باز کردن منو اصلی

اِنیو موریکونه (به ایتالیایی: Ennio Morricone) تلفظ ایتالیایی: [ɛnnjo morriˈko:neˈ] (متولد ۱۰ نوامبر سال ۱۹۲۸) آهنگساز، تنظیم‌کننده، رهبر ارکستر و نوازنده ایتالیایی است.

انیو موریکونه
Morricone Conducting.jpg
اطلاعات
تولد ۱۰ نوامبر ۱۹۲۸ ‏(۹۰ سال)
ملیت ایتالیایی
سبک‌(ها) موسیقی کلاسیک، فولکلور، جز، پاپ، راک
استاد(ها) گوفردو پتراسی، روبرتو کاگیانو، کارلو گیورگیو کاروفالو، آلفردو دنینو و آنتونیو فردیناندی[۱]
حرفه(ها) آهنگساز، رهبر ارکستر، نوازنده
ساز(ها) ترومپت، پیانو
زمینهٔ فعالیت موسیقی فیلم، موسیقی محض
سال‌های فعالیت ۱۹۴۶ تاکنون
هنرمندان همکار نوازندگان ارکستر سمفونیک رم، یو-یو ما، الساندرو الساندورینی، رنه فلمینگ، آندره‌آ بوچلی، جوآن بائز، جان اونیل، کوئینسی جونز، بروس اسپرینگستین، سلن دیون، سارا برایتمن، برونو نیکولای، دالیدا، پت شاپ بویز، راجر واترز، و هیلی وستنرا
تحصیلات فارغ‌التحصیل آکادمی موسیقی سانتاسیسیلیا
وبگاه www.enniomorricone.org
امضا
EM-Signature.png

از ۱۹۶۱، انیو موریکونه برای بیش از ۴۰۰ اثر سینمایی و تلویزیونی موسیقی نوشته‌است.[۲][پ ۱] علاوه بر این، افزون بر ۱۰۰ اثر مستقل در زمینه‌های دیگری چون موسیقی برای ارکسترهای بزرگ یا مجلسی، کنسرتوهایی برای پیانو و دیگر سازها، آثار کرال، و قطعاتی برای باله[۱] از دیگر ساخته‌های اوست.[۳][۴] وی با کارگردانان بسیاری چون سرجو لئونه، برناردو برتولوچی، رومن پولانسکی، فرانکو زفیرلی، الیور استون، کوئنتین تارانتینو، جوزپه تورناتوره، و پیر پائولو پازولینی همکاری داشته‌است.

موریکونه کار سینما را با ارکستراسیون برای چند اثر سینمایی چون مرگ یک دوست (۱۹۵۹)،[۵] و باراباس (۱۹۶۱)[۶] آغاز نمود. فاشیست (۱۹۶۱) نخستین اثر او در مقام آهنگساز فیلم است.[۵] آثار او در حدود ۳۰ پارتیتور برای فیلم‌هایی با گونه وسترن را شامل می‌شود[۷] که یک مشت دلار (۱۹۶۴)، به خاطر چند دلار بیشتر (۱۹۶۵)، خوب بد زشت (۱۹۶۶)، و روزی روزگاری در غرب (۱۹۶۸) از آن جمله‌اند. موسیقی برای روزی روزگاری در آمریکا (۱۹۸۴)، ماموریت (۱۹۸۶)، تسخیرناپذیران (۱۹۸۷)، سینما پارادیزو (۱۹۸۸)، هملت (۱۹۹۰)، باگزی (۱۹۹۱)، افسانه ۱۹۰۰ (۱۹۹۸)، مالنا (۲۰۰۰)، بهترین پیشنهاد (۲۰۱۳)، و هشت نفرت‌انگیز (۲۰۱۵) از دیگر آثار اوست.

انیو موریکونه از سوی دولت‌های ایتالیا،[۸] فرانسه[۹] و مقدونیه[۱۰] نشان لیاقت دریافت کرده‌است. در سال ۲۰۰۷ آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا یک عمر فعالیت هنری وی را "مشارکتی درخشان و چند وجهی در هنر موسیقی فیلم"[۱۱][۱۲] تلقی نمود و اسکار افتخاری آکادمی را به او اهدا کرد. وی نخستین آهنگساز سینما است که در سال ۲۰۱۰ برنده جایزه پولار مشهور به «نوبل موسیقی»[۱۳] در استکهلم سوئد شد. او که از ۱۹۷۹ تاکنون نامزد دریافت شش جایزه اسکار در بخش بهترین موسیقی فیلم بوده‌است در سال ۲۰۱۵ موفق به دریافت این جایزه برای موسیقی «هشت نفرت‌انگیز» در بخش رقابتی نیز گردید.

برخی منابع از انیو موریکونه به عنوان پرکارترین آهنگساز سینمای جهان یاد می‌کنند.[۱۴][۱۵][۱۶][۱۷] روزنامه گاردین در فوریه سال ۲۰۰۱ با انتشار مقاله‌ای وی را «موتسارت سینما» لقب داد.[۱۸] نشریه ورایتی در نوامبر ۲۰۱۲، با کسب نظر از ۴۰ آهنگساز فعال سینمای جهان، موسیقی انیو موریکونه برای فیلم «مأموریت» را بهترین موسیقی نوشته شده برای یک اثر سینمایی تا به آن زمان اعلام نمود.[۱۹] از میان آثار او که بالغ بر ۶۰ میلیون نسخه از آن در جهان به فروش رفته‌است[۲۰] «روزی روزگاری در غرب» با فروش تقریبی ۱۰ میلیون نسخه از پرفروش‌ترین آلبوم‌های اینسترومنتال[پ ۲] موسیقی فیلم در تاریخ سینما به‌شمار می‌آید.[۲۱]

از کلودیو مونته وردی، آنتونیو ویوالدی، جوزپه وردی تا جیاکومو پوچینی، و انیو موریکونه؛ این‌ها آهنگسازانی هستند که تاریخ موسیقی ایتالیا را معنا و مرتبت بخشیده‌اند.[۲۲] در گستره عملکرد آهنگسازان سینما از سده بیستم تا به اکنون، انیو موریکونه بیش از اغلب مصنفان گذشته و امروز، در سیر تحول و ترفیع هُنر موسیقی فیلم نقشی آشکار داشته و افراشته بر جای می‌ماند.[۲۳]

محتویات

اوایل زندگیویرایش

تحصیلویرایش

موریکونه در خانواده‌ای اهل موسیقی و در محله‌ای از رم به نام «تِراستوِره»[پ ۳] متولد گشت. او فرزند نخست ماریو موریکونه[پ ۴] و لیبرا ریدولفی[پ ۵] بود.[۲۴] موسیقی را با نواختن ترومپت آغاز کرد. حضور قابل توجه ترومپت در آثار او خبر از علاقه‌اش به این ساز از همان دوران فراگیری موسیقی می‌دهد. استعداد و توانایی وی در یادگیری موسیقی از همان سال‌های نخستین خانواده او را به ادامه تحصیلاتش دلگرم می‌کند. مجله تایم در مصاحبه‌ای با او در سال ۱۹۸۷ می‌نویسد: «پدر انیو خود نوازنده ترومپت بود. او در زمینه موسیقی جاز، اپرا و ضبط موسیقی برای فیلم‌ساز می‌نواخت و فرزندش انیو از شش سالگی آغاز به نوشتن موسیقی کرد». تقریباً دو سال بعد زمانی‌که او هشت ساله بود به مدرسهٔ ابتدایی «یحیی تعمیددهنده» در رم رفت. آنجا بود که او با سرجو لئونه هم‌مدرسه‌ای شد. کارگردانی که سال‌ها بعد همکاری با او سرآغاز شهرت و موفقیت برای هر دویشان گشت.[۲۵]

 
آکادمی سانتاسیسیلیا، کنسرواتواری که موریکونه در آن موسیقی را فراگرفت.

انیو از همان کودکی به سرعت توانایی‌های خود را در موسیقی گسترش داد. او دوازده ساله بود که والدینش او را به کنسرواتواری در رم فرستادند. این آکادمی که از مراکز معروف تعلیم موسیقی در رم بود، «آکادمی سانتاسیسیلیا» نام داشت. هنرمندانی چون دانیل بارنبویم و نینو روتا تربیت‌شده این آکادمی بوده‌اند. آنجا موریکونه زیر نظر «آمبرتو سمپرونی»[پ ۶] به آموخته‌هایش در نوازندگی ترومپت افزود. همان روزها مدرس هارمونی او، «روبرتو کاگیانو»،[پ ۷] پیشنهاد می‌کند که او آموختن آهنگسازی را نیز آغاز کند. خیلی زود موریکونه با «کارلو گاروفالو»،[پ ۸] «آلفردو دنینو»[پ ۹] و «آنتونیو فردیناندی»[پ ۱۰] مبانی آهنگسازی را فرا گرفت.[۲۵]

موریکونه برای تکمیل آموخته‌هایش در آهنگسازی شاگرد گوفردو پتراسی شد. موریکونه قطعه‌ای از ساخته‌هایش را نیز به وی تقدیم کرده‌است. پتراسی که از نامداران موسیقی ایتالیا در سده بیستم است خود از فارغ‌التحصیلان آکادمی سانتاسیسیلیا بود. هفت کنسرتوی او برای ارکستر بسیار معروف است. پتراسی طی دهه‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۶۰ چند موسیقی فیلم هم تصنیف کرد.[۱][۲۵]

موریکونه سرانجام در ۱۹۴۶ موفق به دریافت دیپلم از آکادمی سانتأسیسیلیا شد و فارغ‌التحصیل گردید.[۲۵][۲۶] بی‌شک مهم‌ترین عامل در اشتیاق او به تحصیل و کار جدی موسیقی را جز عشق نمی‌توان دانست؛ همان‌طور که خود گفته‌است: «معتقدم هر کسی برای ایجاد خلاقیت حرفه خود قطعاً به عاملی متکی است. از زمانی که فهمیدم به موسیقی علاقه‌مند هستم به آثار هنرمندانی مانند باخ، استراوینسکی و… عشق می‌ورزیدم. این آهنگسازان در زندگی من نفوذ کردند و به عبارتی می‌توان گفت مانند اعضای خانواده‌ام بودند».[۲۷]

آثار و فعالیت‌های نخستینویرایش

موریکونه هم‌زمان با تحصیل نوشتن موسیقی برای نمایش‌نامه‌های رادیویی را آغاز کرد و در زمینه نواختن نیز دست به ساز شد و در چند ارکستر به نواختن ترومپت پرداخت.[۲۶] پس از پایان تحصیلات و بعد از پایان جنگ جهانی دوم او با آنکه چندان به نواختن موسیقی با گروه‌های دیگر رضایت نداشت، به دلیل شرایط سختی که بر کشورش حکمفرما بود با گروه کوچکی که برای ارتش آمریکا و اروپا موسیقی می‌نواخت همکاری می‌کرد. سال‌های تحصیل به سبب بمباران‌های سنگین سال‌های سختی برای ایتالیا می‌بود. آثار موریکونه نیز بی‌تاثیر از حال و هوای جنگ‌های آن زمان نبود.[۲۸] از نخستین آثار وی می‌توان به «دیستاکو ۱»[پ ۱۱] و «دیستاکو ۲»[پ ۱۲] اشاره کرد. دیگر آثار جدی از آن زمان قطعه‌ای بود با نام «ایمیتازیونه»[پ ۱۳] با متنی از «جیاکومو لئوپاردی»[پ ۱۴] و دیگری «اینتیمیتا»[پ ۱۵] با متنی از «اولینتو دینی»[پ ۱۶] که هر دو برای پیانو و آواز نوشته شده بود.[۱]

در ۱۳ اکتبر ۱۹۵۶ او با «ماریا تراویا»[پ ۱۷] ازدواج کرد. همسر او نقشی مکمل در برخی آثار وی ایفا کرده‌است و به‌طور مثال متون لاتینی که در موسیقی فیلم مأموریت (۱۹۸۶) شنیده می‌شود سروده اوست.[۲۹] حاصل زندگی آن‌ها ۳ پسر و ۱ دختر بود که در میان پسران آندره‌آ به آهنگسازی و جیووانی به فیلمسازی روی آوردند.[۲۴]

به سبب شرایط نامطلوب پس از جنگ موریکونه برای حمایت مالی بهتر از خانواده شروع به نوازندگی در یک گروه جاز و نیز تنظیم ترانه‌های مردمی برای سرویس پخش ایتالیایی «رای» کرد و زیر نظر این شبکه مشغول به کار شد، اما در همان روز نخستین کار را رها کرد و دلیل آن را اینطور توضیح داده بود که این سازمان پخش موسیقی‌های ساخته شده توسط کارکنان را ممنوع اعلام کرده بود. چندی بعد وی به یکی از تنظیم‌کننده‌های معتبر «آر.سی. اِی»[پ ۱۸] بدل شد.[۱][۳۰] آنطور که جف اسمیت[پ ۱۹] شرح می‌دهد موریکونه در اوایل دهه ۱۹۶۰ به آر. سی. ای وارد شد و آنجا مهارتش را در سازبندی و تنظیم موسیقی به کار بست و پس از مدتی به جمع سرآمدان ضبط موسیقی در ایتالیا پیوست. او بیش از ۵۰۰ ترانه تنظیم کرد و با هنرمندان بسیاری کار کرد. او فعالیت‌هایش را در طول این دوران در زمینه‌های گوناگون موسیقی از جمله موسیقی راک، جاز و ترانه‌های عاشقانهٔ نئوپولیتن[پ ۲۰] گسترش داد.[۳۱]

در میان ترانه‌هایی که موریکونه موسیقی آن را به دست گرفت ترانه‌ای با عنوان «سه تلفوناندو» با صدای خواننده ایتالیایی، مینا ماتزینی، به موفقیت ویژه‌ای دست یافت و به ترانه‌ای مشهور از آلبوم «استودیو اونو ۶۶»[پ ۲۱] مبدل شد. تنظیم موریکونه برای این ترانه مرکب بود از ملودی‌های ترکیبی برای ترومپت، درام با سبکی شبیه به سبک نواختن «هال بلین»،[پ ۲۲] مجموعه‌ای از سازهای زهی، سبک و سیاق آوازهای دهه ۶۰ اروپا برای خواننده زن و زیر صدایی از ترومبونها. ترانه‌ای که مقام هفتم را در میان ترانه‌های ایتالیایی رقیب خود از «هیت‌پاراده ایتالیا»[پ ۲۳] کسب کرده بود هشت مدولاسیون برای خواننده زن داشت که در سراسر ترانه کشش موسیقی را حفظ می‌کرد.[۳۲] در طول دهه‌های بعد این ترانه از سوی بسیاری در ایتالیا بازخوانی یا تنظیم مجدد شد. در جشن هفتاد سالگی مینا طبق آماری که از رأی خوانندگان نشریه لا رپوبلیکا برآمد این ترانه با کسب سی هزار رأی بهترین ترانه او نام گرفت. در سراسر دهه ۶۰ و اویل دهه ۷۰ موریکونه برای هنرمندان متعددی چون هلن مریل، جانی موراندی، کاترین اسپاک، رناتو راسل، پل آنکا، میری ماتیو، و دمیس روسس نیز ترانه‌هایی تصنیف کرد.[۳۳]

موریکونه در چند ارکستر نیز که به ضبط موسیقی فیلم می‌پرداختند به عنوان نوازنده ترومپت کار می‌کرد. او در مصاحبه‌اش با گاردین در سال ۲۰۰۱ می‌گوید: «بیشتر موسیقی‌های متن فیلم آن زمان بد بودند و من می‌توانستم بهتر از آن‌ها بنویسم. پس از پایان جنگ جهانی دوم صنعت سینما در ایتالیا توانمند شده بود و نئورئالیسم در سینمای ایتالیا فوق‌العاده بود، اما این فیلم‌های خوب موسیقی خوبی نداشتند. من به پول نیاز داشتم و همین علت دیگری بود که به سوی موسیقی فیلم بروم». برخی از این تأثیرات نئورئالیستی در فیلم‌های لئونه که موریکونه خود نیز در شکل‌گیری آن‌ها نقش بسزایی داشت مشهود است. به‌طور مثال زمانی که شخصیتی در حال پایین آمدن از یک پلکان است اصرار لئونه بر دیده شدن تک‌تک قدم‌های آن شخصیت در کادر تصویر است. مثال دیگری از این شیوه از فیلم‌سازی در خوب بد زشت مشاهده می‌شود. شخصیت «چشم عقابی» در حال وارد شدن به خانه است و به آرامی به سوی میز اتاق غذاخوری قدم برمی‌دارد. در اینجا بینندگان فیلم هر قدمی که او برمی‌دارد به وضوح می‌بینند. این نشانه‌ای از همان رئالیسمی است که در نماهای بلند و دیالوگ‌های کوتاه به موریکونه فرصت می‌دهد تا به هدفش دست یابد و آن چیزی نیست جز بیشتر و بهتر شنیده شدن موسیقی او. تأثیر موسیقی از هر صدای حاضر در صحنه کامل‌تر است.[۳۴]

اگرچه ساخته‌های او برای سینما کلیت آثار او را در بر نمی‌گیرد اما از هر نظر که بخواهیم باور کنیم، چه علاقه و چه تأمین مالی، او به سوی عالمی کشیده شد که امروز برای آن از هر چیز بیشتر شهرت دارد و آن هنر موسیقی فیلم است.[۳۴]

گروه کنسونانس نوویرایش

موریکونه از ۱۹۶۴ به گروهی ملحق شد که به ساخت و اجرای قطعاتی با حال و هوای موسیقی آوانگارد ایتالیا می‌پرداخت. این گروه که «گروه بداهه‌نوازی کنسونانس نو»[پ ۲۴] نام داشت تحت تأثیر آثار آهنگسازان مدرنی مانند لوئیجی نونو و غیره بود.[۳۵] موریکونه تا ۱۹۸۰ میلادی از اغضای این گروه موسیقی بود. هدف این گروه که در رم مستقر بود، پیشرفت بداهه‌نوازی و متدهای جدید موسیقی بود. این گروه در واقع نوعی آزمایشگاه موسیقایی بود که با سیستم‌های ضد موسیقایی و تکنیک‌های صدا کار می‌کرد تا موسیقی نوین را دوباره تعریف کنند و «کنسونانس‌های جدید» را کشف کنند. معروف‌ترین آلبوم این گروه را می‌توان «فید بک»[پ ۲۵] دانست که در آن جَز آزاد و موسیقی کلاسیک آوانگارد با موسیقی فانک ترکیب شده بود. از این آلبوم به‌طور مکرر توسط دی جی‌های موسیقی هیپ هاپ اُلگوبرداری شد و از جذاب‌ترین قطعات موسیقی موجود است که حق نشر آن در مزایده قیمتی بیش از ۱۰۰۰ دلار پیدا کرد. موریکونه نقشی کلیدی در گروه ایفا می‌کرد و از اعضای اصلی این گروه تأثیرگذار به‌شمار می‌آمد. علاوه بر نوازندگی ترومپت برای گروه، او اعضای گروه را در موارد زیادی راهنمایی و هدایت می‌کرد که این امر در تعداد زیادی از قطعات آن‌ها در دهه ۱۹۷۰ میلادی نیز قابل شنود و درک است. آنان برای ساخت موسیقی آوانگارد کلاسیک مورد تحسین فراوانی قرار گرفتند و از نخستین گروه‌های تجربی آهنگسازان به‌شمار می‌رفتند و تنها رقیب آن‌ها گروه انگلیسی «ای.ام. ام»[پ ۲۶] بود. نفوذ و تأثیر آنان را می‌توان در بداهه‌نوازی‌های گروهی اروپایی از جمله «گروه الکترو-آکوستیک ایوان پارکر»[پ ۲۷] و گروه بداهه‌نوازان سوئیسی «وویس کرک»،[پ ۲۸] «جان زورن» در تکنیک‌های موسیقی مدرن کلاسیک و گروه‌های آوانگارد جَز شنید. کارهای فوق‌العاده آنان، مهارتشان در آهنگسازی را معرفی و اثبات می‌کرد. این گروه همچنین از جنبه‌های مختلف دیگری با موریکونه همکاری داشت و از موسیقی‌های فیلم‌های ایتالیایی او در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی از جمله «یک جای ساکت خارج از شهر»[پ ۲۹] (۱۹۶۸) و «چشم‌های سرد ترس»[پ ۳۰] (۱۹۷۱) استفاده و آن‌ها را مجدداً اجرا کرد.[۳۶]

موسیقی فیلمویرایش

دههٔ ۱۹۶۰ویرایش

مهارت و کسب تجربه در حوزه وسیعی از کار موسیقی موریکونه را بر آن داشت که در اوایل دهه ۶۰ به ساخت موسیقی برای فیلم روی آورد.[۳۷] آشنایی او به سازبندی و رهبری موسیقی امکان ساخت اولین موسیقی‌های فیلم را به او داد. با آنکه در آغاز این موسیقی‌ها موفقیت‌های هنری به حساب نمی‌آمدند اما از دیدگاه تجاری با اقبال مواجه شدند. آثار نخستین او و تنظیم آن‌ها تأثیر یافته از حال و هوای ترانه‌هایش بود. استفاده از گیتار الکتریک در موسیقی خوب بد زشت و آثار دیگر او مثالی بر این مدعاست.

موریکونه در آغاز کار سینما را با نام‌های مستعار «دان ساویو»[پ ۳۱] و «لئو نیکولز»[پ ۳۲] انجام می‌داد.[۳۸] او ساخت موسیقی فیلم را با فاشیست در ۱۹۶۱ آغاز کرد. این فیلم در ۱۹۶۵ در سینماهای آمریکا اکران شد. «لارنس مک‌دونالد»[پ ۳۳] در مورد ورود او به سینما می‌گوید: «ساخته‌های او برای تئاتر در ایتالیا مقدمات ورود او به عالم موسیقی فیلم را فراهم کرد. بعد از کار با لوچانو سالچه در چند نمایش تئاتر، او بود که موریکونه را دعوت کرد تا برای فاشیست موسیقی بسازد».[۳۱]

از دیگر آثاری که او در آغاز با آن‌ها سینما را تجربه کرد می‌توان به فیلم کمدی موفقیت (۱۹۶۳) به کارگردانی «مائورو موراسی»، مارمولک‌ها (۱۹۶۳) به کارگردانی «لینا ورتمولر» و اسکی مارپیچ (۱۹۶۵) به کارگردانی لوچانو سالچه اشاره کرد.

اگرچه در ابتدا کارهای موریکونه خیلی بارز نبود اما با ورود به سینمای وسترن نام وی بر سر زبان‌ها افتاد. وسترن‌هایی که خصوصیات خود را داشتند و به نام وسترن اسپاگتی شهرت یافتند. این عنوانی بود که منتقدان آمریکایی بر این نوع از سینما نهادند. موریکونه اما دو واژه وسترن و اسپاگتی را ناخوشایند و رنج‌آور برای این فیلم‌ها می‌دانست.[۳۹] این ژانر در میانه دهه ۶۰ به دست سینماگران ایتالیایی چون مایکل کارراس، سرجو لئونه و سرجو کوربوچی ابداع شد و قواعد نوینی برای فیلم‌های وسترن رقم زد. فیلم‌هایی که معمولاً با سرمایه کم شکل گرفتند و زبان آن‌ها نیز ایتالیایی بود.[۴۰]

موریکونه و لئونه در دهه ۱۹۳۰ در یک مدرسه در کنار یکدیگر تحصیلات ابتدایی را گذراندند اما آن‌ها پس از آن دوران دیگر با هم ارتباطی نداشتند. کریستوفر فریلینگ[پ ۳۴] از آغاز همکاری آن‌ها می‌گوید: «زمانی که موریکونه برای موسیقی یک مشت دلار انتخاب شد مشغول نوشتن موسیقی تفنگ‌ها حرف نمی‌زنند (۱۹۶۴)[پ ۳۵] بود. موسیقی آن خیلی جذاب نبود. یک تم با چهار آکورد اصلی داشت که برای ارکستر تنظیم شده بود. از نظر لئونه موسیقی موریکونه تا آن زمان خیلی مناسب کار او نبود اما آرانژمان متفاوت موریکونه برای یک کار بومی آمریکایی به نظر او جذاب آمد و باعث همکاری آن‌ها برای یک مشت دلار شد».[۳۹] از بارزترین خصوصیات کارگردانی لئونه، حضور تعیین‌کننده موسیقی در سکانسهای کلیدی فیلم است. ایده‌های لئونه در زمینه موسیقی فیلم، همانند سبک تصویری و روایی فیلم‌های او نیز متفاوت بود. موریکونه نیز متوجه تفاوت کار او با نمونه‌های دیگر این نوع فیلم‌ها بود؛ بنابراین تلاش کرد از سبک رایج موسیقی فیلم‌های وسترن آن روز متمایز عمل کند.[۴۰]

 
موریکونه با ابزار خاص تأکید و هیجانی مضاعف به سکوت کنایه‌آمیز مردان ایستاده و خاموش سینمای وسترن بخشید (نمایی از یک مشت دلار)

موسیقی موریکونه برای یک مشت دلار کاملاً متفاوت با هر آنچه او پیش از این ساخته بود از آب درآمد. ملودی آن و لحن موسیقی چندان منحصر به فرد نبود اما تنظیم آن بسیار نو و فوق‌العاده بود.[۳۹] از آن‌جا که فیلم بودجه اندکی داشت، موریکونه نمی‌توانست از یک ارکستر بزرگ برای ضبط موسیقی استفاده کند؛ بنابراین ترجیح داد به‌جای ساختن یک اثر ارکسترال بزرگ به سبک آثار آهنگسازانی چون دیمیتری تیومکین یا المر برنشتاین، با افکت‌های صوتی مثل صدای تیر تفنگ‌ها، نعره آدم‌ها، صدای تازیانه، صدای سوت، زنبورک، سازهای بومی سیسیلی، ترومپت‌ها و گیتار الکتریک که در آن زمان تازگی بیشتری داشت سعی در رفع این محدودیت‌ها کند. اگرچه این موسیقی مقداری عجیب و غریب می‌آمد اما تصور و تخیل لئونه را با موسیقیش محقق می‌نمود. نمایاهای نزدیک و به یاد ماندنی سرجو لئونه، خشونت تند و تیز و کمدی تهدیدآمیز او به موریکونه کمک کرد تا ایده‌های موزیکال ممکن در هنر موسیقی فیلم را تا آنجا که ممکن بود توسعه دهد. لئونه سبک کار موریکونه را پسندید و همکاری آن‌ها بعد از این فیلم نیز ادامه پیدا کرد.[۴۰] موریکونه دربارهٔ چگونگی این همکاری گفته‌است: «او خیلی به موسیقی علاقه‌مند نبود و شناخت چندانی هم از موسیقی نداشت. اما دقیقاً می‌دانست چه می‌خواهد. من فیلم‌های او را تماشا می‌کردم و موسیقی مناسب فیلم را پیشنهاد می‌کردم. معمولاً وقتی قطعه‌ای را برای او می‌نواختم همان را انتخاب می‌کرد. اما تردید و دودلی جزء لاینفک وجود لئونه بود و همواره پس از پایان ساخت موسیقی متن فیلم دربارهٔ آن دچار شک و تردید می‌شد. او موسیقی را بخش مهم فیلم‌هایش می‌دانست و صحنه‌های ساده‌ای را برای آن‌ها انتخاب می‌کرد. بر ادامه موسیقی در جریان نمایش فیلم اصرار می‌ورزید و به همین جهت اغلب صحنه‌های فیلم هماهنگ با سبک موسیقی پیش می‌رفت».[۲۷]

موریکونه در برهه نوشتن پارتیتور یک مشت دلار همکاری بلند مدتی را با دوست دوران کودکیش الساندرو الساندورینی[پ ۳۶] آغاز می‌کرد. الساندورینی در بسیاری از آثار او ماهرانه سوت می‌زد و گیتار می‌نواخت و با آنسامبل «کانتوری مدرنی»،[پ ۳۷] که خودش پایه‌گذار آن بود، به همکاری با آهنگساز پرداخت. کانتونی مدرنی دسته‌ای از خوانندگان کر زن بودند که موریکونه تکخوان سوپرانوی آن «اِدا دل‌اورسو»[پ ۳۸] را می‌ستود و از آن به صدایی شگفت‌انگیز در آثارش یاد می‌کرد.[۴۱]

برای فیلم خوب بد زشت آن‌ها قبل از آغاز تصویربرداری فیلم مدت‌ها دربارهٔ موسیقی آن بحث کردند و موریکونه بسیاری از قطعات را قبل از شروع فیلم‌برداری ساخت. لئونه نیز برای تقویت حس بازیگران و رسیدن به ریتم تصویری مناسب، این آهنگ‌ها را زمان فیلم‌برداری پخش می‌کرد. به این ترتیب ریتم حرکت دوربین و بازیگران هماهنگی بسیار دقیقی با ریتم موسیقی موریکونه پیدا کرد. تم اصلی فیلم، یک ملودی با نت‌های اندک است که با الهام از صدای گرگ وحشی صحرایی ساخته شده که در همان نمای اول فیلم دیده می‌شود. حیوانی که در میان خرابه‌ها پرسه می‌زند و زوزه می‌کشد.[۴۰]

 
تم اصلی موسیقی خوب بد زشت که موریکونه آن را با الهام از زوزه گرگ صحرایی نوشت.

موریکونه برای توصیف هر یک از شخصیت‌های اصلی فیلم، تم اصلی را با یک ساز جداگانه اجرا کرده‌است. به‌طور مثال برای شخصیت کلینت ایستوود یا «بلوندی» از فلوت پیکولو، برای لی وان کلیف یا «انجل آیز» از اوکارینا و برای ایلای والاک از نعره انسان سود برده‌است. این تم که بارها در فیلم شنیده می‌شود از توجه بیشتری نزد سینماروها برخوردار شد و بعدها الهام بخش گروه‌های موسیقی چون رولینگ استونز و گروه‌های راک و پانک مثل متالیکا شد. استفاده موریکونه از گیتار اسپانیایی، شکل باورپذیرتری به فضای مکزیکی فیلم بخشیده‌است. «پادره رامیرز»،[پ ۳۹] قطعه آرامی است که بر اساس تم اصلی نوشته شده و با گیتار اسپانیایی نواخته می‌شود. یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد موسیقی فیلم خوب بد زشت، صدای سوت جان اونیل[پ ۴۰] است که موریکونه از آن به عنوان یک ساز استفاده کرده‌است. این ساز بر روی نماهای باز از صحرا که سوارکار تنهایی در آن می‌راند شنیده می‌شود. موسیقی موریکونه مثل شکل داستان و شخصیت‌های لئونه ساده هستند. او در ساخت موسیقی خوب بد زشت از سازدهنی نیز استفاده کرده‌است. «مارستا»[پ ۴۱] قطعه آرامی است که با سازدهنی نواخته می‌شود. داستان خوب بد زشت در پس زمینه جنگ‌های داخلی آمریکا اتفاق می‌افتد. در صحنه‌ای از فیلم کلینیت ایستوود و الی والاک در مسیرشان با یک سرباز زخمی که در حال مرگ است مواجه می‌شوند. همدردی ایستوود با این سرباز، نشان‌دهنده قلب رئوف او، علی‌رغم ظاهر خشن و بی‌رحم او است. موریکونه قطعه «مرگ سرباز»[پ ۴۲] را برای این صحنه ساخته که با یک آواز کر مردانه شروع می‌شود و با ساز دهنی همراه است. موسیقی او با آخرین نفس‌های سرباز در حال مرگ همنوایی می‌کند. در پایان فیلم صحنه دوئلی سه نفره در گورستان دیده می‌شود. آهنگساز در این صحنه با ترکیب گیتار الکتریک و اسپانیایی و سازهای بادی و زهی، موسیقی دراماتیکی ساخته که به روح فیلم لئونه و شخصیت‌های فیلم‌های او نزدیک است. موسیقی‌ای که با شلیک نخستین گلوله متوقف می‌شود.[۴۰]

از شاخص‌ترین آثار دیگر انیو موریکونه در همکاری با لئونه اثر سینمایی روزی روزگاری در غرب است. فیلمی محصول ۱۹۶۸ با بازی هنری فوندا، چارلز برانسون و کلودیا کاردیناله. داستان یک غریبه اسرارآمیز که با یک سازدهنی در دست وارد شهر می‌شود و به گروهی بدنام می‌پیوندد، اما هدفش دفاع از بیوه‌ای است که خانواده‌اش را به قتل رسانده‌اند. موریکونه با قطعاتی هماهنگ قاب‌های ویژه لئونه و حرکت دوربینش را در احاطه خود گرفته و در تکامل مجموعه اثر کوشاست. موسیقی او کاملاً متناسب با روایت اسطوره‌واری است که لئونه در فیلمش دارد. آهنگساز در اینجا صدای غرب وحشی را گسترش می‌دهد. ضرب‌های پر ارتعاش گیتار الکترونیک حکم قاضی را در صحنه‌ها دارد و ریتمی که نقش تنفس میان صحنه‌های پر هیجان و خشن فیلم را بازی می‌کند.[۴۲]

محبوبیت آثار موریکونه تا بدانجا پیش رفت که وی طی دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ بیش از ۳۰ اثر بلند در ژانر وسترن اسپاگتی به کارنامه کاری خود افزود.[۷] وسترن‌هایی که از آن‌ها می‌توان گرینگو (۱۹۶۳)،[پ ۴۳] ششلولی برای رینگو (۱۹۶۵)،[پ ۴۴] بازگشت رینگو (۱۹۶۵)،[پ ۴۵] هفت تپانچه برای مک‌گریگور (۱۹۶۶)،[پ ۴۶] تپه‌های سرخ (۱۹۶۶)،[پ ۴۷] گلوله‌ای برای ژنرال (۱۹۶۶)،[پ ۴۸] مرگ، سوار بر اسب می‌تازد (۱۹۶۷)،[پ ۴۹] تِپِپا (۱۹۶۸)،[پ ۵۰] توپ‌های سان سباستین (۱۹۶۸)،[پ ۵۱] سقفی از آسمان پر ستاره (۱۹۶۸)،[پ ۵۲] ارتش پنج نفره (۱۹۶۹)،[پ ۵۳] دو قاطر برای خواهر سارا (۱۹۷۰)،[پ ۵۴] و رفیق به غرب می‌رود (۱۹۸۱)[پ ۵۵] را نام برد. بخش قابل توجهی از آثار موریکونه در دهه ۱۹۶۰ برآمده از سینمایی به غیر از ژانر وسترن بودند؛ نظیر نبرد الجزایر (۱۹۶۶)، پرنده‌های بزرگ و پرنده‌های کوچک (۱۹۶۶)، ال گرکو (۱۹۶۶)، گالیلئو (۱۹۶۸) و دسته سیسیلی‌ها (۱۹۶۹).

دسته سیسیلی‌ها فیلمی از آنری ورنوی با نقش‌آفرینی تعدادی از بهترین بازیگران سینمای فرانسه چون آلن دلون و ژان گابن است. از آن فیلم‌های مردانه که باز هم به طبع خاص موریکونه می‌خورد. یعنی ترکیبی از خشونت و احساسات که ورنوی فرانسوی هم در فیلم‌هایش این دو را با هم ترکیب می‌کند. داستان گنگستر جوانی که نقشه سرقت یک الماس قیمتی را می‌کشد و یک کمیسر پلیس مصمم که قدم به قدم در تعقیب این ماجراست. تم محزونی که موریکونه برای این فیلم ساخته‌است بیش از حد سانتیمانتال به نظر می‌رسد. موریکونه با چند نت ساده تم اصلی دسته سیسیلی‌ها را نوشته‌است و از دل چنین سادگی یک ملودی با سازبندی قابل توجه‌ای بیرون می‌آورد.[۴۲]

موریکونه در این دهه همکاری با ماریو باوا را نیز در فیلم خطر: دیابولیک (۱۹۶۸)[پ ۵۶] تجربه کرد. او در طول سالیان پیش رو برای بسیاری از فیلم‌های دیگر سینمایی نیز موسیقی نوشت که شاید شهرت برخی اسپاگتی وسترن‌های زبانزد را نداشت اما او را به یکی از پرکارترین آهنگسازان تاریخ سینما بدل کرد.

دههٔ ۱۹۷۰ویرایش

موریکونه مشغولیت‌های دیگر را کاهش داد و معطوف به سینما شد آنچنان که در یک سال بیش از ۲۰ اثر بلند سینمایی با موسیقی او به روی پرده سینماها رفت. در ۱۹۷۰ موریکونه برای «شهر خشونت»[پ ۵۷] موسیقی نوشت. در همان سال برای نخستین بار جایزه سینمای ایتالیا، روبان نقره‌ای را برای موسیقی فیلم «یک شب در شام»[پ ۵۸] دریافت کرد و سال بعد مجدداً همین جایزه را برای فیلم ساکو و وانزتی کسب کرد که این فیلم همکاری میان او و خواننده آمریکایی، جوآن بائز را به یادگار گذاشت. در ۱۹۷۳ برای فیلم جنایی «هفت‌تیر» موسیقی نوشت و سرانجام در ۱۹۷۹ برای نخستین بار نامزد جایزه اسکار برای موسیقی روزهای بهشت شد.[۱۲]

به ندرت می‌توان میان فیلم‌های معروف سینمای ایتالیا که در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ ساخته شده‌اند نمونه‌هایی را یافت که انیو موریکونه در جریان شکل‌گیری موسیقی آن‌ها حضور یا نقشی نداشته‌است.
«
»
— برناردو برتولوچی (به بیان ظنز)[۴۳]

از آثار سینمایی او از این سال‌ها می‌توان پرنده‌ای با بال‌های بلورین (۱۹۷۰)،[پ ۵۹] مِتلو (۱۹۷۰)،[پ ۶۰] کالیفا (۱۹۷۰)،[پ ۶۱] جزئیات بازی (۱۹۷۰)،[پ ۶۲] دکامرون (۱۹۷۱)،[پ ۶۳] مرشد و مارگاریتا (۱۹۷۲)،[پ ۶۴] به من می‌گویند هیچ‌کس (۱۹۷۳)،[پ ۶۵] دجال (۱۹۷۴)،[پ ۶۶] راز (۱۹۷۴)،[پ ۶۷] ۱۹۰۰ (۱۹۷۶)،[پ ۶۸] ارث (۱۹۷۶)،[پ ۶۹] صحرای تاتارها (۱۹۷۶)،[پ ۷۰] سالو یا ۱۲۰ روز در سودوم (۱۹۷۵)،[پ ۷۱] آخرین روزهای موسولینی (۱۹۷۵)،[پ ۷۲] لیبرا، عشق من (۱۹۷۵)،[پ ۷۳] اُرکا (۱۹۷۷)،[پ ۷۴] جن‌گیر ۲: مرتد (۱۹۷۷)،[پ ۷۵] هولوکاست ۲۰۰۰ (۱۹۷۷)،[پ ۷۶] کورلئونه (۱۹۷۸)،[پ ۷۷]علف‌زار (۱۹۷۹)،[پ ۷۸] وراثت (۱۹۷۹)،[پ ۷۹] قفسی برای دیوانگان (۱۹۷۹)،[پ ۸۰] و لونا (۱۹۷۹؛ به کارگردانی برناردو برتولوچی)[پ ۸۱] را نام برد.

ای مثل ایکاروس فیلمی دیگر از آنری ورنوی و محصول ۱۹۷۹ است. موسیقی موریکونه روی این اثر حال و هوایی دلهره‌آور و غریب دارد که آشکارا با داستان فیلم پیوند می‌یابد. شخصیت اصلی با بازی ایو مونتان کسی است که از روند محاکمه عامل ترور رئیس‌جمهور راضی نیست. او که دادستان کل است یک هیئت تحقیق تشکیل می‌دهد اما وقتی به حقیقت نزدیک می‌شود او را هم ترور می‌کنند. کل داستان فیلم از داستان اساطیر یونان گرفته شده که وقتی ایکاروس زیاد به خورشید نزدیک شد، بال‌هایش ذوب شدند و به زمین سقوط کرد. موسیقی موریکونه برای این فیلم دارای نقشی مؤثر و منطبق با جریان اثر است. به خصوص تمی که بر روی نمای پایانی شنیده می‌شود؛ این قطعه یک موومان تکرار شونده دارد و قطعات کوتاه دیگری که در هم ترکیب شده‌اند و در نهایت وقتی سازهای زهی وارد می‌شوند موسیقی به گونه‌ای خودنمایی می‌کند که در خاطر شنوندگان باقی می‌ماند. آنری ورنوی از آن فیلمسازان فرانسوی بود که به سبک آمریکایی فیلم می‌ساخت و همکاریش با موریکونه نتیجه رضایت بخشی داشت.[۴۲]

او طی دهه ۷۰ برای مجموعه‌های تلویزیونی متفاوتی چون ویرجینیایی (۱۹۷۱)،[پ ۸۲] موسی (۱۹۷۴)،[پ ۸۳] و فضا: ۱۹۹۹ (۱۹۷۵)،[پ ۸۴] نیز موسیقی نوشت.

دههٔ ۱۹۸۰ویرایش

در ۱۹۸۴ بار دیگر با لئونه و در روزی روزگاری در آمریکا به همکاری پرداخت. این بار لئونه سراغ سوژه‌ای خشونت‌بار رفت که مایه‌های رمانتیک قوی‌تری نسبت به فیلم‌های قبلی‌اش داشت. یک گنگستر سابق به محله قدیمیش در قسمت فقیرنشین منهتن بازمی‌گردد و در آنجا خاطرات سابق برایش مرور می‌شود. وجوه مختلفی در داستان آن است که با موسیقی آن نزدیک است. از قهرمانی گرفته تا عشق، از خشونت تا مبارزه؛ موسیقی موریکونه برای این فیلم بغض آشکاری دارد. این قطعات وجه روایی کار را تشدید می‌کند.[۴۲] «آماپولا»[پ ۸۵] تم اصلی موسیقی این فیلم است که با اجراهای مختلف در سکانس‌هایی از فیلم شنیده می‌شود و حال و هوای ویژه‌ای دارد. ملودی با تمپوی آرام و با حضور سازهای زهی حسی نوستالژیک یافته و به نوعی از مد افتاده‌است. این سازبندی و تمامی حس نستالژیک آن مدیون وسیله‌ای کوچک است، «سوردین».[پ ۸۶] سوردین‌ها صدایی آسمانی به قطعه می‌بخشند.[۴۴]

موریکونه در موسیقی این فیلم توانسته فرم موسیقی‌اش را چنان به فیلم سنجاق کند که جدایی بخشیدن میان فیلم و موسیقی را سخت می‌توان تجسم کرد. سازبندی‌اش صدایی تأثیر گذار به گوش می‌رساند. پیش‌زمینه‌سازهای زهی هستند و کلیه سازهای دیگر به پس‌زمینه منتقل می‌شوند. سازبندی اثر همچون ارکستر پائولو مانتوانی در دهه ۱۹۳۰ است. تم دیگر فیلم، «تم دبورا»[پ ۸۷] طنین عشق و ستایش است. مهم‌ترین خصوصیت این تم کنترپوان آن برای سازهای زهی است. زهی‌های سوردیندار و انگشت‌های نوازندگان این قطعه را به آرامی و با لطافت در همراهی با تکخوان کُر زن می‌نوازند. روزی روزگاری آمریکا، در کلیت فیلمی تأثیرگذار است اما موسیقی موریکونه به لحاظ زیبایی‌شناسی یک اثر رومانتیک مستقل است که بدون فیلم به یادگار می‌ماند.[۴۴] روزی روزگاری در آمریکا به دلیل طولانی بودن زمان فیلم برای نمایش در آمریکا دچار تدوین مجددی شد که اثرگذاری فیلم را کاهش داد و سبب شد فیلم از جوایز اسکار بی‌نصیب بماند. در ابتدا لئونه فیلمی به طول ده ساعت تهیه کرده بود که پس از چند مرحله حذف و با ادغام برخی صحنه‌ها که به عقیده خودش برای فیلم ضروری بودند به چهار ساعت کاهش پیدا کرد. اما استودیوی فیلمسازی باز هم به این کاهش دقایق رضایت نداد و با استخدام زک استینبرگ در حدود چهل و پنج دقیقه دیگر از این فیلم را نیز کوتاه کردند. پس از آن که نسخه دو ساعته به جای نسخه چهار ساعته به سینماهای آمریکا راه یافت، این فیلم مورد استقبال واقع نشد و موفقیتی نیز در اسکار کسب نکرد.[۴۵] موریکونه برای روزی روزگاری در آمریکا نامزد جایزه گلدن گلوب و برنده جایزه بفتا در بخش بهترین موسیقی فیلم سال شد اما موسیقی او جهت ارزشیابی به آکادمی ارائه نشد و اسکار آن سال به موریس ژار برای گذری به هند تعلق گرفت. امروز این باور در برخی وجود دارد که روزی روزگاری در آمریکا چکیده زبردستی و هنرمندی انیو موریکونه است.[۴۶]

 
«جرمی آیرونز» در حال نواختن تم «اُبوای گابریل» (نمایی از مأموریت)

موریکونه در ۱۹۸۶ از سوی رولند جافه به همکاری برای فیلم مأموریت دعوت شد. فیلمی با بازی رابرت دنیرو و جرمی آیرونز در نقش دو مبلغ مسیحیت در آمریکای جنوبی. موسیقی فیلم از مهم‌ترین عوامل اثرگذاری فیلم است. موریکونه در ابتدا تصمیم نداشت برای آن موسیقی بنویسد. بعد از آنکه به دیدن راف‌کات[پ ۸۸] فیلم رفت احساس کرد که فیلم نیازی به موسیقی ندارد و بر این باور بود که بدون موسیقی زیباتر خواهد بود. سازندگان فیلم اما مصر بودند تا موریکونه برای آن موسیقی بنویسد و او نیز پذیرفت. موسیقی‌ای که او برای فیلم نوشت بر پایه سه تم اصلی گسترش پیدا کرد. اولین تم، تم «آبشار»،[پ ۸۹] تمی ساده، شامل چهار نُت بود که هر کدام با هارمونی متفاوتی تکرار می‌شد. این تم گاهی با یک ساز تنها مانند ابوا یا پن فلوت و جای دیگر توسط دستهٔ کاملی از سازهای زهی اجرا می‌شود. تم دوم با عنوان «اُبوای گابریل»[پ ۹۰] که به صورت آکاپلا نیز تنظیم شده در صحنه‌ای از فیلم، کشیش آن را با یک ابوا برای تحریک بومیان منطقه می‌نوازد. این تم ملودی آزاد و سیالی است اما بدون شکل و فرم نیست. از هارپسیکورد نیز برای همراهی این ملودی استفاده شده‌است؛ و سومین تم، با عنوان «بر روی زمین، نظیر آنچه در بهشت است»[پ ۹۱] تمی است که توسط کُر اجرا می‌شود. موریکونه گفته‌است برخی به هنگام شنیدن آن شباهتی میان آن و کارمینا بورانا احساس کرده‌اند. او می‌گوید «وقتی آن را با آن صدای رسای هم‌سرایان و استاکاتوها[پ ۹۲] می‌شنوند تصور می‌کنند کارمینا بورانا است. آن‌ها آدم‌های ناشنوایی هستند که به قدر کافی موسیقی را درک نمی‌کنند». در نظر بسیاری مأموریت یکی از تأثیرگذارترین آثار موریکونه است. بسیاری که علاقه‌مند موسیقی فیلم نبوده‌اند از آن استقبال کرده‌اند. سرجو لئونه دربارهٔ مأموریت گفته‌است «این همانند یک مَس است». آهنگساز تصدیق می‌کند «این موسیقی تقریباً نمایانگر کاملی از شخصیت من است». موریکونه برای مأموریت نامزد بهترین موسیقی اسکار شد اما جایزه به فیلم دیگری تعلق گرفت. سالیان بعد اما، بنیاد فیلم آمریکا در «۱۰۰ سال موسیقی فیلم بنیاد فیلم آمریکا»، موسیقی مأموریت را در زمره برجسته‌ترین موسیقی‌های سده بیستم سینمای آمریکا به‌شمار آورد. همواره برخی از بی‌عدالتی در جوایز اسکار شکوه کردند. شاید موسیقی مأموریت نیز نمونه‌ای از همان دسته باشد و عدم موفقیتش در آن رقابت نیز می‌تواند یکی از مهم‌ترین دلایل اهدای جایزه افتخاری اسکار به موریکونه در سالیان بعد شمرده شود.[۴۷]

در ۱۹۸۷، برایان دی پالما ساخت موسیقی تسخیرناپذیران را به موریکونه واگذار کرد. این یکی از سه کار مشترک میان موریکونه و دی پالما تا امروز است. موریکونه اکنون با نامزدیش در اسکار سال گذشته به رشد و محبوبیت مکفی در میان استودیوهای فیلم‌سازی آمریکا دست یافته بود و دهه ۱۹۸۰ سال‌هایی بود از حضور پر رنگ و موفقیت‌آمیز او در عرصه هنر موسیقی فیلم و تسخیرناپذیران یکی از برجسته‌ترین آثارش از این سال‌هاست. اثری کاملاً ارکسترال، نیرومند، پرشور و نترس. تسخیرناپذیران را می‌توان اثری دید که موریکونه را به آهنگسازی غافلگیر کننده در باورها مبدل می‌نماید. نقطه شروع اثر در واقع در پایان آن رخ می‌دهد و آن تم اصلی است؛ تمی با نام تسخیرناپذیران، شکوهی از هیجان. یک ارکستر کاملاً آمریکایی، در سه دقیقه مسیری را طی می‌کند تا در انتها جهانی را در آغوش می‌کشد. هیاهویی از سازهای بادی برنجی، زهی‌ها می‌رقصند، و آکسان‌های بادی‌های چوبی که چه موزون هستند. عجیب اینجاست که موریکونه ابداً این قطعه را دوست ندارد. او در مصاحبه‌ای با آدام سوئیتینگ در سال ۲۰۰۱ می‌گوید: «دی پالما بود که از من خواست قطعه‌ای پیروزمندانه برای پلیس قصه‌اش بسازم»؛ موریکونه در ابتدا تمایلی به این کار نداشت. او در مجموع ۹ قطعه موسیقی متفاوت را به‌طور کامل نوشت و سپس از دی پالما درخواست کرد که قطعهٔ هفتم را انتخاب نکند چون به باورش بدتر از همه بود. دی پالما گفت قطعه هفتمی که ساخته‌ای تسخیرناپذیران خواهد شد.[۴۸] پس از اکران فیلم، آکادمی در شصتمین دوره جوایز اسکار موریکونه را نامزد دریافت اسکار بهترین موسیقی فیلم اعلام کرد.

در ۱۹۸۸، موریکونه نخستین تجربه همکاریش با جوزپه تورناتوره را تجربه کرد. اثری که سینما پارادیزو نام گرفت و یک عاشقانه بود. او وظیفه نوشتن موسیقی فیلم را با فرزندش آندره‌آ موریکونه به اشتراک گذاشت. موریکونه به سبب محبوبیتش در سینمای اروپا اولین انتخاب تورناتوره برای ساخت موسیقی این فیلم واقع شد. او پس از تماشای فیلم متوجه شد که قصه از زوایای دیگری نیز قابل توجه است. در حقیقت سینما پارادیزو صرف نظر از اینکه یک داستان مستقل داشت، یک بیوگرافی از کارگردان نیز در آن قابل مشاهده بود. بنابر این موریکونه موسیقی‌ای برای فیلم در نظر گرفت تا بتواند به محتوا و مفاهیم آن نزدیک‌تر شود. سازهای بادی چوبی، پیانو، چلستا و ساکسوفون آلتو بخش گسترده‌ای از تکنوازی موسیقی فیلم را بر عهده دارند و توصیف‌گر سه عنصر اصلی فیلم هستند؛ نوستالژی، عشق و دلتنگی. موسیقی سه تم اساسی دارد. «تم اصلی»[پ ۹۳] که نوستالژی فراوانی با خود دارد ملودی ده صدایی رومانتیکی است که سازهای زهی، پیانو و ساکسوفون آلتو آن را اجرا می‌کنند. تم دیگر، تم «توتو و آلفردو»[پ ۹۴] تم معروفیست؛ تم شخصیت اصلی فیلم، «سالواتوره دی ویتا» یا همان «توتو» که هویت او با آن معنا می‌شود. این تم با چلستا، فلوت و سازهای زهی اجرا شده و بازتاب روحیه سر زنده و کودکانه اوست. برجسته‌ترین تم اثر، «تم عشق»[پ ۹۵] است. تمی که ساخته جوان‌ترین پسر انیو موریکونه، آندره‌آ است. این تم، عشق میان سالواتوره و اِلنا است. تمی که به سبک رومانتیک توسط ساکسوفون آلتو، فلوت، پیانو و جمعی از سازهای زهی در اثر شنیده می‌شود. پس از نمایش عمومی فیلم، موریکونه و آندره‌آ برای موسیقی سینما پارادیزو موفق به دریافت جایزه بفتای بهترین موسیقی فیلم شدند و فیلم سینما پارادیزو جایزه بهترین فیلم خارجی زبان را در شصت و دومین دوره جوایز اسکار به دست آورد.[۴۹]

در دهه ۱۹۸۰ موریکونه تمی با عنوان کی مای نوشت که در انگلستان بر بالای جدول فروش قرار گرفت[۵۰] و در چند فیلم و سری تلویزیونی نیز شنیده شد.[۵۱] موریکونه و فرزندش در اواخر دهه ۱۹۹۰ برای درام جنایی «نهایت»[پ ۹۶] نیز مجدداً با یکدیگر به همکاری پرداختند. از دیگر آثار قابل توجه وی از دهه ۸۰، فیلم موجود، اثری ترسناک و علمی تخیلی به کارگردانی جان کارپنتر است. موریکونه در این سال‌ها برای مجموعه تلویزیونی مارکو پولو نیز موسیقی ساخت.

دههٔ ۱۹۹۰ویرایش

دههٔ ۹۰ موریکونه برای فیلم‌های متعددی موسیقی نوشت؛ هملت (۱۹۹۰)، باگزی (۱۹۹۱)، پول (۱۹۹۱)، در خط آتش (۱۹۹۳)، تشریفات محض (۱۹۹۴)، افشاگری (۱۹۹۴)، گرگ (۱۹۹۴)، ستاره‌ساز (۱۹۹۶)، لولیتا (۱۹۹۷)، دور برگردان (۱۹۹۷)، شبح اپرا (۱۹۹۸) و بول‌ورث (۱۹۹۸) از آثار این سال‌های اوست.

 
نمایی از فیلم «هملت» به کارگردانی فرانکو زفیرلی

هملت تنها همکاری او با فرانکو زفیرلی بود. موسیقی موریکونه برای هملت یک تلفیق کمتر شنیده شده موسیقی تئاتری و دایجتیک[پ ۹۷] است. موسیقی فیلم با فانفاری[پ ۹۸] کش‌دار از بادی‌های برنجی آغاز می‌شود که در زمینه آن ساز پیانو قرار دارد. وقتی دوربین از عنوان‌بندی فیلم به منظره‌ای از هلسینگور و حاضران صحنه تغییر نما می‌دهد، برنجی‌ها و پیانو جای خود را به ارگان و بازی پدال‌های آن می‌دهند. در سراسر فیلم موریکونه برنجی‌ها را مجسم‌کننده روحیه سلطنت، کلودیوس و ملکه گرترود قرار داده‌است و سازهای چوبی، پیانو و پرکاشن برای آنچه از هملت دیده می‌شود. موزیکولوژیست کندرا پرستون لئونارد[پ ۹۹] نوشته‌است «برای شنونده ساده این ترکیب جذاب نیست اما برای شنونده‌ای با تجربه می‌تواند برای یک فیلم دراماتیک که به مرور مرارت‌هایی پرداخته به کار رود». موریکونه یک تم جداگانه به هملت اختصاص داده‌است. تنها قطعه غیر دیاتونیک در فیلم، انزوای خودخواسته هملت و غرابت او از دربار را نشان می‌دهد و به مثابه مبارزه او و برخاستن علیه قاتل پلید پدرش و برهم زدن رابطهٔ میان مادر و عمویش فراز و فرود یافته‌است.[۵۲]

موریکونه در ۱۹۹۹ دیگر بار برای فیلمی از تورناتوره با عنوان افسانه ۱۹۰۰ موسیقی ساخت. موسیقی او برای این فیلم آمیخته با موسیقی جاز و نزدیک به موسیقی جرج گرشوین است. این موسیقی با «تم ۱۹۰۰»[پ ۱۰۰] آغاز می‌شود و در آن جهان گذشته به دنیای امروزی پیوند می‌یابد. «افسانه پیانیست»[پ ۱۰۱] از قطعات دیگر این اثر است که فاستو آنزلمو[پ ۱۰۲] ویولا و جیانی اودی[پ ۱۰۳] ساکسوفون سوپرانوی آن را نواختند و با ارکستر کاملی از زهی‌ها و بادی‌های برنجی صدایی پر طنین و حسی فراگیر دارد. جاز یکی از مهمترین نشانه‌های این اثر موریکونه است و در نوشتن قطعات آن آمِدو توماسی[پ ۱۰۴] نیز سهیم بوده‌است. پیانویی که در قطعات کلاسیک آن شنیده می‌شود نیز نواختهٔ جیلدا بوتا است.[۵۳]

۲۰۰۰ به بعدویرایش

از مهمترین آثار موریکونه در دهه بعد موسیقی او برای مالنا بود. او برای آن نامزد جایزه اسکار، گلدن گلوب و دیوید دی دوناتلو شد. موسیقی مالنا برای یک ارکستر متشکل از سازهای پاپ تنظیم شده بود. در طول این اثر موسیقی از تم‌های ساده و مارش[پ ۱۰۵] کُمیک به موسیقی سمفونیک تاریک و تراژیکی تغییر می‌یابد. طبق معمول موریکونه تنظیم و ارکستراسیون آن را نیز خود بر عهده داشت. در فیلم، «مالنا» زن جوانی است که موریکونه زیبایی او را با ملودی عاشقانه‌ای به تصویر کشیده‌است. در لحظاتی زمانی که مالنا در حال قدم برداشتن در برابر نگاه‌های محلی است موریکونه مارش کمیکی برای آن نوشته‌است که با ریتم قدم‌های او هماهنگ است. موریکونه تم محبت‌آمیزی نیز برای شخصیت «رِناتو»،[پ ۱۰۶] پسر بچه ۱۳ ساله فیلم نوشته‌است و با آن عشق و اشتیاق ناامیدانه او به مالنا را که مانند سایه به دنبال اوست توصیف کرده‌است. به مانند دیگر آثار او موسیقی مالنا زمانی که جدا از فیلم شنیده می‌شود به ویژه برای تم اصلی آن شنیدنی است. تغییرات فضای دراماتیک فیلم که از قلب داستان برآمده‌است مجال آن را برای موریکونه پیش آورد تا تنوع کافی را به موسیقی آن نیز ببخشد.[۵۴]

موریکونه پس از مالنا ساخت موسیقی برای فیلم‌هایی چون مأموریت به ماه (۲۰۰۰)، وتل (۲۰۰۰)، بازی ریپلی (۲۰۰۲)، ۷۲ متر (۲۰۰۴)، بی‌سرنوشت (۲۰۰۵)، زن ناشناس (۲۰۰۶)، شیاطین سن پترزبورگ (۲۰۰۸)، باریا (۲۰۰۹)، و بهترین پیشنهاد (۲۰۱۳) را بر عهده داشت. او برای موسیقی بهترین پیشنهاد برنده جوایزی چون تندیس فیلم اروپا، جایزه دیوید دی دوناتلو و روبان نقره‌ای شد.

سال ۲۰۱۵ زمانی بود که موریکونه نخستین همکاریش با کوئینتین تارانتینو را تجربه کرد. این فیلم که هشتمین فیلم تارانتینو بود با عنوان هشت نفرت‌انگیز فیلمی در گونه وسترن با محتوایی خشن و در عین حال دارای نشانه‌های کمیک است. زمانی که پیشنهاد ساخت موسیقی آن را به موریکونه دادند او علی‌رغم نارضایتی‌هایی که از کار با تارانتینو داشت آن را پذیرفت. هشت نفرت‌انگیز بازگشت موریکونه به ژانر وسترن پس از زمانی بیش از ۳۰ سال بود. او در پاسخ به اینکه آیا موسیقی او برای این فیلم، نزدیک به موسیقی فیلم‌های لئونه خواهد شد گفته بود «این ممکن نیست. چنین چیزی بی‌معنا خواهد بود. آن موسیقی، موسیقی کهنه‌ای‌ست. من بایستی مسیر دیگری برای نوشتن موسیقی این فیلم در پیش بگیرم». او موسیقی فیلم را نوشت و آن را در پراگ همراه با «ارکستر سمفونیک ملی چک»،[پ ۱۰۷] ارکستری که اجرا و ضبط موسیقی موریکونه برای فیلم بهترین پیشنهاد (به کارگردانی تورناتوره) را نیز برعهده داشت ضبط کردند. سازبندی آن متشکل از حضور پر رنگ باسون، کنترباسون، توبا، ترومپت، و صداهایی سرد از سازهای زهی است. موسیقی هشت نفرت‌انگیز تحسین بسیاری از جشنواره‌های سینمایی آمریکا را برانگیخت. موریکونه پس از چندین دهه کار سینما و در ۸۷ سالگی برای نخستین بار در بخش رقابتی جایزه اسکار را دریافت کرد. او در این زمان مسن‌ترین هنرمند سینمای جهان بود که در بخش رقابتی اسکار، برنده این جایزه شد. موریکونه جوایز مهم دیگری مانند بفتا و گلدن گلوب را نیز برای این اثر دریافت کرد.[۵۵]

موسیقی برای مکاتبه (۲۰۱۶) به کارگردانی تورناتوره از آثار متاخر موریکونه است. او قرار بود برای اثری از تورناتوره با عنوان «لنینگراد» که دربارهٔ محاصره این شهر توسط نیروهای آلمان نازی در زمان جنگ جهانی دوم است نیز موسیقی بنویسد.[۵۶]

اجرا و رهبری ارکسترویرایش

از سال ۲۰۰۲ موریکونه غالباً همراه با ارکستر سمفونیک رم بیش از ۲۰۰ کنسرت برای سالن‌های مختلف را آغاز کرد. ورونا، ونیز، نیویورک، میلان، پاریس، پکن، ورونا، توکیو، مونیخ، مسکو، سن پترزبورگ، کیف، فلورانس، شیلی، کره جنوبی، ژاپن، اسپانیا، مکزیک، مراکش، استرالیا و غیره، او قطعات ساخته خویش برای سینما را به اجرا گذاشت.[۵۷] سال ۲۰۰۷، در سازمان ملل متحد در حضور دبیرکل وقت، بان کی‌مون، آثار او با رهبری آهنگساز به اجرا گذارده شد. لس آنجلس تایمز مقاله‌ای در این باره که حاکی از چگونگی رهبری وی برای ارکستر بود چاپ کرد:

«فنون او برای رهبری بسنده و مؤثر است اما نقش جذبه و گیرائی در رهبری او در پائین‌ترین حد ممکن».[۵۸]

این در حالیست که موریکونه گفته‌است:

«ترجیح می‌دهم حاضرین با چشمانی بسته به موسیقی گوش فرا دهند تا آنکه بخواهم آن‌ها را در رهبری ارکستر مجذوب رفتار و حرکات خود کنم». (از چنین اظهار نظری شاید بتوان بدین منظور دست یافت که او منزلت موسیقی را تا بدانجا فرای نمایش‌های صحنه‌ای می‌انگاراند که گویی رهبران ارکستر با فیگورهای هنری پر جذبه و رفتارهای احساسی از تأمل شنوندگان بر آثار موسیقی می‌کاهند)[۵۹]

در دسامبر ۲۰۰۷ آهنگساز بخشی از آثارش را در وین به اجرا گذاشت. ۲۰۰۸ در فستیوال بلفاست، ۲۰۰۹ در بلگراد، آوریل و اوت ۲۰۱۰ به ترتیب در رویال آلبرت هال لندن در انگلستان و سپس مجارستان به اجرا همراه با ارکستر رم پرداخت، همچنین دو اجرای دیگر در سپتامبر ۲۰۱۰ در ورونا و صوفیه بلغارستان نیز به روی صحنه رفت.[۶۰]

موریکونه با آغاز سال ۲۰۱۶، در «تور ۶۰ سال موسیقی»، دیگر بار به اجرای مجموعه‌ای از آثارش در ۲۲ کشور اروپایی برای بیش از ۱۵۰ هزار شنونده پرداخت. او در این کنسرت‌ها بخشی از آثار متاخر خود به همراه قطعاتی از آثارش برای فیلم‌های لئونه و فیلم‌های دیگری چون مأموریت را اجرا کرد. این اجراها از ۱۵ ژانویه ۲۰۱۶ از شهر پراگ در کشور چک آغاز شد.[۶۱][۶۲]

۹۰ انیوویرایش

۱۰ نوامبر ۲۰۱۸، همزمان با سالروز ۹۰ سالگی موریکونه، رُم شاهد بزرگداشت و اجرای ویژه‌ای از آثار وی با حضور رئیس‌جمهور ایتالیا بود. جوزپه تورناتوره، نیکولا پیووانی (آهنگساز برنده اسکار برای فیلم زندگی زیباست) و داریو ماریانلی (آهنگساز برنده اسکار برای فیلم تاوان) از دیگر حاضرین در این مراسم بودند. موریکونه در این کنسرت ویژه رهبری ارکستر دو قطعه از مهم‌ترین آثارش شامل افسانه ۱۹۰۰ و مأموریت را بر عهده گرفت. در این کنسرت قطعاتی از آهنگسازان الهام‌بخش موریکونه چون باخ و گوفردو پتراسی معلم وی در آکادمی ملی سانتاسسیلیا نیز اجرا شد.[۶۳]

موریکونه در طی برگزاری این مراسم گفت: «در ابتدا از ساخت موسیقی برای فیلم‌ها شرمسار بودم و حتی آن را پنهان می‌کردم؛ به ویژه که گوفردو پتراسی معلم موسیقی‌ام نگاهی از بالا به پایین به موسیقی فیلم داشت. به همین دلیل زمانی که متوجه شدند مشغول ساخت موسیقی فیلم هستم من را از آکادمی سانتاسسیلیا اخراج کردند».[۶۳]

سرجیو ماتارلا، رئیس‌جمهوری وقت ایتالیا در این بزرگداشت موریکونه را در آغوش کشید و آکادمی ملی سانتاسیسیلیا نیز به همین مناسبت کتابی با عنوان «۹۰ انیو» را که شامل عکس، اسناد و دیگر مطالب مرتبط با همکاری موریکونه با چهره‌های سینمایی است منتشر کرد.[۶۳]

سبک و نگرشویرایش

اگرچه موریکونه یک آهنگساز فیلم است اما همواره موسیقی او از سلیقه و ویژگی‌های فردی او نشأت گرفته‌است. موریکونه در ساخته‌هایش غالباً تمایل به رومانتیسیسم با محوریت ملودیک داشته‌است و این زبان از موسیقی بیشتر در آثارش رخ داده‌است. موسیقی وی بیش از هر چیز وفادار به قواعد موسیقی تونال است، اگرچه او در آثارش از این مرز فراتر می‌رود و بارها تکنیک‌های مدرن را به کمک در خلق فضاها گسیل می‌کند. او گفته‌است: «من همواره در تلاش بوده‌ام تغییری را در عرصه موسیقی به وجود آورم. همواره در جستجوی تازه‌ها بوده‌ام و گاهی پیش می‌آید که در جریان این جستجو به کشف بزرگی می‌رسید. در فیلم، وظیفه آهنگساز است که بدعتی را در این عرصه ایجاد کند».[۲۷] گاردین به بیانی طنزآمیز می‌نویسد: «از او از ریشه‌های موسیقیش سؤال کنید. او کلاهش را به احترام آهنگسازان مستقل سده بیستم همچون پیر بولز، اشتوکهاوزن، لوچیانو بریو و لوئیجی نونو از سر بلند می‌کند». با آن که موسیقی موریکونه لحظه‌ای شکلی مدرن و دیسونانس به خود می‌گیرد اما باز از خصوصیات آثار تونال و مدال بی‌خود نمی‌شود. این مسئله درک موسیقی او را در بین شنوندگان متوسط موسیقی ممکن ساخته‌است. نیازی نیست کسی برای فهم این موسیقی مجبور به درک اِلمان‌های موسیقی مدرن باشد. موریکونه این دو را در ظرفی یکسان ارائه می‌کند. با وجود این که او به موفقیت‌های تجاری قابل توجهی در حرفه موسیقی دست یافته‌است اما او ارزش‌های هنری موسیقی که از گذشته با خود داشته‌است را حفظ کرده‌است. سرجو میشلی، پژوهشگر موسیقی می‌نویسد: «او دو وجه متمایز موسیقی را در آثارش در کنار هم گسترش می‌دهد. یکی از آن‌ها گرایش به مدرنیسم مانند سریالیسم و موسیقی تجربی است و دیگری موسیقی‌ای در سطح ادراک مردم؛ همان سطحی که او آن را از تنظیم ترانه‌ها و نمایش‌های رادیویی و تلویزیونی می‌شناخت». این دو صورت از موسیقی او به نظر همزیستی خوبی با هم یافته‌اند و یکدیگر را کامل می‌کنند.[۶۴]

با آنکه موریکونه برای آن دسته از آثار تجاری‌اش بیشتر شناخته شده‌است اما وجه آوانگارد نگرش او که شامل سریالیسم و مینیمالیسم و دیگر سبک‌های موسیقی سده بیستم است نباید دست کم گرفته شود. موسیقی او برای کنسرت به خوبی در اروپا شناخته شده‌است و در این زمینه محبوبیت آثارش رو به فزونی بوده‌است؛ اما واقعیت این است که این بخش از آثار او در آمریکا ناشناخته باقی مانده‌است. خودش می‌گوید: «با آنکه من آهنگساز فیلم باقی مانده‌ام اما از دانسته‌هایم برای کار در زمینه موسیقی برای کنسرت همواره بهره برده‌ام و خود را آهنگساز کنسرت می‌دانم. بسیاری از کارهایم اینجا در اروپا برای ارکستر اجرا شده‌اند اما در ایالات متحده متأسفانه اینطور نیست».[۶۴]

موریکونه در آثارش از «میکروسِل» که در واقع وصل یک موتیف کوتاه به موتیف دیگر است استفاده کرده و توجه شنونده را به خود جلب می‌کند. اما گاهی اوقات این اتفاق در آثارش شتابزده است. این تکنیکی است که او در خوب بد زشت از آن بهره برده‌است. در این تکنیک موریکونه از چیزی شبه سریال استفاده می‌کند. برخلاف آنچه در موسیقی دوازده صدایی شنیده شده‌است او دسته کوچکی از نت‌ها را به کار می‌برد که می‌تواند فضا را برای حضور موسیقی تونال و مدال هم فراهم نماید.[۶۴]

موریکونه تقریباً در تمام روز مشغول نوشتن موسیقی بوده‌است؛ از همان ساعات اول روز. او معمولاً بیش از آنچه یک فیلم نیاز دارد برای آن موسیقی نوشته و به کارگردان فرصت می‌دهد تا بخش‌هایی از نوشته‌های او را که برای فیلم بهتر است انتخاب کند و آنچه نمی‌پسندد را حذف کند. البته گاهی اوقات آن قسمت‌های کنار گذارده‌شده مورد پسند کارگردان دیگری واقع می‌شود و تبدیل به بخشی از یک موسیقی برای فیلم دیگر می‌شود.[۶۵]

اگر بخواهیم شیوه کار موریکونه با دیگر آهنگسازان فیلم در هالیوود را با هم مقایسه کنیم متوجه تفاوت‌هایی خواهیم شد. این تفاوت‌ها صرفاً در تکنیک آهنگسازی او برای فیلم خلاصه نمی‌شود بلکه در تفکر و نگاه او به هنر آهنگسازی نیز وجود دارد. مجموعه‌ای از دلایل که موریکونه را از برخی همکاران هالیوودیش متمایز ساخته‌است. موریکونه دانسته‌هایش را در موسیقی کلاسیک و تجربه‌های بسیاری را از موسیقی پاپ کسب کرده بود اما آنچه او را به دنیای موسیقی فیلم کشاند روحیه‌ای بود که او را هدایت می‌کرد. در هالیوود مراحل آهنگسازی، تنظیم برای ارکستر، رهبری و هر آنچه برای تهیه یک موسیقی فیلم نیاز است مقداری پیچیده‌است و در بسیاری موارد از هماهنگی بخش‌هایی مستقل تکامل یافته‌است. چیزی شبیه به یک خط تولید و سر هم کردن است. در حالی که یک رهبر ارکستر در حال ضبط یک موسیقی فیلم است تنظیم‌کننده همان اثر در حال تنظیم موسیقی برای فیلم دیگریست و آهنگساز آن نیز در حال نوشتن اثر بعدی خود است. این چیزی بیش از کار هنری است. آن‌ها شتابان کار می‌کنند. این چرخه‌ای کارآمد و سودآور است. موریکونه چنین شیوه‌ای را برای کار نپذیرفته و می‌گوید: «آهنگسازان در هر دوره‌ای صرف نظر از اینکه موسیقی برای کنسرت باشد یا برای هر چیز دیگر، موسیقیشان را خودشان می‌سازند. من متعجبم و درک نمی‌کنم چرا کسی که خود را آهنگساز می‌داند کارش را تمام نمی‌کند و عاقبت آن را به دست دیگری می‌دهد».[۶۵]

پنج عنصر موسیقاییویرایش

موریکونه را می‌توان با استراوینسکی به عنوان دو نوآور عرصه موسیقی مقایسه کرد. با اینکه موریکونه برخلاف استراوینسکی تحصیلات آکادمیک موسیقی داشت اما هر دو از عرصه‌هایی که در آن موسیقی می‌نوشتند صرف نظر کردند و احتمالاً همین عدم تحریکات اجتماعی، آهنگساز را به گسترش دادن مرزهای خلاقیت وادار می‌کرد. با مطالعه و بررسی آثار موریکونه، به قطعیت می‌توان اذعان داشت موسیقی وی شبیه آثار هیچ آهنگساز قبل و بعد از وی نیست و ترکیب عناصر تشکیل دهنده آثارش منحصر به خود است. عناصری که در اغلب آثار آهنگساز حضور دارند را در پنج رده می‌توان تقسیم‌بندی و بررسی نمود:[۶۶]

۱) ضربان ریتمیک: یک بخش ریتمیک مستمر یا عبارت کوتاه تکراری که در تمام طول قطعه حضور دارد. به ندرت این ضربان ریتمیک در آثار موریکونه غائب است و زمانی که یک ساز خاموش می‌شود ساز دیگری خط ریتم را به مثابه یک قطار روی یک مسیر دایره‌وار ادامه می‌دهد. این یکی از شیوه‌های آهنگسازی بوده که با شنیدن آلبوم «صدای حیوانات» کاری از گروه «بیچ بویز» از آن آگاه می‌شویم و بدین طریق در شماری از ارکان موسیقی موریکونه نظیر تم اصلی «تب طلا» و «خوب، بد، زشت» نقش محوری بازی می‌کند.[۶۶]

 
موریکونه در حین رهبری در بولونیا (۲۰۱۲)

۲) آوا: لفظ «آوا» اشاره به صدای انسان نه به عنوان اجرای دکلمه اشعار و اجرای ترانه و آواز بلکه به عنوان یک ساز ملودیک دارد که شامل اجرای ملودی، سوت، جیغ و فریاد است. «ادا دل اورسو» خواننده‌ای است که بیش از دیگران با موریکونه همکاری داشته‌است و می‌توان صدای وی را در آثاری همچون «تب طلا»، «خوب، بد، زشت» و «روزی روزگاری در غرب» شنید. اولین همکاری وی با موریکونه در سال ۱۹۶۴ در فیلم مستند «مالاموندو» است. با عقد قرارداد موریکونه با سرجو لئونه برای موسیقی متن فیلم «خوب، بد، زشت» این همکاری رسمی‌تر شد و این خواننده در بیش از ۲۸ اثر موریکونه و تعداد زیادی از پروژه‌های مشترک موریکونه و لئونه حضور داشت.[۶۶]

۳) تریاد و تتراکوردها: از موریکونه پرسیدند چه ارتباطی بین موسیقی او با گروه‌های راک و هوی متال چون «متالیکا» یا «اسلیر» وجود دارد. وی بی درنگ پاسخ داد نقطه اشتراک این دو، استفاده از آکوردهای سه صدایی ساده است. حال ممکن است گفته شود که همه آهنگسازان از آکوردهای سه صدایی استفاده می‌کنند اما نکته اینجاست که موریکونه شیوه منحصر بفرد خود را در بسط فواصل پایه‌ای دارد؛ چیزی که بسیاری از آهنگسازان آن را بدوی و خام می‌دانند اما ترکیب و استفاده از سه نت ساده اصلی و تتراکوردها مشخصه آثار موریکونه است.[۶۶]

۴) طراحی صدا: استفاده از سازهای آکوستیک به عنوان ابزار سینمایی و ایجاد جلوه‌های صوتی[پ ۱۰۸] با آلات موسیقی. این‌ها تمهیداتی هستند که آهنگساز از ساز به روشی غیرمعمول استفاده می‌کند تا جلوه صوتی مناسب را متناسب با تصویر برای ایجاد فضای دراماتیک یا هیجانی و در عین حال هماهنگ با دیگر اعضا خلق کند.[۶۶]

۵) گیتار فِندر: گیتار موریکونه را می‌توان سفیر گیتارهای الکتریک فِندر شناخت که شامل آمپلی فایر با همه ریوِرب[پ ۱۰۹] و ویبراتوها[پ ۱۱۰] است. این جنس صدا، به طرز شگفت‌آوری در اوایل دهه ۶۰ بین آهنگسازان سینما طرفدار پیدا کرد؛ از تم «جیمز باند» ساخته مانتی نورمن تا تم «مأموریت غیرممکن» ساخته هنرجوی موریکونه، لالو شیفرین.[۶۶]

دست کم در ۴۰ قطعه اصلی در آلبوم‌های «بهترین‌های موریکونه»، هریک از پنج عنصر مطروحه بالا در حالات متنوعی از همزیستی در سرتاسر کل مجموعه مشخص است. دو ستون «ضربان ریتمیک» و «آکوردهای سه صدایی» تمامی ۴۰ قطعه موسیقی را دربر می‌گیرند. هشت قطعه از میان آن‌ها، تمامی پنج عنصر را با سایر قطعات مشترک دارد. در این خصوص «آوا» ۲۶ بار، «گیتار» ۱۷ بار، و «طراحی صدا» ۱۶ بار ظاهر می‌شوند.[۶۶]

موریکونه در نظر آهنگسازان و سینماگرانویرایش

 
موریکونه در ۲۰۱۳

موریکونه با بهره‌گیری از ملودیهای نو و ارکستراسیونی ترکیبی و نامتعارف به سینمای وسترن اسپاگتی تعاریفی از موسیقی بخشید که آهنگسازان دیگر سینما را تحت تأثیر قرار داد و سپس بدون بیم و هراس از تجربه‌گرایی و با اجرای جسورانه ایده‌هایش به خلق آثاری متنوع در فیلم‌هایی با محتواهایی گوناگون روی آورد. موسیقی او در این فیلم‌ها از یک موضوع شنیداری به وجهی زیبایی شناسانه تبدیل می‌شود و ریتم، بسط ملودیک و سازبندی او با القای حس فرامتنی صحنهٔ مورد نظر در خدمت فیلم هستند.[۶۷]هانس زیمر آهنگساز آلمانی و برنده جایزه اسکار در دزدان دریایی کارائیب: پایان جهان در قطعه‌ای با نام «پارلِی»[پ ۱۱۱] تعریفی از موسیقی و کارکرد آن با موقعیت فیلم ارائه می‌دهد که وام گرفته از روزی روزگاری در غرب است.[۶۸] زیمر که خود از آهنگسازان موفق سینمای جهان به‌شمار می‌آید و آثاری چون گلادیاتور و در میان ستارگان را نوشته موریکونه را آهنگسازی مبتکر توصیف کرده و گفته‌است «او بسیار متأثر از باخ و موتزارت بوده‌است. از سبک این دو به خوبی استفاده می‌کرد و آن را با موسیقی خاص خود ارائه می‌نمود. در تحلیل هر یک از آثار او چه به ساختمان آن و چه به ابتکاراتش نگاه کنید کاملاً مانند باخ است. موریکونه بود که گیتار الکتریک را به ژانر وسترن آورد. فکر فوق‌العاده‌ای بود. حضور این ساز برای وسترن کاملاً ناگهانی بود. او سلیقه موسیقی دهه ۱۹۶۰ را برای توصیف روایتی از قرن نوزدهم بکار برد اما به شیوه‌ای عمل کرد که برای هیچ‌کس سؤال‌برانگیز نشد. در حقیقت هیچ صدایی چنین هدفی را بهتر از این ساز به انجام نمی‌رساند. موریکونه در دهه ۶۰ میکروفون‌ها را با انگیزه ایجاد پرسپکتیو در موقعیت‌های مکانی متفاوتی قرار می‌داد و سپس موسیقی را ضبط می‌کرد. او استعداد منحصر به فردی در موسیقی فیلم سده بیستم است. کسی مانند او نیست. موسیقی موریکونه متعلق به خود اوست. موسیقی‌ای که فرد به فرد آن را در خلوت خود می‌پذیرند زیرا پیامی از خضوع و تواضع دارد با نغمه‌هایی زیبا برخواسته از تکنیکی کامل».[۶۹]

لالو شیفرین موسیقی موریکونه در وسترن‌هایش را ریشه در علاقه او به موسیقی سرخپوستی آمریکا می‌داند. شیفرین گفته‌است «آهنگسازان آمریکایی و اروپایی که در هالیوود به نوشتن موسیقی برای وسترن می‌پرداختند، از جمله آلکس نورث و دیگر استادان بزرگ، از سازهای ارکستر سمفونیک استفاده می‌کردند. موریکونه اما در واقع موسیقی سرخپوستان آمریکا را وارد ژانر کرد. این موسیقی آمیخته با فرهنگ بومیان غرب است. او جدا از موسیقی فیلم، بسیار در فکر و پی موسیقی آوانگارد سده بیستم بود».[۷۰] مارکو بلترامی ایده نمونه‌برداری و دستکاری اصوات که آهنگسازان فیلم امروز انجام می‌دهند را برخواسته از مسیری دانسته که موریکونه در پیش گرفت.[۷۰] بلترامی که برای موسیقی سه ساعت و ده دقیقه به یوما نامزد دریافت جایزه اسکار شد[۷۱] برای موسیقی این فیلم به ارکستراسیون مدرنی متوسل شده که شباهت به وسترن‌های موریکونه دارد.[۷۲] بلترامی می‌گوید «صرف نظر از استفاده موریکونه از ساز یا موسیقی خاص، مسیری که او برای دست یافتن به مقصود خود متحمل شده‌است حائز اهمیت است. او سازهای غیر ارکسترال و صداهایی که رواج نداشت را با هم ترکیب نمود و قالب صدایی جدیدی را خلق کرد؛ انعکاس صدای یک آمپلی فایر یا تیک‌تاک یک ساعت یا سوت انسان. این‌ها رویکردی کاملاً جدید بود. او بی‌تردید حرفه ما آهنگسازان را تحت تأثیر خود قرار داد».[۷۰] نمونه دیگری از تأثیر موریکونه که بلترامی آن را وسیع دانسته می‌توان در رومئو + ژولیت محصول سال ۱۹۹۶ به کارگردانی باز لورمان و بازی لئوناردو دی‌کاپریو در نقش رومئو یافت. کریگ آرمسترانگ آهنگساز فیلم در بخشی از این اثر از انگاره‌های موسیقائی شنیده شده در خوب بد زشت برای توصیف فضای درگیری شخصیت‌ها با تپانچه‌هایی در دست استفاده کرده‌است که تداعی‌کننده وسترن‌های موریکونه است.

«روزی روزگاری در غرب»، «روزی روزگاری در آمریکا» و «مأموریت» از بهترین آثار موریکونه هستند و من همواره آن‌ها را دوست داشته‌ام. آنچه براستی از او می‌پسندم آن است که باکی از نوشتن ملودی در او نیست.
«
»
— استیون اسپیلبرگ[۷۳]

این گفته که «موریکونه موسیقی فیلم را دوباره ابداع کرد» از گفته‌های مارتین اسکورسیزی است. او گفته‌است «موریکونه بسیار متفاوت از آهنگسازان کلاسیک فیلم مانند جری گلدسمیت، المر برنشتاین و برنارد هرمن بود. موسیقی او نو و برجسته بود. او در روزی روزگاری در غرب موسیقی فیلم را به اُپرا پیوند می‌دهد و موسیقی پوچیینی و وردی را با موسیقی آمریکایی و مکزیکی تلفیق می‌کند».[۷۳] در میان کارگردانان سینما کوئینتین تارانتینو به‌طور قابل توجهی از قطعاتی که در سوابق کاری موریکونه وجود داشته در فیلم‌هایش سود جسته و بر این باور است که همکاری لئونه و موریکونه موفق‌ترین همکاری یک کارگردان و یک آهنگساز تا به امروز در سینماست.[۷۴] برناردو برتولوچی نیز معتقد است «موریکونه آهنگسازی با دو هویت است؛ از یک سو آهنگسازی مستقل در موسیقی معاصر است، از سوی دیگر آهنگساز حماسه‌های بزرگ و مشهور سینما. در تمام طول زندگیش کوشیده‌است تا در هر یک از این دو مؤثر باشد، به گونه‌ای که هر یک دیگری را کامل می‌کند. او ظرفیت بزرگی از تطابق این‌ها در خود دارد».[۷۵] بری لوینسون از تجربه همکاریش با وی گفته‌است «او در استودیوی خود پیانو ندارد. من همواره اینطور فکر می‌کردم که همراه با آهنگسازان، شما روی یک صندلی در برابر پیانو می‌نشینید و سعی می‌کنید تا ملودی‌ای بیابید، اما او اینطور نیست. ملودی را در ذهنش می‌شنود. او همه آنچه را که تک‌تک سازهای ارکستر قرار است همراه با یکدیگر بنوازند کاملاً می‌شنود و آن‌ها را می‌نویسد».[۷۶]

جوایزویرایش

موریکونه در طول دوران کار حرفه‌ای موسیقی جوایز متعددی از جشنواره‌های گوناگون دریافت کرده‌است. یک جایزه اسکار، دو تندیس آکادمی سینمای اروپا، دو جایزه گرمی، سه گلدن گلوب، شش بفتا، ده دیوید دی دوناتلو، یازده روبان نقره‌ای و جوایز دیگری چون شیر طلایی فستیوال فیلم ونیز (۱۹۹۵)، عقاب طلایی آکادمی سینمایی روسیه (۲۰۰۴) و جایزه پولار (۲۰۱۰) از آن جمله‌اند. در سال ۲۰۰۷ آکادمی علوم و هنرهای تصاویر متحرک یک اسکار افتخاری نیز برای یک عمر دستاورد هنری به او اهدا کرد.

موریکونه در سال ۲۰۰۹ برای خوب بد زشت (۱۹۶۶) با کسب جایزه از «امنای ملی آکادمی ضبط آمریکا» به تالار مشاهیر گرمی پیوست.[۷۷] پیاده‌روی مشاهیر هالیوود نیز ستاره‌ای را در سال ۲۰۱۶ به او اختصاص داد. این ستاره در ۲۶ فوریه آن سال با حضور مدیر عامل مشترک پیاده‌روی مشاهیر هالیوود، کوئینتین تارانتینو و هاروی واینستین رونمایی شد.[۷۸]

جایزه افتخاری آکادمی علوم و هنرهای تصاویر متحرکویرایش

موریکونه پیش از دریافت جایزه اسکار برای موسیقی هشت نفرت‌انگیز در سال ۲۰۱۵، با آنکه چندین بار نامزد دریافت جایزه اسکار برای بهترین پارتیتور فیلم بود موفق به دریافت آن نشد تا آنکه در تاریخ ۲۵ فوریه ۲۰۰۷ میلادی آکادمی علوم و هنرهای سینمائی آمریکا در تجلیل از او با عنوان خالق آثار درخشان و متفاوت در هنر موسیقی فیلم اسکاری افتخاری به موریکونه اهدا کرد. موریکونه گفته بود «پس از پنج بار نامزدی برای دریافت اسکار دیگر انتظار نداشتم. از دریافت آن ناامید شده بودم. نمی‌توانم بگویم از این موضوع خوشحال نیستم. من جوایز زیبا و به‌یادماندنی بسیاری دریافت کرده‌ام اما حفره کوچکی در این میان باقی‌مانده بود که امیدوارم جایزه اسکار بتواند این حفره را پر کند».[۲۷]

 
هفتاد و نهمین دورهٔ جوایز اسکار (۲۰۰۷)

موریکونه جایزه اسکار را در مراسم سالانه آن از دستان کلینت ایستوود دریافت کرد. دویچه وله با اشاره به اینکه داوران اسکار دیر به فکر تقدیر از موریکونه افتادند نوشت «انیو موریکونه، یکی از بزرگترین آهنگسازان فیلم در جهان اگر چه نزدیک به هشتاد سال از عمرش می‌گذرد و تا به حال جوایز متعددی، از شیر طلایی جشنواره ونیز گرفته تا جایزه گلدن گلوب را کسب کرده، اما جای جایزه اسکار در کلکسیون افتخارات این آهنگساز بزرگ ایتالیایی خالی بوده که حال این خلأ نیز پر شده‌است» و در ادامه به نقل از وی نوشت «این اعتباری است که از میان سایرین به من تعلق می‌گیرد، بنابراین نمی‌گویم که می‌توانستند این جایزه را خیلی پیش از این به من بدهند».[۷۹] موریکونه، آلکس نورث خالق موسیقی اسپارتاکوس (به کارگردانی استنلی کوبریک) و لالو شیفرین سازنده تم اصلی مشهور مجموعه فیلم‌های مأموریت غیرممکن تنها آهنگسازانی هستند که اسکار افتخاری دریافت کردند.[۸۰] زمانی‌که موریکونه برای دریافت جایزه روی صحنه دیده شد به زبان ایتالیایی صحبت می‌کرد و ایستوود آن را برای حضار ترجمه کرد و این دو پس از چهل سال بدین ترتیب یکدیگر را ملاقات کردند. موریکونه در لحظهٔ دریافت این جایزه و در میان جمع بزرگی از هنرمندان صاحب نام و خانواده سینما همچون فیلیپ گلس، مارتین اسکورسیزی، استیون اسپیلبرگ، فرانسیس فورد کاپولا، جورج لوکاس، مریل استریپ، لئوناردو دیکاپریو و بسیاری دیگر، از کارگردان‌هایی که برای موسیقی فیلم‌هایشان اعتماد کردند و وظیفه نوشتن آن را به او سپردند تشکر کرد و جایزه‌اش را به ماریا همسرش تقدیم کرد. او چنین جایزه‌ای را برای خدمت به سینما و ترقی احساسات زیبایی‌شناختی در موسیقی نقطه نهایی ندانست و آن را آغاز حرکت عنوان نمود.[۸۱]

در ارتباط با تصمیم آکادمی مبنی بر تجلیل از موریکونه، آلبومی منتشر شد با نام «ما همه انیو موریکونه را دوست می‌داریم». یکی از قطعات این آلبوم قبل از اهدای جایزه با آوازی از سلن دیون خواننده شناخته شده کانادایی اجرا شد که تلفیقی بود از شعری از مرلین برگمن و الن برگمن و تم دبورا که موریکونه برای یکی از مهم‌ترین آثارش، روزی روزگاری در آمریکا نوشته بود. البته نسخه اصلی این تم قطعه‌ای صرفاً سازی و بی‌کلام است. هنرمندان متعددی در عرصه موسیقی کلاسیک و پاپ با سبک‌های کاری متفاوت در این آلبوم آثار موریکونه را به اجرا گذاردند. یو-یو ما، نوازنده ویولن‌سل و برنده مدال ملی هنر ایالات متحده، و رنه فلمینگ، سوپرانوی آمریکایی‌تبار و عضو افتخاری آکادمی سلطنتی موسیقی انگلستان از آفرینندگان برجسته این آلبوم موسیقی هستند. از دیگر هنرمندان این آلبوم موسیقی می‌توان به کوئینسی جونز، آندره‌آ بوچلی و دولچه پانتس اشاره کرد.[۸۲] فلمینگ نه تنها صنعت سینما بلکه حوزه وسیعی از صنعت موسیقی را عمیقاً مرهون خلاقیت انیو موریکونه دانسته و گفته‌است «آثار انیو موریکونه و طبیعت خاطره انگیز کار او که گونه‌های بسیاری را در بر می‌گیرد تخیل را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد و در ژرفای احساسات همگان طنین انداز می‌شود».[۸۳]

جایزه پولارویرایش

 
مراسم جایزه پولار، استکهلم - سوئد (۲۰۱۰)

در سال ۲۰۱۰ کمیته جایزه پولار، انیو موریکونه را شایسته دریافت این جایزه اعلام کرد. این مراسم که هر ساله در استکهلم سوئد برگزار می‌شود تا پیش از این آهنگسازان پیشرو جهان همانند کارل هاینز اشتوکهاوزن، پیر بولز، یانیس زناکیس، ویتولد لوتسلاوسکی، گئورگی لیگتی و استیو رایش را مورد تحسین قرار داده بود. این کمیته با مقدمه‌ای جایزه پولار را به موریکونه اهدا کرد:

در حاشیهویرایش

  • تم رسمی موسیقی مسابقات جام جهانی ۱۹۷۸ که در آرژانتین برگزار شد ساخته موریکونه است، اگرچه وی با ابراز نارضایتی از شیوه اجرای آن گفته‌است: «تصور من چنین بود که دست‌اندرکاران برگزاری، از تنظیم اصلی من در شروع برنامه‌های تلویزیونی پخش جام جهانی استفاده کنند. آنچه اتفاق افتاد این بود که برنامه سازان صداها را از میکروفونی می‌گرفتند که میان جمعیت بود در حالیکه گروه نوازندگان با سازهای اندکی قطعه من را می‌نواختند».[۸۵]
موریکونه همچنین از اعضای کمیسیونی است که در انتخاب نخستین یازده بازیکن باشگاه فوتبال آ. اس. رم، ملقب به جیالورسی (به معنای قرمزها و زردها)، در سالن مشاهیر باشگاه به همراه هواداران تیم نظر داد و گاهی اوقات به تماشای مسابقات این تیم باشگاهی می‌رفت.[۸۵] وی در این باره می‌گوید: «سابقاً به اتفاق سرجو لئونه به استادیوم می‌رفتیم. در دیلیرویوم دنیال جای پارک می‌گشتیم. شور و شوق هواداران و صف‌های طرفداران… خاطره روشنی از نخستین مسابقه‌ای که به استادیوم رفتم دارم. با پدرم به کمپو تستاچیو رفتیم. خیلی کوچک بودم. در تراس‌های پشت دروازه می‌ایستادیم و من فقط چند یارد با گیدو ماستی فاصله داشتم. بله یادم هست آن روزها او در دروازه می‌ایستاد».[۸۵]
  • اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی کوئینتین تارانتینو از موریکونه دعوت کرد تا برای فیلم بیل را بکش (۲۰۰۳) موسیقی بسازد، اما آهنگساز به این دلیل که از او خواسته شده بود تنها برای دو یا سه دقیقه از فیلم موسیقی بنویسد آن کار را نپذیرفت.[۲۷] پس از آن نیز تارانتینو بار دیگر از او برای جنگوی آزاد شده دعوت به همکاری کرد که در نهایت نارضایتی موریکونه را در پی داشت چرا که بدون توافق با او، برای چگونگی استفاده موسیقی در فیلم تصمیم نهایی گرفته شده بود.[۸۶]
 
«یو-یو ما انیو موریکونه می‌نوازد» (۲۰۰۴)
  • ویولنسل نواز مشهور یو-یو ما و انیو موریکونه در سال ۲۰۰۴ آلبومی با نام «یو-یو ما انیو موریکونه می‌نوازد»[پ ۱۱۲] منتشر کردند که با استقبال روبرو شد. این آلبوم از تاریخ ۱۶ إلی ۲۳ ژوئیه در رم با همراهی «ارکستر سمفونیک رم» ضبط شد و پس از انتشار توانست به رتبه سوم جدول بیلبورد آثار موسیقی کلاسیک دست یابد. این آلبوم ۱۰۵ هفته بر بالای جدول باقی ماند.[۸۷] موریکونه در این آلبوم قطعاتی از آثار معروفش را برای تکنواز ویولنسل تنظیم نمود. در این اثر موسیقی فیلم‌های مأموریت، افسانه ۱۹۰۰، سینما پارادیزو، مالنا، تشریفات محض، روزی روزگاری در آمریکا، روزی روزگاری در غرب، خوب بد زشت، خسارات جنگ، تسخیرناپذیران و همچنین موسیقی مجموعه‌های تلویزیونی موسی و مارکو پولو به اجرای مجدد درآمد. رهبری ارکستر بر عهده موریکونه و پیانیست آن جیلدا بوتا بود. قطعات این آلبوم در ۱۶ نوامبر سال ۲۰۰۴ در رم به روی صحنه رفت و از نکات قابل توجه این اجرا رفتار یو-یو ما بود که سعی می‌کرد مانند یک رهبر عمل کند. او با اشاره چشم و حرکاتش تلاش در هماهنگی بهتر میان نوازندگان سازهای زهی که همراه با او ساز می‌زدند داشت. این آلبوم پس از انتشار اولیه مجدداً در سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۶ به انتشار مجدد در کشورهای اروپا، آمریکا، کانادا، ژاپن، استرالیا و نیوزلند درآمد.[۸۸][۸۹][۹۰]
  • سال ۲۰۱۱ موریکونه به همراه هیلی وستنرا، خوانندهٔ کلاسیک و سوپرانوی جوان نیوزیلندی، شروع به ساخت آلبومی به نام «پارادیزو» کردند. این آلبوم شامل قطعاتی است که پیش از این توسط موریکونه ساخته شده و توسط هیلی وستنرا بازخوانی شده‌اند. موریکونه دربارهٔ این همکاری گفته‌است «وقتی برای اولین بار صدای «هیلی» را شنیدم بسیار تحت تأثیر قرار گرفته و مجذوب آن شدم. وقتی به من پیشنهاد شد قطعاتی را مجدداً برای «هیلی» تنظیم نمایم خوشحال شدم و از نتیجه کار نیز بسیار خشنودم. می‌خواهم یادآوری کنم که این آلبوم فقط یک تکرار و گلچین ادبی نیست و شامل برخی از ترانه‌هایی می‌شود که برای اولین بار شنیده می‌شوند. امیدوارم که این آلبوم برای بسیاری از شنوندگان خشنودی و برای حرفهٔ خواننده‌اش پیشرفتی به ارمغان بیاورد».[۹۱]
  • در طی زمان ساخت و تولید فیلم ایرانی فرزند صبح که به شرح حال زندگی روح‌الله خمینی پرداخته بود، عوامل ساخت این فیلم خبر از ساخت موسیقی آن توسط انیو موریکونه دادند.[۹۲] این خبر توسط یک فکس ارسال شده تکذیب شد و دلیل آن این‌طور ذکر شده بود که آهنگساز فرصتی برای نوشتن آن ندارد.[۹۳] کارگردان فیلم در خصوص چگونگی این همکاری گفته بود «قرار است که ما فیلم را برای انیو موریکونه بفرستیم و او با دیدن این فیلم، برایش موسیقی بسازد. البته امیدوارم که اگر توانست و برنامه‌هایش اجازه داد بتواند به ایران بیاید. اسم انیو موریکونه اسم مشهوری است که کاملاً بازار دارد و علاقه‌مندان را جلب می‌کند. ما قصد داریم با این کار، فیلم فرزند صبح را در مقیاس انبوه پخش کنیم».[۹۴][۹۵][۹۶][۹۷]
  • موریکونه در سال ۲۰۱۱ به ریاست هیئت داوران فستیوال فیلم رم برگزیده شد و در کنار داوران دیگری چون روبرتو بوله، رقاص باله، به همکاری پرداخت.[۹۸][۹۹]

فیلم‌سازان مرتبطویرایش

کارگردان‌های ذیل به همکاری نزدیک با موریکونه شناخته شده می‌باشند:

کارگردان تصویر همکاری در اثر
  • ۱۹۶۴: یک مشت دلار
  • ۱۹۶۵: به خاطر چند دلار بیشتر
  • ۱۹۶۶: خوب بد زشت
  • ۱۹۶۸: روزی روزگاری در غرب
  • ۱۹۷۱: یک مشت دینامیت
  • ۱۹۷۳: نام من هیچ‌کس است
  • ۱۹۷۵: یک نابغه، دو شریک و یک ساده لوح
  • ۱۹۸۴: روزی روزگاری در آمریکا
  • ۱۹۸۸: سینما پارادیزو
  • ۱۹۹۰: همه خوب هستند
  • ۱۹۹۱: مخصوصاً یکشنبه
  • ۱۹۹۴: تشریفات محض
  • ۱۹۹۵: ستاره‌ساز
  • ۱۹۹۸: افسانه ۱۹۰۰
  • ۲۰۰۰: مالنا
  • ۲۰۰۶: زن ناشناس
  • ۲۰۰۹: باریا
  • ۲۰۱۳: بالاترین پیشنهاد
  • ۲۰۱۶: مکاتبه
  • ۱۹۶۶: پرندگان بزرگ و پرندگان کوچک
  • ۱۹۶۸: تئورما
  • ۱۹۷۱: دکامرون
  • ۱۹۷۲: حکایت‌های کانتربوری
  • ۱۹۷۴: داستان‌های عشقی هزار و یک شب
  • ۱۹۷۵: سالو، یا ۱۲۰ روز در سودوم
  • ۱۹۷۰: پرنده‌ای با پر و بال بلورین
  • ۱۹۷۱: گربه ۹ دم
  • ۱۹۷۱: چهار ملخ بر روی مخمل خاکستری
  • ۱۹۹۶: سندرم استاندال
  • ۱۹۹۸: شبح اپرا
  • ۱۹۶۴: پیش از انقلاب
  • ۱۹۶۸: شریک
  • ۱۹۷۶: ۱۹۰۰
  • ۱۹۷۹: لونا
  • ۱۹۸۱: تراژدی یک مرد مسخره
  • ۱۹۸۷: تسخیرناپذیران
  • ۱۹۸۹: خسارات جنگ
  • ۲۰۰۰: مأموریت به مریخ

دیگر فیلم‌سازانی که موریکونه به ساخت موسیقی برای فیلم‌هایشان پرداخته می‌توان اسامی ذیل را نام برد:[۱۰۰]

آثارویرایش

گزیده فیلم‌هاویرایش

۱۹۶۱

  • فاشیست

۱۹۶۳

  • مارمولک‌ها

۱۹۶۴

  • یک مشت دلار
  • پیش از انقلاب

۱۹۶۵

  • اسکی مارپیچ
  • مشت‌ها در جیب
  • ششلولی برای رینگو
  • به خاطر چند دلار بیشتر

۱۹۶۶

  • ال گرکو
  • پرنده‌های بزرگ و پرنده‌های کوچک
  • خوب بد زشت
  • نبرد الجزایر
  • چین نزدیک است

۱۹۶۷

  • آرابلا
  • نبرد سان سباستیان

۱۹۶۸

  • گالیله
  • تئورما
  • شریک
  • روزی روزگاری در غرب
  • یک نوامبر بسیار دلپذیر

۱۹۶۹

  • یک فصل کوتاه
  • دسته سیسیلی‌ها
  • کیمادا!
  • متللو
  • آدم‌خواران

۱۹۷۰

  • بازجویی از یک شهروند دور از سوءظن
  • دو قاطر برای خواهر سارا
  • مادالنا
  • چادر سرخ
  • پرنده‌ای با پر و بال بلورین
  • یک شب در شام

۱۹۷۱

  • ۱۸۷۰
  • شکست
  • طبقه کارگر به بهشت می‌رود
  • ساکو و وانزتی
  • دکامرون
  • یک مشت دینامیت
  • گربه ۹ دم
  • چهار ملخ بر روی مخمل خاکستری

۱۹۷۲

  • ریش‌آبی
  • مار
  • حکایت‌های کانتربوری

۱۹۷۳

  • به من میگن هیچ‌کس
  • کشتار در رم

۱۹۷۴

  • آلونسانفان
  • راز
  • داستان‌های عشقی هزار و یک شب

۱۹۷۵

  • سالو، یا ۱۲۰ روز در سودوم
  • عامل «انسانی»
  • یک نابغه، دو شریک و یک ساده لوح

۱۹۷۶

  • ارث
  • زن یکشنبه
  • ۱۹۰۰
  • صحرای تاتارها

۱۹۷۸

  • روزهای بهشت
  • سفر به آنیتا

۱۹۷۹

  • علفزار
  • ای مثل ایکاروس
  • ماه
  • عملیات اوگرو
  • جزیره
  • لونا

۱۹۸۰

  • دزد
  • قفس دیوانه‌ها ۲

۱۹۸۱

  • تراژدی یک مرد مسخره
  • حرفه‌ای

۱۹۸۲

  • چیز

۱۹۸۳

  • کلید

۱۹۸۴

  • روزی روزگاری در آمریکا
  • صحرا

۱۹۸۵

  • سونیای سرخ

۱۹۸۶

  • مأموریت

۱۹۸۷

  • تسخیرناپذیران

۱۹۸۸

  • سینما پارادیزو
  • دیوانه‌وار
  • عینک‌هایی با قاب طلایی

۱۹۸۹

  • خسارات جنگ
  • مرد فربه و پسر کوچک

۱۹۹۰

  • همه خوب هستند
  • هملت
  • مأموریت به مریخ
  • مرد عذب

۱۹۹۱

  • باگزی
  • مخصوصاً یکشنبه

۱۹۹۲

  • شهر شادمانی

۱۹۹۳

  • در خط آتش
  • سکوت طولانی
  • اسکورت
  • جونا، کسی که در نهنگ زندگی کرد

۱۹۹۴

  • تشریفات محض

۱۹۹۵

  • گرگ
  • افشاگری
  • ستاره‌ساز

۱۹۹۶

  • مردی از ستارگان
  • سندرم استاندال

۱۹۹۷

۱۹۹۸

  • بولوورث
  • افسانه ۱۹۰۰
  • شبح اپرا

۲۰۰۰

  • مأموریت به مریخ
  • واتل
  • مالنا
  • عشق بازی

۲۰۰۴

  • در قلب کنترل

۲۰۰۶

  • زن ناشناس

۲۰۰۸

  • شیاطین سن پترزبورگ

۲۰۰۹

  • باریا

۲۰۱۳

  • بهترین پیشنهاد

۲۰۱۵

  • هشت نفرت‌انگیز

۲۰۱۶

  • مکاتبه

گزیده فروش آثارویرایش

بیش از ۶۰ میلیون نسخه از آثار موریکونه در جهان به فروش رفته‌است.[۲۰] وی با فروشی قریب به ۵ میلیون و دویست هزار نسخه از پرفروش‌ترین آهنگسازان فیلم در فرانسه به‌شمار می‌آید.[۱۰۱] جدول ذیل آمار مختصری از فروش آثار اوست:

اثر فروش (نسخه)
تم اصلی خوب بد زشت (۱۹۶۶) ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ (فروش کل)[۱۰۲]
روزی روزگاری در غرب (۱۹۶۹) ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ (فرانسه)[۱۰۳]
۱۰ میلیون (فروش کل)[۱۰۴]
«مردی با یک سازدهنی» از آلبوم روزی روزگاری در غرب (۱۹۶۹) ۱٬۲۶۰٬۰۰۰ (فرانسه)[۱۰۵]
کی مای (۱۹۸۱) ۹۱۱٬۰۰۰ (فرانسه)[۱۰۶]
ما همه انیو موریکونه را دوست می‌داریم (۲۰۰۷) ۱۲۰٬۰۰۰ (ایتالیا)[۱۰۷]
آرنا کنسرتو (دی‌وی‌دی) ۱۵۰٬۰۰۰ (ایتالیا)[۱۰۸]

افتخاراتویرایش

نشان لیاقت جمهوری ایتالیا

— ۲ ژوئن ۱۹۹۵ میلادی[۸]

نشان لیاقت فرهنگ و هنر ایتالیا

— ۲۵ فوریه ۲۰۰۰ میلادی[۱۰۹]

نشان لیاقت جمهوری ایتالیا

— ۱۴ ژوئیه ۲۰۰۵ میلادی[۱۱۰]

لژیون دونور فرانسه

— ۱۲ مارس ۲۰۰۹ میلادی[۱۱۱]

فهرست جوایزویرایش

هیئت انتخاب جایزه سال اثر بخش نتیجه
آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا اسکار ۱۹۷۹ روزهای بهشت بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۱۹۸۷ ماموریت بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۱۹۸۸ تسخیرناپذیران بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۱۹۹۲ باگزی بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۲۰۰۱ مالنا بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۲۰۱۵ هشت نفرت‌انگیز بهترین موسیقی فیلم برنده
آکادمی هنرهای سینمایی و تلویزیونی بریتانیا بفتا ۱۹۷۹ روزهای بهشت بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۸۵ روزی روزگاری در آمریکا بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۸۷ ماموریت بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۸۸ تسخیرناپذیران بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۹۱ سینما پارادیزو بهترین موسیقی فیلم (مشترکاً با آندره‌آ موریکونه) برنده
۲۰۱۵ هشت نفرت‌انگیز بهترین موسیقی فیلم برنده
اتحادیه مطبوعات خارجی هالیوود گلدن گلوب ۱۹۸۲ پروانه بهترین ترانه فیلم نامزدشده
۱۹۸۵ روزی روزگاری در آمریکا بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۱۹۸۷ ماموریت بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۸۸ تسخیرناپذیران بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۱۹۹۰ خسارات جنگ بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۱۹۹۲ باگزی بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۲۰۰۰ افسانه ۱۹۰۰ بهترین موسیقی فیلم برنده
۲۰۰۱ مالنا بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۲۰۱۵ هشت نفرت‌انگیز بهترین موسیقی فیلم برنده
آکادمی ملی علوم و هنرهای ضبط آمریکا گرمی ۱۹۸۸ تسخیرناپذیران بهترین موسیقی متن یا آلبوم موسیقی بی‌کلام نوشته شده برای یک اثر سینمایی یا تلویزیونی برنده
۱۹۹۵ گرگ بهترین موسیقی بی‌کلام نوشته شده برای یک اثر سینمایی یا تلویزیونی نامزدشده
۱۹۹۷ ستاره‌ساز بهترین موسیقی بی‌کلام نوشته شده برای یک اثر سینمایی یا تلویزیونی نامزدشده
۱۹۹۹ بول‌ورث بهترین موسیقی بی‌کلام نوشته شده برای یک اثر سینمایی یا تلویزیونی نامزدشده
۲۰۱۷ هشت نفرت‌انگیز بهترین موسیقی متن نامزدشده
بهترین قطعه بی‌کلام برای «آخرین ایستگاه تا صخره سرخ»[پ ۱۱۳] نامزدشده
آکادمی فیلم اروپا تندیس فیلم اروپا ۲۰۰۵ بی‌سرنوشت آهنگساز اروپا نامزدشده
۲۰۱۳ بهترین پیشنهاد آهنگساز اروپا برنده
آکادمی سینمایی ایتالیا دیوید دی دوناتلو ۱۹۸۸ عینکهایی با قاب طلایی بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۸۹ سینما پارادیزو بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۹۰ مرد عذب بهترین ترانه فیلم نامزدشده
۱۹۹۱ همه خوب هستند بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۹۳ اسکورت بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
جونا، کسی که در نهنگ زندگی کرد بهترین موسیقی فیلم برنده
۱۹۹۶ ستاره‌ساز بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۱۹۹۹ افسانه ۱۹۰۰ بهترین موسیقی فیلم برنده
۲۰۰۰ عشق بازی بهترین موسیقی فیلم برنده
۲۰۰۱ مالنا بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
۲۰۰۷ زن ناشناس بهترین موسیقی فیلم برنده
۲۰۱۰ باریا بهترین موسیقی فیلم برنده
۲۰۱۳ بهترین پیشنهاد بهترین موسیقی فیلم برنده
۲۰۱۶ مکاتبه بهترین موسیقی فیلم نامزدشده
انجمن ملی فیلم ایتالیا ربان نقره‌ای ۱۹۶۵ یک مشت دلار بهترین موسیقی برنده
۱۹۷۰
یک شب در شام
بهترین موسیقی برنده
۱۹۷۲ ساکو و وانزتی بهترین موسیقی برنده
۱۹۸۵ روزی روزگاری در آمریکا بهترین موسیقی برنده
۱۹۸۸ تسخیرناپذیران بهترین موسیقی برنده
۱۹۹۹ افسانه ۱۹۰۰ "جایزه ویژه بخاطر تحقیق و پژوهش در ساخت موسیقی فیلم" برنده
۲۰۰۰ عشق بازی بهترین موسیقی برنده
۲۰۰۱ مالنا بهترین موسیقی برنده
۲۰۰۴ در قلب کنترل بهترین موسیقی (مشترکاً با آندره‌آ موریکونه) نامزدشده
۲۰۰۷ زن ناشناس بهترین موسیقی برنده
۲۰۰۸ شیاطین سن پترزبورگ بهترین موسیقی نامزدشده
۲۰۱۰ باریا جایزه سال برنده
۲۰۱۳ بهترین پیشنهاد بهترین موسیقی برنده
آکادمی سینمایی روسیه عقاب طلایی ۲۰۰۴ ۷۲ متر بهترین موسیقی فیلم برنده
جوایز افتخاری
پیشین:
آل پاچینو
سوزو چکی دامیکو
کن لوچ
جایزه شیر طلایی
۱۹۹۵
برای یک عمر دستاورد هنری
پسین:
رابرت آلتمن
میشله مورگان
ویتوریو گاسمن
داستین هافمن
پیشین:
ژن مورو
تندیس فیلم اروپا
۱۹۹۷
برای یک عمر دستاورد هنری
پسین:
ریچارد هریس
پیشین:
کارلو آدزلیو چیامپی
تام کروز
ماریو مونیچلی
دینو ریسی
جایزه دیوید دی دوناتلو
۲۰۰۶
به مناسبت پنجاهمین سالگرد اهدای جوایز دیوید دی دوناتلو
پسین:
آرماندو ترووایولی
جولیانو مونتالدو
کارلو لیتزانی
پیشین:
رابرت آلتمن
جایزه اسکار
۲۰۰۷
برای مشارکتی درخشان و چند وجهی در هنر موسیقی فیلم
پسین:
رابرت اف. بویل

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. مطابق اعلان سایت رسمی، آثار او تا پایان سال ۲۰۱۸ شامل ۴۱۷ اثر سینمایی و تلویزیونی است
  2. Instrumental
  3. Trastevere
  4. Mario Morricone
  5. Libera Ridolfi
  6. Umberto Semproni
  7. Roberto Caggiano
  8. Carlo Giorgio Garofalo
  9. Alfredo De Ninno
  10. Antonio Ferdinandi
  11. Distacco I
  12. Distacco II
  13. Imitazione
  14. Giacomo Leopardi
  15. Intimita
  16. Olinto Dini
  17. Maria Travia
  18. RCA
  19. Jeff Smith
  20. Neapolitan song
  21. Studio Uno 66
  22. Hal Blaine
  23. The Italian Hitparade
  24. Gruppo di Improvvisazione Nuova Consonanza
  25. The Feed-back
  26. AMM
  27. Evan Parker's Electro-Acoustic Ensemble
  28. Voice Crack
  29. A Quiet Place in the Country
  30. Cold Eyes of Fear
  31. Dan Savio
  32. Leo Nichols
  33. Lawrence McDonald
  34. Christopher Frayling
  35. Bullets Don't Argue
  36. Alessandro Alessandroni
  37. Cantori Moderni
  38. Edda Dell'Orso
  39. Padre Ramirez
  40. John O'Neill
  41. Marcetta
  42. Morte Di Un Soldato
  43. Gringo
  44. A Pistol for Ringo
  45. The Return of Ringo
  46. Seven Guns for the MacGregors
  47. The Hills Run Red
  48. A Bullet for the General
  49. Death Rides a Horse
  50. Tepepa
  51. Guns for San Sebastian
  52. A Sky Full of Stars for a Roof
  53. The Five Man Army
  54. Two Mules for Sister Sara
  55. Buddy Goes West
  56. Danger: Diabolik
  57. Violent City
  58. Metti una sera acena
  59. The Bird with the Crystal Plumage
  60. Metello
  61. La Califfa
  62. Giochi particolari
  63. The Decameron
  64. The Master and Margarita
  65. My Name Is Nobody
  66. The Antichrist
  67. The Secret
  68. Novecento
  69. L'eredità Ferramonti
  70. The Desert of the Tartars
  71. Salò, or the 120 Days of Sodom
  72. Last Days of Mussolini
  73. Libera, My Love
  74. Orca
  75. Exorcist II: The Heretic
  76. Holocaust 2000
  77. Corleone
  78. The Meadow
  79. Bloodline
  80. La Cage aux Folles
  81. Luna
  82. The Virginian
  83. Moses the Lawgiver
  84. Space: 1999
  85. Amapola
  86. Sordino
  87. Deborah's Theme
  88. Rough cut
  89. Falls
  90. Gabriel's Oboe
  91. On Earth As It Is In Heaven
  92. Staccato
  93. Cinema Paradiso: Main Theme
  94. Toto And Alfredo
  95. Love Theme
  96. Ultimo
  97. Diegetic
  98. Fanfare
  99. Kendra Preston Leonard
  100. 1900's Theme
  101. The Legend of the Pianist
  102. Fausto Anzelmo
  103. Gianni Oddi
  104. Amedeo Tommasi
  105. March
  106. Renato
  107. Czech National Symphony Orchestra
  108. SFX
  109. Reverb
  110. Vibrato
  111. Parlay
  112. Yo-Yo Ma Plays Ennio Morricone
  113. L’ultima diligenza di Red Rock (The Last Stage to Red Rock) [Versione Integrale]


منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ Critical Profile, Edizioni Suvini Zerboni, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 9 March 2013
  2. FILM MUSIC, Ennio Morricone Official Site, retrieved 26 August 2016
  3. ABSOLUTE MUSIC, Ennio Morricone Official Site, retrieved 26 August 2016
  4. Ennio Morricone, Pytheas Music, archived from the original on 2 April 2013, retrieved 30 March 2013
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Italy’s Treasures, Ennio Morricone: A Living Legend, Italymagazine, retrieved 12 March 2019
  6. "ENNIO MORRICONE, COMPOSITEUR" (به ایتالیایی). Rueducine. Retrieved 12 March 2019.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «Ennio From The Spaghetti Western Database Morricone». spaghetti-western.net. ۱۵ مه ۲۰۱۶.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ "Commendatore Ordine al Merito della Repubblica Italiana". Presidenza della Republica. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 8 March 2013.
  9. Morricone awarded France's Legion d'Honneur, ITALY Magazine, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 8 March 2013
  10. Decorations and Recognitions, Official Website of the President of the Republic of Macedonia, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 8 March 2013
  11. Nominees & Winners for the 79th Academy Awards, Academy Awards Official Website, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 23 September 2012
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ENNIO MORRICONE AWARDED OSCAR, Culturekiosque, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 13 February 2013
  13. Bjork and Ennio Morricone win Polar Music Prize, BBC News, retrieved 26 March 2019
  14. Ennio Morricone – 'My Life In Music', CLASSIC fM, retrieved 30 March 2013
  15. Morricone composes music revolution, Variety, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 5 February 2013
  16. Morricone: Once Upon a Time in Hollywood, Examiner, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 5 February 2013
  17. Morricone Celebrations in February 2007, filmmusicsociety, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 5 February 2013
  18. Mozart of film music, Guardian, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 5 February 2013
  19. Pros Score all-time classics, Variety, retrieved 31 March 2018
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ "Il Premio Oscar alla carriera Ennio Morricone il 25 agosto a Rimini". The Culture of Emilia-Romagna. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 2 February 2013.
  21. That Instrumental Vibe, Future Legend Records, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 28 January 2013
  22. The 10 Best Italian Composers: From Monteverdi To Morricone, The Culture Trip, retrieved 6 May 2019
  23. The 30 Best Film Scores By Ennio Morricone, IndieWire, retrieved 6 May 2019
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ Ennio Morricone Biography, filmreference, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 24 March 2013
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ۲۵٫۲ ۲۵٫۳ Leinberger, Charles (2004). Ennio Morricone's The Good, The Bad And The Ugly: A Film Score Guide. Scarecrow Press. p. 1. ISBN 0-8108-5132-6.
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ Biography, enniomorricone.it, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 24 March 2013
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ ۲۷٫۲ ۲۷٫۳ ۲۷٫۴ «شطرنج بازی با ۴۰۰ فرزند». همشهری آنلاین. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۳ بهمن ۱۳۹۱.
  28. Ennio Morricone, personal.psu, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 24 March 2013
  29. Artists: Ennio Morricone, HD tracks, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  30. Facts about Oscar winner Ennio Morricone, Reuters, archived from the original on 2 April 2013, retrieved 30 March 2013
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ Leinberger, Charles (2004). Ennio Morricone's The Good, The Bad And The Ugly: A Film Score Guide. Scarecrow Press. p. 3. ISBN 0-8108-5132-6.
  32. "SE TELEFONANDO" (به ایتالیایی). Hit Parade Italia. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 29 March 2013.
  33. Songs and Arrangements, chimai.com, 10 July 2016
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ Leinberger, Charles (2004). Ennio Morricone's The Good, The Bad And The Ugly: A Film Score Guide. Scarecrow Press. p. 2. ISBN 0-8108-5132-6.
  35. Gruppo di Improvvisazione Nuova Consonanza, allmusic, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 24 March 2013
  36. ماهنامه گزارش موسیقی - آبان و آذر ۱۳۹۷، ماهنامه گزارش موسیقی، آبان و آذر ۱۳۹۷، ص. ۳۱، دریافت‌شده در ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸
  37. Biography, ennio-morricone.com, archived from the original on 2 April 2013, retrieved 31 March 2013
  38. About Ennio Morricone, Yahoo! movies, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 24 March 2013
  39. ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ ۳۹٫۲ Leinberger, Charles (2004). Ennio Morricone's The Good, The Bad And The Ugly: A Film Score Guide. Scarecrow Press. p. 4. ISBN 0-8108-5132-6.
  40. ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ ۴۰٫۲ ۴۰٫۳ ۴۰٫۴ موریکونه و وسترن اسپاگتی، رادیو زمانه، ۱۹ خرداد ۱۳۸۷، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۲۸ دی ۱۳۹۱
  41. An Interview with Ennio Morricone, CINEAST, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 28 March 2013
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ ۴۲٫۲ ۴۲٫۳ ریشه‌های ایتالیایی یک آهنگساز جهانی، حوزه هنری، ۱۶ آذر ۱۳۹۷، دریافت‌شده در ۱۶ آذر ۱۳۹۷
  43. A Masterful Career, enniomorricone.org, retrieved 26 January 2019
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ نگاهی به موسیقی فیلم روزی روزگاری آمریکا ساخته انیو موریکونه، منظوم، ۱۴ آذر ۱۳۹۵، دریافت‌شده در ۲۸ بهمن ۱۳۹۷
  45. شاهکاری که قربانی اختلافات کارگردان و تهیه‌کننده شد، نقد فارسی، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۴ فروردین ۱۳۹۲
  46. گزیده کارنامه سی آهنگساز بزرگ سینمای جهان، انیو موریکونه، ماهنامه صنعت سینما، شماره ۶۹، ۷۹. ISSN 1684-4556، فروردین ۱۳۸۷، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۳ آذر ۱۳۹۱
  47. «The Mission». filmscoreclicktrack.com. ۲۲ مه ۲۰۱۶.
  48. THE UNTOUCHABLES – Ennio Morricone, moviemusicuk.us, retrieved 27 January 2019
  49. 100 GREATEST SCORES OF ALL TIME, MOVIE MUSIC UK, 26 November 2018, retrieved 2 April 2019
  50. 1980's Top 20 charts, pure80spop, archived from the original on 2 April 2013, retrieved 30 March 2013
  51. Ennio Morricone - not just spaghetti westerns, mfiles, archived from the original on 2 April 2013, retrieved 30 March 2013
  52. Preston Leonard, Kendra (2009). Shakespeare, Madness, and Music: Scoring Insanity in Cinematic Adaptations. Scarecrow Press. p. 21. ISBN 0-8108-6946-2.
  53. «The Legend of 1900». musicweb-international.com. ۱۹ ژوئن ۲۰۱۶.
  54. «Malèna, film score». allmusic.com. ۱۹ ژوئن ۲۰۱۶.
  55. «Tarantino, Morricone Scoring Hateful Eight in Prague». expats.cz. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۶.
  56. «For a Fistful of Euros: Did Ennio Morricone Cheat Guitarist Behind Famous Spaghetti Western Riffs?». hollywoodreporter.com. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۶.
  57. Ennio Morricone soon in Florence, Florence Newspaper, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 10 March 2013
  58. Composer is larger than life; concert isn't, Los Angeles Times, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 25 March 2013
  59. The Maestro, Adelide Review, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 25 March 2013
  60. Ennio Morricone 2010 Tour and Deluxe Box Set, All about Jazz, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 10 March 2013
  61. Concert: Ennio Morricone The 60 Years Of Music Tour, worldsoundtrackawards.com, retrieved 13 July 2016
  62. Ennio Morricone '60 Years Of Music World Tour', music-news.com, retrieved 13 July 2016
  63. ۶۳٫۰ ۶۳٫۱ ۶۳٫۲ بزرگان هنر و سیاست در جشن ۹۰ سالگی موریکونه، ایسنا، ۸ مهر ۱۳۹۷، دریافت‌شده در ۵ بهمن ۱۳۹۷
  64. ۶۴٫۰ ۶۴٫۱ ۶۴٫۲ Leinberger, Charles (2004). Ennio Morricone's The Good, The Bad And The Ugly: A Film Score Guide. Scarecrow Press. pp. 8–9. ISBN 0-8108-5132-6.
  65. ۶۵٫۰ ۶۵٫۱ Leinberger, Charles (2004). Ennio Morricone's The Good, The Bad And The Ugly: A Film Score Guide. Scarecrow Press. p. 13. ISBN 0-8108-5132-6.
  66. ۶۶٫۰ ۶۶٫۱ ۶۶٫۲ ۶۶٫۳ ۶۶٫۴ ۶۶٫۵ ۶۶٫۶ پنج عنصر موسیقایی که آثار موریکونه را متمایز می‌کند، ماهنامه گزارش موسیقی، آبان و آذر ۱۳۹۷، ص. ۳۵–۳۶، دریافت‌شده در ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸
  67. «روزی روزگاری انیو موریکونه»، رادیو کوچه، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۱۳ آبان ۱۳۹۱
  68. Hans Zimmer on Ennio Morricone’s score for Once Upon a Time in the West, Daily Telegraph, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  69. Ennio Morricone – my inspiration, by Hans Zimmer, gramophone.co.uk, retrieved 6 June 2016
  70. ۷۰٫۰ ۷۰٫۱ ۷۰٫۲ Maestro! Film Composers (and One Director) Speak About Ennio Morricone's Impact, LA Weekly, retrieved 6 June 2016
  71. Marco Beltrami, ascap.com, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  72. A brilliant mood setter, a Western pleaser, a respected film score, maintitles.net, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  73. ۷۳٫۰ ۷۳٫۱ Italian composer Morricone scores honorary Oscar, Reuters, retrieved 6 June 2016
  74. Quentin Tarantino - The good, the bad and the movie geek, Independent, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  75. The Maestro of Spaghetti Westerns Takes a Bow, New York Times, retrieved 7 June 2016
  76. Barry Levinson, Tributespaid, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  77. GRAMMY Hall Of Fame, Grammy Awards Official Website, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 13 February 2013
  78. Composer Ennio Morricone to Be Honored With Star on Hollywood Walk of Fame، Variety، ۱۷ فوریه ۲۰۱۶
  79. «مروری بر زندگی و آثار انیو موریکونه، آهنگساز برجسته ایتالیایی»، بخش فارسی دویچه وله، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۱۰ فروردین ۱۳۹۲
  80. Lalo Schifrin Receives Honorary Oscar, Jazziz, retrieved 2 April 2019
  81. "Ennio Morricone receiving an Honorary Oscar" (به ایتالیایی). YouTube. 30 March 2013. Archived from the original on 30 March 2013.
  82. We All Love Ennio Morricone, Metallica, archived from the original on 2 April 2013, retrieved 30 March 2013
  83. Four scores and more, China Daily, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  84. Ennio Morricone, Polar Music Prize, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  85. ۸۵٫۰ ۸۵٫۱ ۸۵٫۲ همراه با سرجو لئونه به استادیوم می‌رفتیم، سینمای ما، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۱۵ مهر ۱۳۹۱
  86. Italian Composer Ennio Morricone: I'll Never Work With Tarantino Again, Hollywood Reporter, archived from the original on 2 April 2013, retrieved 31 March 2013
  87. YO-YO MA CHART HISTORY, Billboard, retrieved 27 April 2019
  88. Yo-Yo Ma, Ennio Morricone, Discogs, retrieved 27 April 2019
  89. Yo-Yo Ma, Ennio Morricone, Discogs, retrieved 27 April 2019
  90. Yo-Yo Ma Plays Ennio Morricone, Variety, 9 November 2004, retrieved 27 April 2019
  91. A MESSAGE FROM ENNIO MORRICONE, hayleywestenra, 13 April 2016, retrieved 13 April 2016
  92. Morricone to write 'Son of Dawn' music, Press TV, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  93. "Musica 26 febbraio 2008" (به ایتالیایی). portup.net. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  94. تکذیب همکاری موریکونه با پروژه «فرزند صبح» سیاسی است، فارس نیوز، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۲ مهر ۱۳۹۱
  95. انیو موریکونه برای فیلم آیت‌الله خمینی موسیقی می‌سازد، رادیو زمانه، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۵ دی ۱۳۹۱
  96. انیو موریکونه موسیقی فرزند صبح را می‌سازد، همشهری آنلاین، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۳ بهمن ۱۳۹۱
  97. اِنیو موریکونه و موسیقی «فرزند صبح»، فارس نیوز، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۳ بهمن ۱۳۹۱
  98. Ennio Morricone to Head Rome Film Festival Jury, Hollywood Reporter, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  99. انیو موریکونه رئیس هیئت داوران جشنواره فیلم رم شد، بی‌بی‌سی، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۲۶ اسفند ۱۳۹۱
  100. بی عدالتی در حق موتزارت وسترن، روزنامه اعتماد، بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۳، دریافت‌شده در ۱ فروردین ۱۳۹۲
  101. "Les Ventes par Artiste de 1955 à fin 2009" (به فرانسوی). Infodisc. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  102. Hugo Montenegro, Spaceagepop, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  103. "Regards d'Italie: Ennio MORRICONE fête ses 80 ans" (به فرانسوی). Radio France. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  104. Once Upon a Time in the West, Fistfulofpasta, archived from the original on 30 March 2013, retrieved 30 March 2013
  105. "Hugo Montenegro" (به فرانسوی). Infodisc. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  106. "Les Meilleures Ventes Tout Temps de 45 T. / Singles" (به فرانسوی). Infodisc. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  107. "Classifica di vendita Italia" (به ایتالیایی). Marioluzzattofegiz. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  108. "Note Di Pace - Venezia: Recensione" (به ایتالیایی). Self. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  109. "Medaglia d'oro ai benemeriti della cultura e dell'arte" (به ایتالیایی). quirinale.it. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  110. "Grande Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana" (به ایتالیایی). quirinale.it. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.
  111. "Morricone Cavaliere in Francia" (به ایتالیایی). daringtodo. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 30 March 2013.

برای مطالعه بیشترویرایش

  • Charles Leinberger (2004). Ennio Morricone's The Good, The Bad And The Ugly: A Film Score Guide. Scarecrow Press. ISBN 0810851326.
  • Sergio Miceli (1994). Morricone, la musica, il cinema. Mucchi. ISBN 8875923981.
  • Kathryn Kalinak (2011). Music in the Western: Notes from the Frontier. Routledge. ISBN 0415882273.

پیوند به بیرونویرایش