باز کردن منو اصلی

ایرانشهر (سیستان و بلوچستان)

شهری در استان سیستان و بلوچستان

ایرانشهر یکی از شهرهای استان سیستان و بلوچستان ایران است که نام قدیم آن پهره بود. این شهر در مرکز بلوچستان قرار دارد.

ایرانشهر
یرانشهر
Ghaleh naseri.jpg
کشور ایران
استانسیستان و بلوچستان
شهرستانایرانشهر
بخشمرکزی
نام(های) دیگرگدروزیا، فهره، فهلفهره یا فهرج مکران
نام(های) پیشینپهره
مردم
جمعیت۱۱۳٬۷۵۰ نفر(۱۳۹۵)
رشد جمعیت۱۷٪+ (۵سال)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۵۹۱ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۳۲
میانگین بارش سالانه۱/۵۳
اطلاعات شهری
شهردارمهندس نوراحمد درخوش
ره‌آوردسوزن دوزی ، خرما ، خربزه ، طالبی ، هندوانه
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۴
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۱۵۴۳
تابلوی خوش‌آمد به شهر
پانویسجمله ی خوش آمد به زبان بلوچی: وش یهتء میی ملکء تها
تصویر سراسرنمای اسراسر نما جاده ایرانشهر خاش دامنبلوچستان ایرانشهر
تصویر سراسرنما از جاده ایرانشهر خاش دامن

شهرستان ایرانشهر با مساحتی بالغ بر ۳۰۲۰۰ کیلومتر مربع و با ارتفاع متوسط۵۹۱ متر از سطح دریا در فاصله ۳۴۵ کیلومتری مرکز استان سیستان و بلوچستان واقع و ۱۵ درصد وسعت استان را به خود اختصاص داده‌است و همچنین سومین شهر پرجمعیت استان می باشد؛ و ازشهرهای ایران که دارای فرمانداری ویژه می‌باشد. مکانهای تاریخی و دیدنی ایرانشهر، می‌توان قلعه ناصریه که در مرکز شهر قرار دارد. قلعه بمپور که در بخش بمپور ۲۰کیلومتری غرب شهر قرارگرفته، اب گرم بزمان، مجتمع تفریحی بوستان و مجتمع نخلستان ومکانهای دیگری نام برد.

جمعیتویرایش

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱۱۳٬۷۵۰ نفر (۲۷٬۲۴۸ خانوار) بوده‌است.[۱]

سالجمعیت±%
۱۳۴۵۵٬۳۶۸—    
۱۳۵۵۱۱٬۳۸۶+۱۱۲٫۱٪
۱۳۶۵۴۰٬۰۲۷+۲۵۱٫۵٪
۱۳۷۰۵۶٬۵۸۱+۴۱٫۴٪
۱۳۷۵۷۶٬۹۵۹+۳۶٪
۱۳۸۵۹۹٬۴۹۶+۲۹٫۳٪
۱۳۹۰۹۷٬۰۱۲−۲٫۵٪
۱۳۹۵۱۱۳٬۷۵۰+۱۷٫۳٪

مردم و فرهنگویرایش

۶۰ درصد مردم ایرانشهر بلوچ و اهل سنت هستند و به زبان بلوچی و۱۰ درصد از سیستانیها(شمال استان)۳۰ درصد آن فارسی از استان های کرمان(بم،نرماشیر،ریگان)،لرستان،کردستان و.... می باشند

زبان و لهجه در ایرانشهرویرایش

اولین محققی که لهجه‌های بلوچی را بیشتر بطور سیستماتیک مورد مطالعه قرارداد ویلهلم گایگر Wilhelm Geiger بود. او بلوچی را به دو لهجه اصلی تقسیم کرده و بلوچی شمالی (سرحدی) و بلوچی جنوبی (مکرانی) نامید. وی همچنین بلوچی جنوبی را به گروه‌های شرقی و غربی و بلوچی شمالی را به گروه‌های شمالی و جنوبی که به ترتیب توسط طوایف لغاری[۲] و مری[۳] نمایندگی می‌شدند تقسیم کرد. گیگر برای نشان دادن تفاوت لغوی لهجه‌ها به این واقعیت اشاره می‌کند که بلوچی شمالی به میزان بالایی از زبانهای هندی همسایه لغت اقتباس می‌کند در حالیکه بلوچی جنوبی بیشتر دارای لغات اقتباس شده با ریشه فارسی می‌باشد.ترجمه و نقل از جهانی (۸۹)

یکی دیگر از محققین لهجه‌های بلوچی «سر جرج گریرسون»[۴] می‌باشد. او لهجه‌های بلوچی را به شرقی و غربی تقسیم کرد. وی معتقد بود که بلوچی غربی در محدوده حکومتی بریتانیا دارای سه لهجه می‌باشد و آنهارا بر اساس منطقه عمده‌ای که در آن صحبت می‌شوند، لهجه کراچی،[۵] کیچی[۶] و پنجگوری[۷] نامید.

محقق برجسته دیگری که به صورت سیستماتیک لهجه‌های بلوچی را مطالعه کرده‌است پروفسور جوزف الفنبین[۸] می‌باشد، او در کتاب «زبان بلوچی، لهجه‌شناسی بامتن» برای نشان دادن تفاوت بین لهجه‌های مختلف، لیستی شامل آواشناسی، دستور (صرف و نحو) و لغت تهیه کرده و آن را به عنوان معیار مقایسه شباهت‌ها و تمایز لهجه‌ها بکار برده‌است.نقشه جغرافیایی لهجه‌ها

زبان و لهجه در ایرانشهر اغلب لهجه بلوچی آنهم از نوع ایرانشهری'سربازی'لاشاری'سرحدی'، بزمانی و… می‌باشد؛ و زبان فارسی نیز در این شهر موجود می‌باشد؛ و سایرلهجه‌ها و زبان‌های کشور نیز وجود دارد.

زبان‌های گفتاری درایرانشهر
زبان درصد
فارسی
  
۸٪
زبان بلوچی
  
۶۰٪
کرمانی و کردی
  
۲۰٪
ترکی
  
۲٪

بیمارستانهای ایرانشهرویرایش

  • بیمارستان خاتم‌الانبیا (ص)
  • بیمارستان ایران

دانشگاه‌های ایرانشهرویرایش

  • دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر
  • دانشگاه آزاد ایرانشهر
  • دانشگاه ولایت
  • دانشکاه پیام نور ایرانشهر
  • دانشگاه کشاورزی ایرانشهر
  • دانشگاه فرهنگیان ایرانشهر
  • دانشگاه علمی کاربردی ایرانشهر

خیابان‌های مهم ایرانشهرویرایش

  • خیابان امام علی (روزبه)
  • بلواربلوچ (خاتم)
  • بلوارمعلم
  • بلوار کشاورز
  • ￷ بلوار مکران
  • بلوار هنرمندان
  • بلوار شهید بهشتی (غریب آباد)
  • بلوار ابوذر
  • خیابان امام خمینی
  • خیابان طالقانی
  • خیابان شهید مالکی
  • خیابان فردوسی
  • خیابان نور
  • خیابان آزادی
  • خیابان مولوی
  • خیابان فارابی
  • خیابان حافظ
  • خیابان درزاده
  • خیابان الزهرا
  • خیابان فارابی
  • خیابان رازی

خیابان کلینک

میدان‌های مهم ایرانشهرویرایش

  • -میدان عاشورا (رو به روی قلعه ناصری)
  • میدان جمهوری اسلامی
  • -میدان خاش
  • -میدان ولایت
  • -میدان آزادگان
  • -میدان قدس
  • -میدان مادر
  • -میدان سرباز
  • -میدان ارتش
  • -میدان کلینک

بافت تاریخی ایرانشهرویرایش

محله‌های ایرانشهرویرایش

  • -کهنه کلات
  • کوشکوک(یکی از مهمترین و قدیمی ترین محله های شهر)
  • -مکمراد
  • -ده کلا
  • -کارگر
  • -جگرد
  • -غریب آباد
  • -نوک آباد
  • -نوک آباد سرهنگ
  • -اسدآباد
  • -سردرگان
  • -زیباشهر
  • -سجادشهر
  • -گمرک (راهنمایی رانندگی قدیم)
  • -محله سربازیها
  • -چاه جمال
  • -شهرک بافت بلوچ
  • -شهرک شهیدنامجو
  • گندمکان

پارک و فضای تفریحی ایرانشهرویرایش

  • پارک فجر (خیابان شهید مالکی)
  • پارک شهدا (خیابان نور)
  • پارک بوستان (فلکه سرباز)
  • پارک بعثت (خیابان آزادی جنوبی)
  • پارک بانوان
  • پارک معلم
  • پارک کودک

هتل‌هاویرایش

 
تالار قصر ایرانشهر
  • -هتل ایرانشهر
  • -هتل اسلامی (نیمه فعال)
  • -هتل تالار قصر

حمل و نقلویرایش

فاصلهٔ ایرانشهر با شهرهای بزرگویرایش

 

نام شهر فاصله (کیلومتر)
تهران ۱۵۵۰
رشت ۱۸۵۰
گرگان ۱۸۴۵
مشهد ۱۲۷۶
بندرعباس ۷۶۶
اصفهان ۱۲۱۳
اهواز ۱۷۸۲
شیراز ۱۱۲۳
یزد ۹۱۳
کاشان ۱۲۸۴
خرمشهر ۱۷۳۶
بجنورد ۱۵۲۹
یاسوج ۱۲۹۷
باجگیران ۱۵۰۸
کرمانشاه ۱۸۶۶
مهاباد ۲۱۴۱
کرمان ۵۵۲
همدان ۱۶۷۷ سنندج ۱۸۴۱

موقعیت جغرافیایی ایرانشهرویرایش

جاذبه‌های گردشگریویرایش

صنایع دستیویرایش

فرودگاهویرایش

فرودگاه ایرانشهر فرودگاهی در کشور ایران با کد یاتا IHR و ایکائو OIZI است که در شهر ایرانشهر قرار دارد.

منابعویرایش

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در خرداد ۱۳۹۶.
  2. Leghلri
  3. Mari
  4. Sir George Grierson
  5. karلči
  6. kیči
  7. panjguri
  8. Josef Elfenbein
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ «جشنواره فرهنگی زن بلوچ برگزار می‌شود». کانون زنان ایرانی. ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۱۶ مه ۲۰۰۸.
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسهٔ گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خورشیدی، ص۱۳۰.
  • نام شهردار