چهارده معصوم

(تغییرمسیر از امامان معصوم)
تصویری از اسامی چهارده معصوم

چهارده معصوم (به عربی: ٱلْمَعْصُومِين ٱلْأَرْبَعَة عَشَر)، عنوانی است از سوی شیعیان دوازده‌امامی برای چهارده نفر از بزرگان این شاخه از تشیع به کار می‌رود. چهارده معصوم در اصطلاح دوازده امامیان، شامل محمد، دخترش فاطمه زهرا و دوازده امام شیعه می‌شود. شیعیان قائل به این هستند که تمام چهارده معصوم دارای صفت عصمت هستند. در برخی روایات شیعه چهارده معصوم معادل اهل بیت دانسته شده‌است.[۱]

شیعیان به‌طور معمول جهت تکریم آن‌ها را با القاب (مانند: امام) و عبارات احترام‌آمیز (مانند: حضرت و سلام و درود فرستادن) خطاب می‌کنند. برای نمونه؛ محمد پیامبر مسلمانان را (حضرت محمد «صلی الله علیه و آله») و دخترش فاطمه را (حضرت فاطمه «سلام الله علیها») و امامان دوازده‌گانه مانند: علی را (حضرت امام علی «علیه السلام») خطاب می‌کنند.[نیازمند منبع]

شجره‌نامهویرایش

محمد
فاطمه زهراامام اول: علی
امام دوم: حسنامام سوم: حسین
امام چهارم: سجاد
امام پنجم: محمد باقر
امام ششم: جعفر صادق
امام هفتم: موسی کاظم
امام هشتم: رضا
امام نهم: محمد تقی
امام دهم: هادی
امام یازدهم: حسن عسکری
امام دوازدهم: حجت بن حسن

فهرست چهارده معصومویرایش

شماره تصویر خطاطی نام
کامل
کنیه
عنوان
تاریخ
ولادت
درگذشت
(م/ه‍.ق) [یادداشت ۱]
طول عمر[یادداشت ۲] اهمیت زادگاه علت و محل درگذشت
و محل به خاک‌سپاری [یادداشت ۳]
۱  
مُحَمَّد بنِ عَبدُالله

اَبُوالْقاسِم
رسول‌الله
(فرستاده خدا)

مصطفی
۵۷۰–۶۳۲[۲]

۵۳ (پیش از هجرت) – ۱۱ (پس از هجرت)[۳]

۶۱ بنیان‌گذار و پیامبرِ اسلام و به‌اعتقادِ مسلمانان، آخرین پیامبر در سلسلهٔ پیامبرانِ الهی و تحویل‌دهندهٔ کتابِ قرآن و تجدیدکنندهٔ آیینِ اصلی و تحریف‌نشدهٔ یکتاپرستیِ (دین حنیف) است. او هم‌چنین به‌عنوانِ یک سیاست‌مدار، رئیسِ دولت، بازرگان، نظریه‌پردازِ دینی، خطیب، قانون‌گذار، اصلاح‌گر، فرماندهِ جنگی، و برای مسلمانان و پیروانِ برخی مذاهب، مأمورِ تعلیمِ فرمان‌های الله یا همان خدای مسلمانان به‌شمار می‌رود. مکه،
حِجاز
مدینه، عربستان سعودی
۲   عَلیّ بْنِ اَبی‌طالِب

اَبُوالْحَسَن
۶۰۰–۶۶۱[۵]
۲۳ (پیش از هجرت) – ۴۰ (پس از هجرت)[۶]
۶۱ پسرعمو و داماد محمد. شیعیان او را جانشینِ راستینِ پیامبر، و اهل سنت او را خلیفهٔ چهارم می‌دانند. او تقریباً در همهٔ طریقت‌های تصوف جایگاه والایی دارد و اعضای این طریقت‌ها ارتباط‌شان با محمد را از طریق او به‌دست می‌آورند.[۷] مکه،
حِجاز[۸]
توسط ابن مُلجَم مرادی، از خوارج، در کوفه ترور شد. ابن ملجم وی را با شمشیری زهرآلود در هنگامِ نماز، موردِ ضربت قرار داد.[۹][۱۰]
مدفون در حرم علی بن ابی‌طالب در نجف،
عراق.
۳  
فاطِمَة

اُمِّ‌اَبیها
زَهْراء
(درخشنده)
سَیِّدَةُ نِساءِ الْعالَمین
(سَروَرِ زنانِ جهان)
۶۰۵ یا ۶۱۵–۶۳۲[۱۱]
۱۷ یا ۷ (قبل از هجرت)–۱۱ (پس از هجرت)[۱۲]
۱۷ دختر محمّد و خدیجه، همسر علی بن ابی‌طالب، و مادر حسن بن علی و حسین بن علی است. او کوچک‌ترین دختر محمّد و تنها فرزندش بود که از خود فرزندانی باقی گذاشت، که به «سید» یا «شریف» مشهورند. وی از شخصیت‌های بسیار محترم نزد همه مسلمانان به‌ویژه شیعیان است. منابع اهل سنت شخصیت فاطمه را همچون بانویی پرهیزکار و باایمان می‌نمایند. وی در نزد شیعیان دوازده‌امامی دارای مقامات ویژهٔ معنوی مانند طهارت و عصمت است. همچنین وی از اهل بیت محمّد و یکی از پنج تن آل عباست. مکه،
حِجاز
در جریان مراجعه خلیفه دوم عمر بن خطاب برای اخذ بیعت از علی بن ابی‌طالب که به زد و خورد انجامید از ناحیه سینه (یا پهلو) مجروح و بر اثر همان جراحت جنین درون شکمش سقط و سپس خود وی کشته شد (به واقعه خانه فاطمه مراجعه شود). همچنین مکان دفن او نامعلوم است.
۴   حسن مجتبی

ابومحمد
اَلْمُجتَبیٰ


(برگزیده)

۶۲۴–۶۷۰[۱۳]
۳–۵۰[۱۴]
۴۷ او بزرگ‌ترین نوهٔ زندهٔ محمد، از طریق دخترش فاطمه زهرا بود. حسن در کوفه، به‌عنوان خلیفه جانشینِ پدرش شد و براساسِ پیمان صلح با معاویة بن ابی‌سفیان، پس از تنها هفت ماه خلافت، کنترل بر عراق را واگذار کرد.[۱۵] مدینه،
حکومتِ محمد[۱۶]
به‌باور شیعه توسط همسرش و به‌دستور معاویه مسموم شد.[۱۷]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی.
۵   حسین بن علی

ابوعَبدِالله
سَیِّدُالشُّهَداء


(سَرورِ شهیدان)

۶۲۶–۶۸۰[۱۸]
۴–۶۱[۱۹]
۵۷ او نوهٔ محمد و برادر حسن مجتبی بود. حسین اعتبارِ خلافتِ یزید را زیر سؤال برد. نتیجتاً او و خانواده‌اش در نبرد کربلا توسط لشکریانِ یزید کشته شدند. پس از این واقعه، سوگواری محرم مراسمی کلیدی در هویت شیعیان شد.[۲۰][۲۱] مدینه،
حکومتِ محمد[۲۲]
کشته و سربریده‌شده در نبرد کربلا.[۲۳]
مدفون در حرم حسین بن علی در کربلا،
عراق.
۶   علی بن الْحسین

ابومحمد
سَجّاد، زَیْن‌ُالْعابِدین


(کسی که دائماً سجده می‌کند، زینتِ عبادت‌کنندگان)[۲۴]

۶۵۸/۹[۲۵] – ۷۱۲[۲۶]
۳۸[۲۷]–۹۵[۲۸]
۵۷ نویسندهٔ ادعیهٔ صَحیفهٔ سَجّادیه، که به‌عنوانِ «زبور آل محمد» مشهور است.[۲۹] مدینه،
خلافت راشدین[۳۰]
بنابر نظر بیشترِ علمای شیعه، او به‌دستور وَلید بن عَبدُالْمَلِک در مدینه مسموم شد.[۳۱]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی.
۷   محمد بن علی

ابوجعفر
باقِرُالْعُلوم


(شکافندهٔ دانش‌ها)[۳۲]

۶۷۷–۷۳۲[۳۳]
۵۷–۱۱۴[۳۴]
۵۷ منابعِ سنی و شیعه هردو او را از اولین و برجسته‌ترین فقها توصیف می‌کنند، که در دوره‌اش شاگردان بسیاری تربیت شده‌اند.[۳۵][۳۶] مدینه،
خلافت اموی[۳۷]
بنابر قول برخی از علمای شیعه، او به‌وسیلهٔ ابراهیم بن وَلید بن عبدالله در مدینه به‌دستور هُشام بن عبدالملک مسموم شد.[۳۸]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی.
۸   جعفر بن محمد

ابوعبدالله
اَلصّادِق[۳۹]


(راستگو)

۷۰۲–۷۶۵[۴۰]
۸۳–۱۴۸[۴۱]
۶۵ فقهِ جعفری را تأسیس کرد و کلام شیعه را توسعه داد. او علمای بسیاری را در زمینه‌های گوناگون تربیت کرد.[۴۲] مدینه،
خلافت اموی[۴۳]
بنابر قول منابع شیعه، او در مدینه به‌دستور ابوجعفر عبدالله منصور مسموم شد.[۴۴]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی.
۹   موسی بن جعفر

ابوالحسن اوّل[۴۵]
اَلْکاظِم[۴۶]


(آرام)

۷۴۴–۷۹۹[۴۷]
۱۲۸–۱۸۳[۴۸]
۵۵ رهبر جمعیت شیعی در دورهٔ انشعابِ اسماعیلیان و دیگر شاخه‌ها، پس از درگذشت جعفر صادق.[۴۹] او شبکه‌ای از وکلا را ایجاد کرد که خُمس را از جمعیت‌های شیعی در خاورمیانه و خراسان جمع‌آوری می‌کردند.[۵۰] مدینه،
خلافت اموی[۵۱]
وی در بغداد به‌دستور هارون‌ُالرَّشید زندانی و مسموم شد.[۵۲]
مدفون در حرم کاظِمِیْن در بغداد،
عراق.
۱۰   علی بن موسی

ابوالحسن ثانی[۵۳]
اَلرِّضا[۵۴]


(پسندیده)

۷۶۵–۸۱۷[۵۵]
۱۴۸–۲۰۳[۵۶]
۵۵ ولیعهدِ مأمون شد، به‌خاطر مباحثاتش با علمای مسلمان و غیرمسلمان معروف است.[۵۷] مدینه،
خلافت عباسی[۵۸]
بنابر منابع شیعی، او در طوس (مشهد امروزی) به‌دستور مأمون مسموم شد.[۵۹]
مدفون در حرم علی بن موسیَ الرِّضا در مشهد،
ایران.
۱۱   محمد بن علی

ابوجعفر
اَلْجَواد، اَلتَّقی[۶۰]


(سخاوتمند، پرهیزکار)

۸۱۰–۸۳۵[۶۱]
۱۹۵–۲۲۰[۶۲]
۲۵ در مواجه با خلافت عباسیان به سخاوتمندی و پرهیزکاری مشهور بود.[۶۳] مدینه،
خلافت عباسی[۶۴]
بنابر منابع شیعی، مسمومیت توسط همسر (دختر مأمون) در عراق، به‌دستور ابواسحاق محمد مُعْتَصَم.[۶۵]
مدفون در حرم کاظمین در بغداد،
عراق.
۱۲   علی بن محمد

ابوالحسن ثالث[۶۶]
اَلْهادی، اَلنَّقی[۶۷]


(راهنما، پیراسته)

۸۲۷–۸۶۸[۶۸]
۲۱۲–۲۵۴[۶۹]
۴۲ شبکهٔ وکلا را در جامعهٔ شیعه تقویت کرد. او وکلا را با سفارش‌ها و آموزش‌هایی می‌فرستاد و درعوض، سهم امام از خمس و وجوهات شرعی را دریافت می‌کرد.[۷۰] مدینه،
خلافت عباسی[۷۱]
مسمومیت به‌دستور ابوعبدالله محمد مُعْتَزّ در سامَرّا.[۷۲]
مدفون در حرم عسکریین در سامرا،
عراق.
۱۳   حسن عسکری
الحسن بن علی

ابومحمد
اَلْعَسکَری[۷۳]


(ساکنِ پادگانِ نظامی)

۸۴۶–۸۷۴[۷۴]
۲۳۲–۲۶۰[۷۵]
۲۸ پس از درگذشت پدرش، مُعتَمِد عباسی محدودیت‌هایی برای او در بیشتر دوران زندگی‌اش اعمال کرد. شیعیان به‌خاطر جمعیت و قدرت فزاینده‌شان به‌شدت سرکوب می‌شدند.[۷۶] مدینه،
خلافت عباسی[۷۷]
مسمومیت به‌دستور ابوعباس محمد معتمد در سامرا.[۷۸]
مدفون در حرم عسکریین در سامرا،
عراق.
۱۴   محمد بن الحسن


ابوالْقاسم
اَلْمَهدی، اَلْحُجَّة، اَلْاِمامُ الْغائِب[۷۹]


(نشانه، ملاک و معیار)

۸۶۸–تاکنون[۸۰]
۲۵۵–تاکنون[۸۱]
مطابق اعتقادات شیعیان دوازده امامی، صوفیان و مسلمانان سنی، او یک شخصیتِ تاریخیِ واقعی است.[۸۲] سامرا،
خلافت عباسی[۸۳]
بنابر اعتقادات شیعه (مهدویت) او از سال ۲۶۰ ه‍.ق زنده است و در غیبت به‌سرمی‌برد و این غیبت تا زمانی که خدا بخواهد ادامه دارد.[۸۴]

یادداشت‌هاویرایش

  1. «م» نشانگر گاه‌شماری عصر حاضر (یا میلادی) و «ه‍.ق» علامت اختصاری گاه‌شماری هجری قمری است.
  2. محاسبهٔ سن در آغاز امامت، طول عمر و مدت امامت، بر اساسِ سال شمسی (۳۶۵ روزه) است، و نه سال قمری.
  3. به‌جز امام دوازدهم.

پانویسویرایش

  1. آیه تطهیر در تفسیر پیامبر صلی الله علیه و آله
  2. Nasr, “Muhammad”, Britannica.
  3. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 131–134.
  4. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  5. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  6. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 190–192.
  7. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  8. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  9. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  10. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 192.
  11. Veccia Vaglieri, “Fatima”, Encyclopedia of Islam.
  12. Veccia Vaglieri, “Fatima”, Encyclopedia of Islam.
  13. Nasr, “Ḥasan”, Britannica.
  14. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 194–195.
  15. Madelung, “Ḥasan b. ʿAli b. Abi Ṭāleb”, Iranica.
  16. Nasr, “Ḥasan”, Britannica.
  17. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 195.
  18. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  19. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 196–199.
  20. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  21. Madelung, “Ḥosayn b. ʿAli”, Iranica.
  22. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  23. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  24. Madelung, “ʿAlī b. Ḥosayn b. ʿAlī b. Abī Ṭāleb”, Iranica.
  25. Madelung, “ʿAlī b. Ḥosayn b. ʿAlī b. Abī Ṭāleb”, Iranica.
  26. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  27. Madelung, “ʿAlī b. Ḥosayn b. ʿAlī b. Abī Ṭāleb”, Iranica.
  28. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  29. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  30. Madelung, “ʿAlī b. Ḥosayn b. ʿAlī b. Abī Ṭāleb”, Iranica.
  31. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  32. Madelung, “Bāqer, Abū Jaʿfar Moḥammad”, Iranica.
  33. Madelung, “Bāqer, Abū Jaʿfar Moḥammad”, Iranica.
  34. Madelung, “Bāqer, Abū Jaʿfar Moḥammad”, Iranica.
  35. Madelung, “Bāqer, Abū Jaʿfar Moḥammad”, Iranica.
  36. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203.
  37. Madelung, “Bāqer, Abū Jaʿfar Moḥammad”, Iranica.
  38. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  39. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  40. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  41. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  42. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  43. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  44. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  45. Madelung, “ʿAlī Al-Reżā”, Iranica.
  46. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  47. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  48. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  49. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 78.
  50. Sachedina, The Just Ruler, 53–54.
  51. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  52. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  53. Madelung, “ʿAlī Al-Reżā”, Iranica.
  54. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205–207.
  55. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  56. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  57. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  58. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  59. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  60. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  61. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  62. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  63. Qurashi, The Life of Imam Al-Jawad, 89.
  64. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  65. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  66. Madelung, “ʿAlī Al-Hādī”, Iranica.
  67. Madelung, “ʿAlī Al-Hādī”, Iranica.
  68. Madelung, “ʿAlī Al-Hādī”, Iranica.
  69. Madelung, “ʿAlī Al-Hādī”, Iranica.
  70. Madelung, “ʿAlī Al-Hādī”, Iranica.
  71. Madelung, “ʿAlī Al-Hādī”, Iranica.
  72. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 208–209.
  73. Halm, “ʿAskarī”, Iranica.
  74. Halm, “ʿAskarī”, Iranica.
  75. Halm, “ʿAskarī”, Iranica.
  76. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 209–210.
  77. Halm, “ʿAskarī”, Iranica.
  78. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 209–210.
  79. The Editors of Encyclopaedia Britannica, “Mahdī”, britannica.
  80. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  81. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  82. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 211–214.
  83. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  84. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش