امیر نادری

کارگردان و فیلمنامه نویس سرشناس

امیر نادری (زادهٔ ۷ خرداد ۱۳۲۴ - آبادان) کارگردان و تهیه‌کنندهٔ سینمایی ایرانی است. وی از سال ۱۳۶۹ به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و در سالهای اخیر در ژاپن زندگی می‌کند.[۱][۲]

امیر نادری
Amir naderi.jpg
امیر نادری در شصت و پنجمین جشنوارهٔ فیلم ونیز
زاده ۷ خرداد ۱۳۲۴ (۷۵ سال)
آبادان، استان خوزستان، ایران
ملیت ایرانی
سال‌های فعالیت ۱۳۴۷ تا کنون
صفحه در وب‌گاه IMDb
جشنواره کن
جایزه ویژه هیئت داوران برای فیلم انتظار ۱۹۷۴
جشنواره ونیز
نامزد جایزه شیر طلایی برای فیلم وگاس: بر اساس یک داستان واقعی ۲۰۰۸
تقدیر ویژه انجمن جهانی کاتولیک برای فیلم وگاس: بر اساس یک داستان واقعی ۲۰۰۸

او از کارگردانان تأثیرگذار و مهم سینمای موج نو و معناگرای ایران است. نادری از کودکی در سالن سینما و تئاتر کار می‌کرد و با دیدن فیلم و نمایش، خواندن نقد فیلم و معاشرت با منقدان، به‌طور خودآموخته وارد عالم سینما شد. در ابتدا به عنوان عکاس در چند فیلم مهم سینمای ایران کار کرد. در سال ۱۳۵۰ اولین فیلمش خداحافظ رفیق را کارگردانی کرد. توجه جشنواره‌های جهانی با فیلم دونده و آب، باد، خاک به او جلب شد. دونده از سوی تعدادی از منتقدان در فهرست یکی از تاثیرگذارترین فیلم‌های ربع قرن اخیر معرفی شده‌است. فیلم بعدی امیر نادری «ماه» نام داشت، نادری گفته‌است بیست سال دربارهٔ موضوع این فیلم کار کرده و یک دلیل مهاجرت او از ایران به آمریکا، ساختن فیلم «ماه» بوده‌است.[۳] نادری برای فیلم وگاس: بر اساس یک داستان واقعی نامزد جایزه شیر طلایی از شصت و پنجمین جشنواره فیلم ونیز در سال ۲۰۰۸ شد و همچنین برای فیلم‌های دونده و آب، باد، خاک در سال‌های ۱۹۸۵ و ۱۹۸۹ برنده جایزه بالن طلایی جشنواره فیلم سه قاره نانت شد.

زندگیویرایش

 
سرِ صحنهٔ تنگسیر با بهروز وثوقی و عوامل

پدرش پیش از تولد او فوت کرد و مادرش را در شش‌سالگی از دست داد. همراه با برادر بزرگترش تحت سرپرستی خاله‌اش زندگی کرد. کارهایی مانند تخمه‌فروشی جلوی در سینما، کنترل‌چی سالن سینما و آپارات‌چی سینما را در آبادان تجربه کرد. از ۱۲ سالگی با تماشای فیلم‌های خارجی در سینمای آبادان، به سینما و نمایش علاقه پیدا کرد و بعد در تئاتر حافظ آبادان نقش‌هایی کوتاه از بچه‌ها را بازی می‌کرد. وی دانش‌آموخته دبیرستان رازی آبادان است. با برادرش در تهران و در چند عکاس‌خانه کار کرد. آشنایی‌اش با علیرضا زرین‌دست پای او را به سینما باز کرد. کار در سینما را با عکاسی فیلم «قیصر»، «حسن کچل» و «پنجره» آغاز کرد. سال ۱۳۵۰ کار فیلمسازی‌اش را با نویسندگی و کارگردانی خداحافظ رفیق در ایران شروع کرد.[۴]

مهاجرتویرایش

توقیف فیلم آب، باد، خاک و دو فیلم مستند جستجو ۱ و جستجو ۲ در تصمیم نادری به مهاجرت از ایران، بی تأثیر نبوده اما او دلیل اصلی مهاجرتش را هدف همیشگی‌اش در ساخت فیلم، در خارج از ایران عنوان کرده‌است.[۳]

امیر نادری در پایان دهه شصت خورشیدی از ایران مهاجرت کرد و در ایالات متحده، ژاپن و ایتالیا فیلم ساخته‌است. او بعد از مهاجرات خود خواسته‌اش فیلم‌هایی چون «منهتن از روی شماره» (۱۹۹۳)، «ماراتن» (۲۰۰۲) را ساخت.[۵]

امیر نادری در مسیر زندگی و فیلمسازی‌اش وفادار به خود، جستجوگر و یک دوست‌دار واقعی سینما باقی مانده‌است. او هرگز به فیلمسازی تجاری روی نیاورد، اما فیلم‌های او در مهم‌ترین جشنواره‌های سینمایی جهان دیده شدند، جایزه گرفتند و به یکی از ارجاع‌های سینمایی سینمادوستان دنیا تبدیل شدند. نادری اکنون سینمای ژاپن را در ژاپن تدریس می‌کند.[۶]

فیلم‌شناسیویرایش

کارگردانویرایش

عکاسویرایش

جوایزویرایش

  • برنده جایزه بهترین کارگردانی برای فیلم‌های تنگنا و تنگسیر از ششمین جشنواره فیلم سپاس ۱۳۵۳
  • برنده جایزه ویژه هیئت داوران برای فیلم انتظار از جشنواره فیلم کن ۱۹۷۴
  • برنده جایزه پلاک طلای برای فیلم انتظار از جشنواره فیلم جزایر ویرجین ۱۹۷۵
  • برنده جایزه بالن طلایی برای فیلم دونده از جشنواره فیلم سه قاره نانت ۱۹۸۵
  • برنده جایزه منتقدان بین‌المللی برای فیلم دونده از جشنواره فیلم ملبورن ۱۹۸۷
  • برنده جایزه بالن طلایی برای فیلم آب، باد، خاک از جشنواره فیلم سه قاره نانت ۱۹۸۹
  • برنده جایزه ویژه هیئت داوران برای فیلم آب، باد، خاک از جشنواره فیلم سیدنی ۱۹۹۰
  • برنده جایزه برای فیلم آب، باد، خاک از جشنواره فیلم جیفونی ۱۹۹۰
  • برنده جایزه برای فیلم آب، باد، خاک از جشنواره فیلم فوکودا ۱۹۹۱
  • برنده جایزه برنز برای فیلم آب، باد، خاک از جشنواره فیلم دمشق ۱۹۹۱
  • برنده جایزه تورناژ برای فیلم آ، ب، ث... منهتن از جشنواره فیلم آوینیون ۱۹۹۷
  • برنده جایزه منتقدان روبرتو روسلینی برای فیلم دیوار صوتی از جشنواره فیلم رم ۲۰۰۵
  • برنده جایزه عصای سفید برای فیلم دیوار صوتی از جشنواره فیلم تورین ۲۰۰۵
  • نامزد جایزه شیر طلایی برای فیلم وگاس: بر اساس یک داستان واقعی از شصت و پنجمین جشنواره فیلم ونیز ۲۰۰۸
  • تقدیر ویژه انجمن جهانی کاتولیک برای فیلم وگاس: بر اساس یک داستان واقعی در جشنواره فیلم ونیز ۲۰۰۸[۷]
  • برنده جایزه بهترین فیلم انجمن فیلم‌سازان جوان ایتالیا برای فیلم وگاس: بر اساس یک داستان واقعی از جشنواره فیلم ونیز ۲۰۰۸
  • برنده جایزه فیلمساز جوان برای فیلم وگاس: بر اساس یک داستان واقعی از انجمن سینما پاریس ۲۰۰۹
  • اعطاء «نشان عالی هنر برای صلح» در هفتمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی هنر برای صلح، برای روایتگری عاشقانه در سینما ۱۳۹۸[۸]

بزرگ‌داشت و بررسی آثارویرایش

  • در سال ۲۰۰۶ موزه ملی سینما در تورین ایتالیا به بزرگ‌داشت امیر نادری و بررسی کارهای او با نمایش فیلم‌ها و عکس‌هایش پرداخت.[۹]
  • در سال ۲۰۰۸ به مناسبت سی‌امین سال برگزاری جشنواره فیلم سه قاره نانت، از امیر نادری و کارگردان‌های دیگری که دوبار بالن‌طلایی این جشنواره را برده‌اند تقدیر شد.

فیلم‌های انتظار، دونده و آب، باد، خاک در بزرگ‌داشت نادری نمایش داده شد.[۱۰]

  • در بهار ۲۰۱۸ موزه ژورژ پمپیدوی پاریس برنامه ویژه‌ای برای امیر نادری ترتیب داد و چندین شب پی در پی او به تماشای آثار خود همراه با تماشاگران نشست.[۶]

پیام امیر نادریویرایش

امیر نادری در برنامه کافه آپارت با میزبانی فریدون جیرانی در قسمت یازدهم (۱۸ دی ماه ۱۳۹۸) خود پیامی از امیر نادری خطاب به مهمان برنامه «سعید راد» پخش کرد.[۱۱]

آقای جیرانی، من امیر نادری‌ام، خیلی خیلی ممنون که شما توجه دارین به فیلم تنگنا من که مالِ هزار سالِ قبله (با خنده) و امیدوارم که کپی خوبی داشته باشین که بتونین نمایش بدین یا راجع‌بهش صحبت کنین و نوکر آقای سعید رادِ عزیزم هم هستم، دوست عزیزم، همکارم، برادرم.. همه چیز و من الان در جزایر ژاپن هستم.. نیستم دمِ دست، هیچ‌جور! تا آخرِ ژانویه اینجا، من نیستم. آخر ژانویه برمی‌گردم، اگر اون موقع بود هر کاری خواستید، من می‌کنم با خوشحالی چون تنگنا یکی از قلب‌های زندگی منه.. قربونتون بشم، خیلی خوشحالی آقای جیرانی، تازه حالا فهمیدم شما کی هستین.. خانمِ [?] گفته بودن فریدونِ جیرانی من یه خُرده گیج بودم.. فهمیدم… امیدوارم خوب باشین، سلام به سعید عزیز برسونین، قربون شما.. کات!

پانویسویرایش

  1. «آبادان جوان‌هایش را پیر می‌کند». مجله بیست و چهار. همشهری. ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  2. «خالق دونده و تنگسیر؛ امیر نادری و سلیقه سینمایی‌اش». ایرنا زندگی. ۳۰ فروردین ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۷.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ آزاده اسدی. «تنها دویدن از «وگاس» تا «ماه»». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۷.
  4. معرفی و نقد فیلم‌های امیر نادری، غلام حیدری
  5. ««آب باد خاک» امیر نادری ۶۲ ساله شد». خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). ۶ خرداد ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۸.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «امیر نادری به روایت امیر نادری». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۸.
  7. «Signis». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ نوامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۸.
  8. «هفتمین جشنواره بین‌المللی «هنر برای صلح» به کار خود پایان داد». خبرگزاری ایرنا. ۱۲ مهر ۱۳۹۸.
  9. "Manhattan Trilogy. Three films by Amir Naderi – Cinema Massimo, 10 and 11 September 2018". The National Museum of Cinema. 2018-09-04. Retrieved 2020-06-17.
  10. «Festival des 3 Continents - festival de film international». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۵ دسامبر ۲۰۰۸.
  11. کافه آپارات 11. «سعید راد: گلزار سوپر استار سینمای ایران است». آپارات. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۸.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش