، توسط نیروهای انگلیسی در هندوستان، شد. این جنگ سرانجام با عقب‌نشینی انگلستان[۲] و به سلطنت رسیدن مجدد دوست محمد خان اتمام یافت.[۲] اما در طول جنگ دوم افغان و انگلیس انگلیسی‌ها بر افغانها پیروز شدند و بخش‌هایی از خاک افغانستان (که امروزه شمال غربی پاکستان می‌شود) را اشغال و به خاک هند الحاق کردند. هم‌چنین کنترل امور خارجی افغانستان را تا سال ۱۹۱۹ به دست گرفتند. در نهایت امان‌الله خان، پس از اعلام استقلال افغانستان و جنگ سوم افغان و انگلیس و امضای پیمان راولپندی، استقلال افغانستان را به دست آورد.

تاریخ ویرایش

چند سال پس از بنیان گذاری امارت, منافع روسیه و انگلیس بین محمدشاه و دوست محمد خان در تضاد بود که منجر به جنگ اول انگلیس و افغانستان شد که از سال های 1838 تا 1842 جاری بود.درطول جنگ,بریتانیا کابل, پایتخت آن زمان امارت را اشغال کرد تا از تحت سلطه روسیه شدن افغانستان جلوگیری کند و گسترش روسیه را مهار کند و در عین حال افغانستان را تحت رهبری یک رهبر دست نشانده,شاه شجاع,در دامان بریتانیا نگه دارد.جنگ با بازگشت دوست محمد به سلطنت و با عقب نشینی انگلیسی ها پایان یافت.آنها که نتوانستند کشور را تحت سلطه خود درآورند,در عوض روابط بیشتری برقرار کردند و به دوست محمد اجازه دادند تا به سمت اتحاد دولت متلاشی شده افغانستان حرکت کند,که از جنگ های داخلی درانی که توسط پسران تیمورشاه به راه افتاد.


پس از مرگ دوست محمد در سال 1863 پسرش شیرعلی خان جانشین وی شد.اما سه سال بعد برادر بزرگترش محمدافضل خان او را برکنار کرد.در سال 1868,محمدافضل خان سرنگون شد و شیرعلی به عنوان امیر جایگزین شد و پس از گذراندن چند سال تبعید در روسیه به سلطنت بازگشت.بازگشت او به عنوان امیر منجر به درگیری های جدیدی با بریتانیا شد.متعاقباً، بریتانیا در 21 نوامبر 1878 به افغانستان لشکر کشید و شیرعلی مجبور شد دوباره به روسیه فرار کند، اما او در سال 1879 در مزار شریف درگذشت.جانشین او، محمد یعقوب خان، به دنبال راه حل هایی برای صلح با روسیه بود و به آنها قدرت بیشتری در سیاست خارجی افغانستان داد. در همین حال، او در 26 مه 1879 عهدنامه گَندَمَک را با بریتانیایی ها امضا کرد و کنترل امور خارجی افغانستان را صرفاً به امپراتوری بریتانیا واگذار کرد.با این حال، هنگامی که فرستاده بریتانیا سر لوئیس کاواگناری در 3 سپتامبر 1879 در کابل کشته شد، انگلیسی ها پیشنهاد کردند که عبدالرحمن خان را به عنوان امیر بپذیرند.انگلیسی ها در سال 1880 با افغان ها پیمان صلح منعقد کردند و در سال 1881 مجدداً از افغانستان خارج شدند.بریتانیا، در سال 1893، افغانستان را مجبور کرد که با یک مرز جدید موافقت کند که خط دیورند نامیده می شود، که درست از منطقه سکونتگاه تاریخی پشتون می گذرد.

پس از جنگ، امیر عبدالرحمن خان که کشور را نابود کرد، قیام های متعددی را اصلاح و سرکوب کرد.پس از مرگ او در سال 1901، پسرش حبیب الله خان به عنوان امیر موفق شد و به اصلاحات ادامه داد.حبیب الله خان به دنبال آشتی با بریتانیا بود، جایی که در سال 1905 با انعقاد پیمان صلح با روسیه فارغ التحصیل شد.در جنگ جهانی اول، افغانستان علی‌رغم تلاش‌های آلمان و عثمانی بی‌طرف ماند.در سال 1919 حبیب الله خان توسط مخالفان سیاسی ترور شد.

امان الله خان پسر حبیب الله خان در سال 1919 علیه وارث واقعی نصرالله خان، امیر وقت افغانستان بود.اندکی پس از آن، جنگ دیگری آغاز شد که به مدت سه ماه به طول انجامید.این جنگ با معاهده افغانستان و انگلیس در سال 1919 پایان یافت و پس از آن، افغانها توانستند حق اداره امور خارجی خود را به عنوان یک کشور کاملاً مستقل از سر بگیرند. امان الله خان اصلاحات کشور را آغاز کرد و در 1926 پادشاه افغانستان تاجگذاری کرد و پادشاهی افغانستان را تأسیس کرد.

جستارهای وابسته ویرایش

منابع ویرایش

  1. Masato Toriya (2017). Afghanistan as a Buffer State between Regional Powers in the Late Nineteenth Century (PDF). Hokkaido Slavic-Eurasian Reserarch Center. pp. 49–62.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Kohn, George Childs (2013). Dictionary of Wars. Revised Edition. London/New York: Routledge. p. 5. ISBN 978-1-135-95494-9.