باز کردن منو اصلی

ایرج دوستدار

دوبلور ایرانی

ایرج دوستدار (۳ اسفند ۱۳۰۹ – ۲۶ اسفند ۱۳۷۵) از نخستین گویندگان دوبله در ایران و از سرشناس‌ترین مدیران دوبلاژ بود.

ایرج دوستدار
زادروز۳ اسفند ۱۳۰۹
قزوین
درگذشت۲۶ اسفند ۱۳۷۵ (۶۶ سال)
تهران
آرامگاهگورستان خاوران
ملیتایرانی
نقش‌های برجستهدوبله جان وین، باد اسپنسر
همسرجهانتاب ترابی تهرانی
فرزندانتورج، حمیرا، حامد، هاتف، لعبت دوستدار

معروفترین شخصیت دوبله شده توسط ایرج دوستدار، جان وین است که وی دوبلور اصلی این بازیگر نیز بود.

سال‌های فعالیتویرایش

ایرج دوستدار اولین بار در سال ۱۳۲۴ در فیلم مرا ببخش به مدیریت عطاا.. زاهد به گویندگی پرداخت.[۱] این فیلم اولین فیلم دوبله شده در ایران بود.[۲]

ایرج دوستدار از سال ۱۳۲۸ از طریق عموی خود آقای سبحانی، وارد کار تئاتر شد و مدت ۱۲ سال در این رشته فعالیت داشت. به گفته خودش، به اجبار وارد دوبله شد. علت آن هم این بود که در فیلم‌هایی که بازی می‌کردند (در سینما) مجبور بود به جای خود صحبت کند.

فیلم‌هایی که وی بازی کرد عبارت بود از: مراد، خون و شرف، دختری از شیراز و…

دوستدار کار مدیریت دوبلاژ را از سال ۱۳۳۷ در استودیو مولن روژ شروع کرد و تا سال ۱۳۴۷ در سمت مدیر دوبلاژ در آن استودیو مشغول به کار بود.

اولین فیلمی که وی به جای جان وین صحبت کرد فیلم " افسانه گمشدگان " بود. وی در طول مدت کاری خود بیش از هشتصد فیلم دوبله کرد.

وی همیشه از دوبله فیلم‌های "ده فرمان" که خودش به جای "چارلتون هستون" صحبت کرده بود، فرار بزرگ، وایکینگ‌ها، تله، آخرین قطار گان هیل و داستان وست ساید را به عنوان به یاد ماندنی‌ترین کارهای خود نام می‌برد.

گویندگی به جای شخصیت پاگنده با بازی باد اسپنسر از دیگر آثار شاخص ایرج دوستدار می‌باشد .

کاووس دوستدار برادر وی بود که او نیز در فیلم‌های بسیاری صدای زیبای خود را به یادگار گذاشت. از مهم‌ترین آن‌ها فیلم هملت است که به جای شخصیت اصلی فیلم گویندگی کرد.

سبک خلاقانه و طنازی در دوبلهویرایش

ایرج دوستدار در سبک دوبله ایران دارای نو آوری بود که در دوبله به جملات (پس سری) معروف بود. به این مفهوم که در زمان‌هایی که چهره بازیگر مشخص نبود وی از اصطلاحات ایرانی استفاده می‌کرد؛ یا در بعضی از فیلم‌ها به جای استفاده از اصطلاحاتی که بازیگر استفاده می‌کرد (به‌طور مثال اصطلاح آمریکایی)، وی معادل آن را که در زبان فارسی موجود بود استفاده می‌کرد که باعث جذابیت بیشتر فیلم برای مخاطب ایرانی می‌شد و این صحنه‌ها بشکل غریبی با این الفاظ چفت و بست است.[۱] اما متأسفانه عده‌ای از افراد " دوبلورها " این سبک کار " ایرج دوستدار " را به نحو بدی در سینما بکار می‌بردند که این امر باعث دلخوری وی بود. ایرج دوستدار در مورد بکار بردن اصطلاحات عامیانه فارسی بطور خلاقانه در برخی گویندگی‌های خود گفته است: وی (جان وین و برخی بازیگران دیگر مثل باد اسپنسر) در برخی صحنه‌ها به یه عیسی مسیح و مقدسات خود اشاره می‌کند که من هم با عنایت به این حقیقت که کلام توحید به هر زبانی باشد توفیری نداشته و شنیدنی است آن را به عربی و گاه فارسی که دیانت و مذهب ما بر آن استوار است برگردانده ام (مثل لا اله الا ا.. یا استغفر ا..) تا تماشاگر ایرانی حس آن صحنه‌ها را بهتر درک کند.[۱]

بخشی از نقش‌هاویرایش

فیلم‌های خارجی[۱][۲]
نقش بازیگر نام اثر نکات
جو جان وین افسانه گمشدگان اولین فیلمی که ایرج دوستدار به جای جان وین گویندگی کرده‌است.
توماس دانسون جان وین رود سرخ
جان وین دختری با روبان زرد
جان وین جویندگان
کلانتر جان وین ریو براوو
جان وین شن های ایوو جیما
جان وین ریو لوبو
سم جان وین شمال آلاسکا
جان وین مردی که لیبرتی والانس را کشت دوبله اول
جان وین هندو
جکسون جان وین دلیجان آتش
جیک جان وین کومانچروها
مک لین تاک جان وین مک لین تاک
جان وین آلامو
جان وین پسران کتی الدر
جان وین طولانیترین روز
کلانتر جان وین شهامت واقعی (جوانمرد)
جان وین برانیگان
جان وین تیرانداز
کمیسر ریتزو (پاگنده) باد اسپنسر پاگنده
پاگنده باد اسپنسر پاگنده به هنگ کنگ می رود
باد اسپنسر گروه مرگبار
باد اسپنسر به من میگن ترنتی دوبله اول
باد اسپنسر دو جوانمرد استثنایی
باد اسپنسر هرکس ببخشه من نمی بخشم
باد اسپنسر بزن بریم بچه ها
باد اسپنسر ارتش ۸ نفره
باد اسپنسر پرواز به میامی
باد اسپنسر به من میگن بولدوزر
باد اسپنسر دزد دریایی سرخ پوش
موسی (پیامبر) چارلتون هستون ده فرمان
لی جی کاب چگونه غرب تسخیر شد
برایان کیت نوادا اسمیت
جاناتان راد رابرت میچم پنج ورق سرنوشت
رابت میچم خشم خدا
ویتوریو دسیکا ماجرای مونت کارلو اولین مدیریت دوبلاژ
ادی کنستانتین مجموعه فیلم‌های کمدی

مدیریت دوبلاژویرایش

برخی فیلم‌های دوبله شده با مدیریت ایرج دوستدار[۱][۲]
نام فیلم سال نکات
ماجرای مونت کارلو ۱۳۳۷ اولین فعالیت به عنوان مدیر دوبلاژ
افسانه گمشدگان هر دو دوبله
دیکتاتور بزرگ دوبله اول
سامسون و دلیله دوبله اول
داستان وست ساید دوبله اول
آپارتمان
ایرما خوشگله
هفت دلاور دوبله اول
فرار بزرگ دوبله اول
سرگیجه انتخاب منوچهر نوذری به جای جیمز استوارت
یکشنبه‌ها هرگز
روانی
سلیمان و ملکه سبا دوبله اول
سیندرفلا با بازی جری لویس

ایرانی[۱]ویرایش

نام اثر بجای در نقش ساخته
مرا ببخش ۱۳۲۴
جبار سر جوخه فراری (دوبله اول) محمدعلی فردین
سریال روزی روزگاری خان خاله
عروسی خون منوچهر حامدی ۱۳۷۲
ترانزیت منوچهر حامدی
هی جو فتحعلی اویسی
سریال کارآگاه فرهاد خانمحمدی آسپیران دودکار حسن هدایت

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ «نقد موارد تحریف در دوبله». دوبله فیلم.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ژیرافر، احمد (۱۳۹۳). تاریخچه دوبله فارسی در ایران. کوله پشتی. صص. ۲۴۳.

منابعویرایش