باز کردن منو اصلی

امیل ادوار شارل آنتوان زولا[۱] (فرانسوی: Émile Édouard Charles Antoine Zola) (زاده ۲ آوریل ۱۸۴۰ – درگذشته ۲۹ سپتامبر ۱۹۰۲) رمان‌نویس، نمایش‌نامه‌نویس و روزنامه‌نگار فرانسوی، مهم‌ترین نمایندهٔ مکتب ادبی ناتورالیسم و عامل مهم در گسترش تئاتر ناتورالیستی بود. او یکی از معروف‌ترین نویسندگان فرانسوی است[۲] که کتاب‌هایش در سطح وسیع در جهان ترجمه و چاپ شده و مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفته است. از کتاب‌های او در سینما و تلویزیون فراوان اقتباس شده است.[ی ۱]

امیل زولا
Emile Zola 1902.jpg
زادروز۲ آوریل ۱۸۴۰
پاریس، فرانسه
درگذشت۲۹ سپتامبر ۱۹۰۲ (۶۲ سال)
پاریس، فرانسه
ملیتفرانسوی فرانسه
پیشهنویسنده، داستان‌نویس، رمان‌نویس، روزنامه‌نگار، نمایش‌نامه‌نویس
سبکناتورالیسم
تأثیرپذیرفتگانبالزاک
آثارثروت روگن‌ها
آسوموار
نانا
شور زندگی
ژرمینال

امضاZola signature.svg

زندگی و آثار زولا موضوع پژوهش‌های تاریخی بسیار بوده است. در زمینه‌ی ادبیات او را عمدتا با مجموعه‌ی بیست‌جلدی روگن ماکار می‌شناسند که جامعه‌ی فرانسه را در دوران امپراطوری دوم فرانسه به تصویر می‌کشد. این مجموعه درباره‌ی سرگذشت خانواده‌ی روگن ماکار طی نسل‌های مختلف است و شخصیت‌های هر دوره و نسل خاص موضوع هر رمان هستند.

سال‌های آخر زندگی زولا بابت انتشار مقاله‌اش با عنوان من متهم می‌کنم در روزنامه‌ی سپیده‌دم که پایش را به ماجرای دریفوس باز کرد شاخص است. این مقاله موجب محکومیت او و تبعید یک‌ساله‌اش به لندن شد.[۳] زولا که از چهره‌های برجسته در آزادی سیاسی فرانسه بود در تبرئهٔ آلفرد دریفوس، افسر ارتش فرانسه، از اتهام خیانت نقش اساسی داشت. زولا برای اولین و دومین جایزه نوبل ادبیات به سال ۱۹۰۱ و ۱۹۰۲ نامزد شد اما این جایزه به او تعلق نگرفت.


زندگیویرایش

کودکی و نوجوانی در پروانسویرایش

امیل ادوارد شارل آنتوان زولا[۱] در دوم آوریل سال ۱۸۴۰ در شماره دهم خیابان سن ژوزف پاریس از پدری ایتالیایی و مادری فرانسوی به دنیا آمد. او تنها پسر خانوداه بود. پدرش فرانسوا زولا[۴] اهل ونیز و مادرش امیلی اوبر اهل دوردان بود. پدر امیل مهندس عمران و افسر پایین مرتبه سابق ایتالیایی در مناقصه ساخت سیستم انتقال آب آشامیدنی از کوهستان سنت ویکتوآر به اکس-آن-پرووانس شرکت کرد و در ۱۹ آوریل ۱۸۴۳ در این مناقصه برنده شد و با خانواده‌اش به اکس-آن-پرووانس نقل مکان کرد. قرارداد این کار در سال ۱۸۴۴ امضا شد و او به همراه شرکای تجاری‌اش شرکت کانال زولا را تأسیس کرد. طرح عمرانی در سال ۱۸۴۷ آغاز شد. فرانسوا پس از آن که پروژه ساخت سد زولا در اکس-ان-پرووانس را در دست گرفت در ۲۷ مارس ۱۸۴۷ بر اثر ذات‌الریه جانش را از دست داد[۵] و امیل و مادرش را با حقوق ناچیز بازنشستگی تنها گذاشت.

طلبکارها بابت طلب‌شان از شرکت زولا شکایت کردند. خانم اوبر برای پیگیری دعوی علیه ژول میژون و طلبکارانی که از شرکت کانال زولا شکایت کرده بودند در سال ۱۸۵۱ با پسرش به پاریش بازگشت. طلبکارها در سال ۱۸۵۲ از طریق دادگاه تجاری اکس-آن-پرووانس شرکت را ورشکسته اعلام کردند. در ۱۰ می ۱۸۵۳ شرکت کانال زولا به حراج گذاشته شد. طلبکارها آن را خریدند و نامش به میژون و شرکا تغییر کرد[۶].

مادرش امیلی اوبر که کاملا درمانده شده بود به همراه مادربزرگش هنریت اوبر مراقبت از فرزند یتیمش را بر عهده گرفت. او که تا زمان مرگش در سال ۱۸۸۰ همچنان رابطه صمیمانه‌ای با پسرش داشت عمیقا تحت تأثیر آثار و زندگی روزمره او بود.

در کالج اکس-آن-پرووانس او با ژان باپتیستن بای و بیش از او با پل سزان دوست شد که رفاقتش با دومی ۱۸۸۶ همچنان نزدیک بود. پل سزان او را به هنرهای گرافیکی و به‌ویژه نقاشی وارد کرد.

زولا از همان آغاز جوانی شیفته‌ی ادبیات بود. او مطالعاتش را افزایش داد و خیلی زود نوشتن را به‌عنوان شغل برگزید. او از سنین کودکی نویسندگی را شغل واقعی خود می‌دانست. در شش سالگی رمانی درباره‌ی جنگ‌های صلیبی نوشت. پل سزان و ژان باپتیستن بای، دوستان دوران کودکی‌اش، نخستین خوانندگانش بودند. او چندین بار در نامه‌نگاری‌های خود به آنان گفته بود که روزی نویسنده‌ی بزرگی خواهد شد.

قبل از دستیابی به موفقیت به عنوان نویسنده، زولا به عنوان کارمند در شرکت حمل و نقل کار می‌کرد و سپس در بخش فروش برای یک ناشر (Hachette). وی همچنین برای روزنامه‌های سیاسی مطلب می‌نوشت. به عنوان یک خبرنگار سیاسی زولا نفرتش را از ناپلئون سوم، که از موقعیتش سوء استفاده می‌کرد مخفی نکرد.

اولین رمانویرایش

امیل زولا در سال ۱۸۶۷ و هنگامی که در کار روزنامه‌نگاری بود، نخستین رمانش را منتشر کرد. زولا با انتشار این رمان که ترز راکن نام داشت توانست خود را به عنوان نویسنده‌ای توانمند معرفی کند.[۷] رمان حکایت زنی به نام ترز را روایت می‌کند که با همدستی مردی که عاشق اوست، شوهرش را می‌کشد و سپس هر دو خود را در برابر دیدگان مادر شوهر ترز به آتش می‌کشند.

ازدواجویرایش

زولا در مه ۱۸۷۰ با زنی به نام گابریلا ازدواج کرد. پل سزان و پل الکسی از شاهدان ازدواج آن دو بودند. گابریلا تا پایان عمر امیل با وی ماند، این زوج هیچ‌گاه دارای فرزندی نشدند.[۸] در سال ۱۸۸۸ زولا از رابطه با ژن روزرو، دختری که در خانه آن‌ها کار میکرد، صاحب دو فرزند ‌شد.[۹]

مرگویرایش

امیل زولا در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۱۹۰۲ بر اثر مسمومیت با منوکسید کربن و خفگی ناشی از آن در پاریس درگذشت.

مجموعهٔ روگن ماکارویرایش

 
کاریکاتور امیل زولا و بالزاک در زمانی که شهرت داشت زولا مجموعهٔ روگن ماکار را به تقلید از مجموعهٔ کمدی انسانی بالزاک گردآوری نمود.

زولا را بیش از هر چیز با مکتب ناتورالیسم و مجموعه کتاب‌های بیست جلدی روگن ماکار می‌شناسند، نخستین کتاب از این مجموعه کتاب ثروت روگن‌ها‌یا به تعبیر دیگر دارایی خانوادهٔ روگن می‌باشد، زولا در سال ۱۸۶۸ طرح کلی این رمان و مجموعه را آماده کرد و در بیست جلد کتاب. سیر تحولات مربوط به این خانواده را به رشتهٔ تحریر درآورد، این مجموعه از کتاب‌ها در اصل شرح ماجراها و سرگذشت اجتماعی خانواده‌ای است که در دوران امپراتوری دوم فرانسه زندگی می‌کردند، نویسنده در این مجموعه و نیز سایر آثار دیگر به وضعیت زندگی کارگران و تسلط سرمایه و بورس بازی در نظام سرمایه داری پرداخته‌است.

زولا در اوایل زندگی با آثار بالزاک نویسندهٔ شهیر فرانسوی و چرخهٔ کتاب‌های معروف او مشهور به کمدی انسانی کاملاً آگاه شده بود و این شناخت از بالزاک و آثارش تأثیر عمیقی بر زولا گذاشت و باعث شد که تصمیم بگیرد مجموعهٔ شخصی خودش را به عنوان یک چرخهٔ جداگانه تألیف نماید، از آنجایی که این کار زولا را نشات گرفته از اقدام بالزاک می‌دانستند در سال ۱۸۶۹ و طی مقاله‌ای توضیح داد که تفاوت کار او با بالزاک در چه چیزی است.

به عنوان یک نویسندهٔ طبیعت‌گرا زولا به شدت به علم و به ویژه علم وراثت و تکامل علاقه‌مند بود، او بیشتر نوشته‌های پروسپر لوکاس، کلود برنارد و چارلز داروین را می‌خواند و در قسمت‌هایی نیز حتی به آن‌ها اشاره می‌کرد، به عنوان مرجع برای این کار خودش معتقد بود که مردم به شدت تحت وراثت و محیط زیست اطرافیان خود قرار دارند، زولا برای اثبات این فرضیه دو فاکتور مهم را نشان می‌دهد که می‌تواند اعضای یک خانواده را تحت تأثیر مستقیم قرار دهد، در سال ۱۸۷۱ در مقدمهٔ کتاب ثروت روگن‌ها یا دارایی خانوادهٔ روگن به خوبی این موضوع را توضیح داد. اندیشه زولا در توارث از پروسپر لوکاس. دوست امیل شکل می‌گیرد که در جوانی توجهش را به داروین و فرضیه وی جلب می‌کند.

آثار ترجمه‌شده به زبان فارسیویرایش

در سال ۱۳۲۵ خورشیدی برای اولین بار یکی از آثار زولا را در ایران، محمود پورشالچی به فارسی برگرداند. این رمان که به نام انسان وحشی ترجمه شد توسط کتابفروشی ابن‌سینا منتشر شد. این کتاب بعدها با عناوین دیگری چون انسان وحشی و دیو درون نیز به فارسی ترجمه شد.

یکی از پرطرفدارترین آثار زولا رمان ژرمینال می‌باشد که بارها به دست مترجمان متفاوت به فارسی برگردانده و به دفعات چاپ و منتشر شده‌است. از معروف‌ترین این ترجمه‌ها می‌توان به ترجمه سروش حبیبی از این رمان اشاره کرد که در سال ۱۳۵۶ خورشیدی منتشر شد.[۱۰]

ردیف نام کتاب تاریخ انتشار ترجمه شده به فارسی
۱ ترز راکن ۱۸۷۱ محسن هنریار، کتاب‌های جیبی، سال ۱۳۴۷
۲ دارایی خانوادهٔ روگن ۱۸۷۱ محمدتقی غیاثی
۳ سهم سگان شکاری ۱۷۸۱–۱۷۸۲ محمدتقی غیاثی، انتشارات نیلوفر چاپ اول ۱۳۶۲
۴ فتح پلاسان ۱۸۷۴ هوشنگ امیرمکری، انتشارات نیلوفر
۵ آسوموار ۱۸۷۵ فرهاد غبرایی
۶ نانا ۱۸۷۶ محمدعلی شیرازی
۷ شور زندگی ۱۸۸۲ پولین، محمدعلی خندان، انتشارات اکباتان
۸ ژرمینال ۱۸۸۵ سروش حبیبی، نیلوفر، چاپ نخست، ۱۳۶۳
۹ شاهکار ۱۸۸۶ علی‌اکبر معصوم‌بیگی، انتشارات نگاه، چاپ دوم، ۱۳۷۶
۱۰ زمین ۱۸۸۷ محمدتقی غیاثی، نیلوفر، چاپ نخست، بهار ۱۳۶۱
۱۱ رویا ۱۸۸۸ مهران محبوبی، مرکز نشر ارغنون، چاپ نخست، ۱۳۷۱
۱۲ انسان وحشی ۱۸۹۰ ترجمه شده با نام وحش انسانی
۱۳ پول ۱۸۹۱ پول و زندگی، علی‌اکبر معصوم‌بیگی، انتشارات نگاه، چاپ اول ۱۳۷۶
۱۴ شکست ۱۸۹۲ فرهاد غبرایی، انتشارات نیلوفر
۱۵ پاسکال ۱۸۹۳ محمدعلی خندان، انتشارات اکباتان، چاپ نخست، آبان ۱۳۶۲

نگارخانهویرایش

یادداشت‌ها و منابعویرایش

یادداشت‌هاویرایش

  1. بیش از صد و پنجاه فیلم و فیلم تلویزیونی فهرست شده‌اند.

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Larousse, « Émile Zola ".
  2. C. Becker et al., Dictionnaire d'Émile Zola, avant-propos.
  3. «دادخواهی امیل زولا، نماد تعهد روشنفکرانه - فرهنگ و هنر - 13.01.2008». DW.COM. ۲۰۰۸-۰۱-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۴-۰۲.
  4. نام اصلی پدر وی فرانچسکو زولا است
  5. الگو:Module biblio/span initialالگو:Module biblio/libelléالگو:Module biblio/indication de langueالگو:Module biblio/responsabilité principaleالگو:Module biblio/responsabilité secondaire,الگو:EspaceZola, Studyrama, الگو:Inscription dateالگو:Espaceالگو:Module biblio/identifiants normalisés internationauxالگو:Espaceالگو:Lire en ligneالگو:COinS bibliographique.
  6. Aix-en-Provence tourisme : sur les pas d'Émile Zola بایگانی‌شده در ۶ فوریه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine.
  7. حسین نوش‌آذر (۲۴ آبان ۱۳۹۰). «امیل زولا و ناتورالیسم». رادیو زمانه.
  8. آن‌برونسویک؛ سعیدی، سیروس (۱۳۷۱). «امیل زولا». ادبستان فرهنگ و هنر (۳۸): ۴۶–۴۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۴-۰۲.
  9. پروین، پرتو (۲۰۱۹-۰۷-۱۷). «پای 'دیگری' در زندگی اهل ادب». BBC Farsi. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۷-۱۸.
  10. رضائی، ناهید؛ فارسیان، محمدرضا (۱۳۸۹). «زولا در ایران». مطالعات زبان و ترجمه (۳): ۵۹–۸۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۴-۰۲.

پیوند به بیرونویرایش