امین تارخ

بازیگر ایرانی

امین تارِخ (۲۰ مرداد ۱۳۳۲ – ۲ مهر ۱۴۰۱) بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر اهل ایران بود. او فعالیتش را پیش از انقلاب ۱۳۵۷ در تئاتر و تلویزیون آغاز کرد و اولین حضورش در تلویزیون در مجموعۀ شهر من شیراز، به کارگردانی شاهرخ ذوالریاستین و نویسندگی کیهان رهگذار، بود. نخستین حضورش در سینما در مرگ یزدگرد (۱۳۶۰)، به کارگردانی بهرام بیضایی، بود. او چهره‌های تاریخی مانند حسن جوری در مجموعهٔ سربداران (۱۳۶۲) و ابن سینا در مجموعهٔ بوعلی سینا (۱۳۶۴) را به تصویر کشیده‌است. تارخ برای نقش‌آفرینی در ماه و خورشید (۱۳۷۵) برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد شد.

امین تارخ
امین تارخ - Amin Tarokh (Cropped).jpg
تارخ در ۱۳۸۶
زادهٔ۲۰ مرداد ۱۳۳۲
شیراز، ایران
درگذشت۲ مهر ۱۴۰۱ (۶۹ سال)
تهران، ایران
مدفنقطعه هنرمندان بهشت زهرا
محل تحصیلدانشگاه تهران
پیشهبازیگر
سال‌های فعالیت۱۴۰۱_۱۳۵۴
همسر(ها)منصوره شادمنش (۱۴۰۱_۱۳۵۶)
فرزندان۳

دیگر نقش‌های برجستهٔ تارخ عبارتند از: سرب (۱۳۶۷)، مادر (۱۳۶۸)، سارا (۱۳۷۱)، معصومیت ازدست‌رفته (۱۳۸۲)، پرونده هاوانا (۱۳۸۴) و اغما (۱۳۸۶).[۱] خبرگزاری فارس بعد از مرگش او را «نمادی موفق و مهم از هنر والای بعد از انقلاب» توصیف کرد.[۲]

زندگی و فعالیت هنریویرایش

تارخ ۲۰ مرداد ۱۳۳۲ در محلهٔ «سردوزک», شیراز زاده شد.[۳] پدرش در شش‌سالگی از شیراز به سیستان و بلوچستان منتقل شد. پس از سه سال به همراه خانواده به شیراز بازگشت و به تحصیلات خود ادامه داد. در سال ۱۳۵۱ به دانشگاه تهران راه یافت[۳] و در سال ۱۳۵۶ از دانشکدهٔ هنرهای نمایشی دانشگاه تهران دانش‌آموخته شد. او تحصیلات تکمیلی خود را در سال ۱۳۶۳ با کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشتهٔ مدیریت فرهنگی، در دانشگاه فارابی، به پایان برد.[۴]

امین تارخ به عنوان هنرپیشهٔ آزاد به فعالیت می‌پرداخت. او نقش‌های مختلفی را در فیلم‌ها، سریال‌های تلویزیونی و تئاتر ایفا کرد. وی هم به عنوان هنرپیشه و هم به عنوان عضو هیئت داوری در جشنواره‌های ملی مختلف و به عنوان عضو هیئت مدیره خانه سینما حضور داشت. او همچنین به عنوان میهمان به جشنواره‌های مسکو، ژاپن و آلمان دعوت شده بود.

او در سال ۱۳۷۳ نخستین مدرسهٔ بازیگری را به نام کارگاه آزاد بازیگری در تهران تأسیس کرد که یکی از مؤسسات آموزش بازیگری سینما در ایران محسوب می‌شود. تعدادی از دانش‌آموختگانِ کارگاه آزاد بازیگری تا سال ۱۳۸۷، جوایز هنرپیشهٔ برتر در رویدادهای مختلف را به خود اختصاص داده‌اند. این مؤسسه در سال ۱۳۷۹ اقدام به برقراری ارتباط با سایر مدارس بین‌المللی آموزش بازیگری کرد و امین تارخ به مرکز فیلیندرز درامای استرالیای جنوبی دعوت شد. او دو سال نیز به عنوان مدرس در این دانشگاه تدریس کرد.

تارخ از سال ۱۳۷۶ به عنوان یکی از چهره‌های برتر احیای تئاتر ایران شناخته شد[نیازمند منبع]. او در هجدهمین جشنوارهٔ تئاتر و فیلم فجر هم به عنوان یکی از اعضای هیئت داوران و هم به عنوان یکی از کارگردان‌های هنری حضور یافت.[۵][۶] امین تارخ در سال ۱۳۷۸ موفق به دریافت لوح افتخار «هنرمند ملی» شد.[۷][۸][۹]

زندگی خصوصیویرایش

درگذشتویرایش

تارخ در ۲۸ شهریور ۱۴۰۱ در بیمارستانی در تهران بستری شد و در ۲ مهر درگذشت. دلیل مرگ او سکتهٔ قلبی اعلام شد.[۱۰][۱۱] پیکر او در ۴ مهر ۱۴۰۱ در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.[۱۲]

کارنامهٔ هنریویرایش

سینماویرایش

سال تولید نام فیلم کارگردان
۱۳۶۰ مرگ یزدگرد بهرام بیضایی
۱۳۶۳ سربداران محمدعلی نجفی
۱۳۶۵ چمدان جلال مقدم
۱۳۶۶ پرنده کوچک خوشبختی پوران درخشنده
۱۳۶۶ پاییزان رسول صدرعاملی
۱۳۶۷ سرب مسعود کیمیایی
۱۳۶۸ جستجوگر محمد متوسلانی
مادر علی حاتمی
۱۳۷۰ شقایق مجید قاری‌زاده
دلشدگان علی حاتمی
۱۳۷۱ مجسمه ابراهیم وحیدزاده
سارا داریوش مهرجویی
۱۳۷۲ آنها هیچ‌کس را دوست ندارند جعفر سیمایی
۱۳۷۳ آرزوی بزرگ خسرو شجاعی
۱۳۷۴ ماه و خورشید محمدحسین حقیقی
شیخ مفید فریبرز صالح و سیروس مقدم
توطئه علی قوی‌تن
۱۳۷۶ هفت سنگ عبدالرضا نواب صفوی
قاعده بازی احمدرضا معتمدی
ساغر سیروس الوند
۱۳۷۷ عشق + ۲ رضا کریمی
۱۳۸۳ رازها محمدرضا اعلامی
۱۳۸۴ پرونده هاوانا علیرضا رئیسیان
پابرهنه در بهشت بهرام توکلی
۱۳۸۵ ساعت ۲۵ مسعود آب‌پرور
رئیس مسعود کیمیایی
۱۳۸۸ زمهریر علی روئین‌تن
باغ قرمز امیر سماواتی
۱۳۹۵ پشت دیوار سکوت مسعود جعفری جوزانی
بن‌بست وثوق حمید کاویانی

به عنوان تهیه‌کنندهویرایش

مجموعهٔ تلویزیونیویرایش

سال نام مجموعه کارگردان پخش
۱۴۰۰ خسوف مازیار میری شبکه نمایش خانگی
۱۳۹۹ آقازاده بهرنگ توفیقی شبکه نمایش خانگی
۱۳۹۷ رهایم نکن محمدمهدی عسگرپور رمضان ۱۳۹۷ شبکه ۳
۱۳۹۶ سایه‌بان جمشید محمودی زمستان ۱۳۹۶ شبکه ۲
۱۳۹۳ گاهی به پشت سر نگاه کن مازیار میری رمضان ۱۳۹۴ شبکه ۲
۱۳۸۹ جراحت محمدمهدی عسگرپور شبکهٔ ۳
۱۳۸۸ خسته‌دلان سیروس الوند شبکه یک
۱۳۸۷–۱۳۹۳ راه شیری سامان مقدم
عبدالحسن برزیده
مونا زندی حقیقی
شبکه دو
۱۳۸۶ اغما سیروس مقدم شبکه اول رمضان ۱۳۸۶
۱۳۸۲ معصومیت از دست رفته داود میرباقری ۱۳۸۲ شبکه سوم
۱۳۸۱ سفر سبز محمدحسین لطیفی ۱۳۸۱ شبکه ۳
۱۳۸۰ باران عشق احمد امینی
فریدون حسن‌پور
شبکه تهران
۱۳۷۷–۱۳۷۶ هفت‌سنگ سید عبدالرضا نواب‌صفوی شبکه ۲
۱۳۷۳ شیخ مفید سیروس مقدم
فریبرز صالح
شبکه ۲
۱۳۷۲–۱۳۷۱ آپارتمان اصغر هاشمی شبکه ۱
۱۳۷۱ محکمه عدالت حسن هدایت شبکه ۱
۱۳۶۴ بوعلی سینا کیهان رهگذار شبکه ۲
۱۳۶۲–۱۳۶۰ سربداران محمدعلی نجفی شبکه ۱
۱۳۵۶ ارثیه ایرانی محمود محمد یوسف تلویزیون ملی ایران
۱۳۵۵ تله‌تئاتر «لازارتی، ببر گراز دندان»
۱۳۵۵–۱۳۵۴ شهر من، شیراز شاهرخ ذوالریاستین تلویزیون ملی ایران

برنامه‌های تلویزیونیویرایش

تئاترویرایش

دکلمه و موسیقیویرایش

  • آلبوم عاشورایی «خورشید»[۱۳]
  • آلبوم عاشورایی «سلام اولسون»[۱۴]
  • آلبوم «صورتگر»[۱۵]

جوایز و انتخاب‌هاویرایش


منابعویرایش

  1. «امین تارُخ، بازیگر باسابقه ایرانی، درگذشت». رادیو فردا. ۲ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲ مهر ۱۴۰۱.
  2. «نگاهی به زیست هنری امین تارخ/ تفکری که ماندگار خواهد شد+ فیلم». خبرگزاری فارس. ۷ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۲.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «امین تارخ:دوران کودکی ام را با مظلومیت زیادی گذراندم». tabnakbato.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۰.
  4. «امین تارخ از نگاه هنرمندان و بازیگران/ صاحب سبک و الگوی آیندگان». ایرنا. ۲۰۱۶-۰۸-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۰.
  5. «از کوچه پس کوچه‌های شیراز تا پرده نقره ای». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۱ فروردین ۱۳۹۲.
  6. «امین تارخ | گنجینه فیلم‌های جشنواره رشد». film.roshd.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۰.
  7. «امین تارخ». ifilm-آیفیلم. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۰.
  8. «امین تارخ، هنرمند ملی!». سرزمین هنر. ۲۰ مرداد ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۰.
  9. ««امین تارخ» دومین هنرمند منتخب ملی در آیین پایانی 16امین جشنوارهٔ تولیدات صداوسیما مطرح شد: رادیو و تلویزیون استان‌ها نیازمند متن قوی و نویسندگان صاحب قلم». ایسنا. ۲۰۰۸-۰۶-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۰.
  10. «امین تارخ درگذشت». مهر. ۲ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲ مهر ۱۴۰۱.
  11. «امین تارخ، بازیگر، در پی بیماری قلبی در ۶۹ سالگی در گذشت». ایران اینترنشنال. ۲ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲ مهر ۱۴۰۱.
  12. «پیکر امین تارخ در بهشت‌زهرا آرام گرفت/ شجاع‌نوری: تارخ هر زمانی که می‌رفت زود بود+فیلم». ایرنا. ۴ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۲.
  13. «نوحه‌های ۸۰ سال پیش تهران با صدای امیرحسین مدرس و امین تارخ». Musicema.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  14. «آلبوم «سلام اولسون» به زبان آذری و فارسی منتشر شد». Musicema.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  15. «امین تارخ: اولین بار است که راوی اشعار مولانا هستم». Musicema.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  16. «جایزه جهانی بازیگری برای امین تارخ/ اولین حضور موفق بین‌المللی «بن‌بست وثوق»». باشگاه خبرنگاران جوان. ۲۲ بهمن ۱۳۹۷.
  17. «پیام تبریک شورای مرکزی انجمن بازیگران سینمای ایران به امین تارخ». خانه سینما. ۲۴ بهمن ۱۳۹۷.
  18. «امین تارخ «هنرمند ملی» شد». روزنامه دنیای اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۰.