باز کردن منو اصلی

ایل‌گلی

ائل گلی

مختصات: ۳۸°۰۱′۳۱٫۱۶″ شمالی ۴۶°۲۱′۵۶٫۱۵″ شرقی / ۳۸٫۰۲۵۳۲۲۲°شمالی ۴۶٫۳۶۵۵۹۷۲°شرقی / 38.0253222; 46.3655972

باغ و استخر شاه گلی
Elgölü front.jpg
نامباغ و استخر شاه گلی
کشور ایران
استاناستان آذربایجان شرقی
شهرستانتبریز
اطلاعات اثر
نام محلیشاهگولوء، ائلگولوء
نام‌های قدیمیشاه‌گلی
سال‌های مرمتدوره‌های صفویه، قاجاریه، پهلوی و جمهوری اسلامی
کاربریباغ
دیرینگیآق قویونلوها
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۲۴۷۷۴
تاریخ ثبت ملی۲۷ بهمن ۱۳۸۷

شاه گُلی یا ائل گُلی یکی از مهم‌ترین گردشگاه‌های شهر تبریز است که در جنوب شرق آن و در ۷ کیلومتری مرکزشهر واقع شده‌است. این مکان در زمان آق‌قویونلوها ایجاد شده و در دورهٔ صفویان گسترش یافته‌است.[۱] عمق دریاچهٔ ائل گلی۱۲ متر بوده و در محوطهٔ آن قایقرانی انجام می‌شود. همچنین شهربازی (لوناپارک) و نیز غذاخوری و فست فود و کافی شاپ‌های متعددی در داخل این گردشگاه وجود دارد و دارای هتل و مسافرخانه و دارای دفتر جهانگردی فعال است.[۲] با احداث هتل پارس ایل گلی، این گردشگاه جنبهٔ جهانی پیدا کرده‌است.

نام‌شناسیویرایش

شاه گلی به معنای دریاچه شاه در زبان ترکی آذربایجانی است. پس از انقلاب ۱۳۵۷ نام این دریاچه به ائل گلی به معنای دریاچه مردم تغییر کرد.

پیشینهویرایش

 
عمارت ایل‌گلی، در حین ساخت.

ائل گلی تا پیش از روی‌کارآمدن صفویان، بزرگترین منبع ذخیرهٔ آب جهت آبیاری باغ‌های مناطق شرقی تبریز تا دروازهٔ تهران و تپلی‌باغ بوده‌است. در دوران حکومت صفویان، تمام شن و ماسه و نخاله‌های موجود در محوطهٔ داخلی دریاچهٔ فعلی خالی شده و دیواره‌ای سنگی به دور آن کشیده شد.[۱][۲] در دوران قاجار در پیرامون استخرائل گلی خیابان‌هایی جهت عبور و مرور احداث گردید و در جوار این معابر، درختان درخت تبریزی، بید مجنون و گل‌های اطلسی متعددی در چندین ردیف جهت تزئین گردشگاه و پاکی آب و هوا کاشته شد.[۲] ائل گلی در دوران پهلوی به شهرداری تبریز واگذار شد تا به یک گردشگاه عمومی تبدیل شود. سید باقر کاظمی (مهذب‌الدوله) استاندار وقت آذربایجان شرقی، نخستین تعمیرات اساسی را در محوطهٔ این گردشگاه به انجام رسانید.[۲]

دریاچهویرایش

دریاچهٔ ائل گلی با ۵۵۰۰ متر مربع وسعت، گنجایش ۷۲۰۰۰۰ متر مکعب آب را دارد. نام این دریاچه پیش از انقلاب، «شاه‌گلی» بود که پس از انقلاب اسلامی ایران به ایل‌گلی (دریاچه مردم)[۳] تغییرنام داده‌است. به عقیده بهروز خاماچی، کلمه «شاه» در این‌جا به معنی شخص شاه نبوده و به معنی «بزرگ و باعظمت» است.[۱] یکی از شعبه‌های رودخانهٔ لیقوان که از نزدیکی روستای چاوان می‌گذرد، به‌صورت جویباری کوچک از سمت جنوب‌شرقی دریاچهٔ ائل گلی وارد آن شده و آب آن را تأمین می‌نماید.[۱] تپهٔ نسبتاً بلندی در بخش جنوبی دریاچهٔائل گلی قرار گرفته که جنگل‌کاری شده و آبشارهای مصنوعی متعددی از این تپه به سمت داخل دریاچه سرازیر می‌شود. همچنین از ضلع جنوبی دریاچه تا مرکز آن و محل کاخ ائل گلی، خیابانی کشیده شده که عمارت کلاه‌فرنگی را به‌صورت یک شبه‌جزیره درآورده‌است.[۱] این دریاچه در هنگام فصل زمستان با نمایی زیبا آمیخته‌ای از یخ و آب، خود را می‌نمایاند. در زمان یخ زدن دریاچه ماهی‌هایی که در این آب زندگی می‌کنند نمی‌توانند به سطح آب برسند و به همین دلیل رشد آن‌ها کند می‌شود.

سراسرنمای انتهای شرقی تبریز از بوستان شاه‌گلی.

عمارت ائل گلیویرایش

عمارت کلاه‌فرهنگی هشت‌ضلعی موجود در مرکز دریاچهٔ شاه‌گلی که به کاخائل گلی شهرت دارد، امروزه به‌صورت یک تالار پذیرایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این بنا پیش‌تر یک ساختمان یک‌طبقهٔ خشتی و فرسوده بود. شهرداری تبریز در سال ۱۳۴۶ خورشیدی ساختمان پیشین را تخریب و عمارت دوطبقهٔ جدید و مقاومی در محل آن احداث کرد.[۱] کاخ ائل گلی در دوران حکومت سلطان یعقوب آق‌قویونلو احداث شده و در دوران سلطنت صفویان گسترش یافته‌است. قهرمان میرزا (هشتمین پسر عباس میرزا) نیز این عمارت را تکمیل‌تر نموده و آن را به‌صورت یک گردشگاه سلطنتی برای درباریان قاجار درآورده‌است.[۱]

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ شهر من تبریز، صفحهٔ ۱۴۷.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ شهر من تبریز، صفحهٔ ۱۴۸.
  3. «پرسه در استخر مردم». آفتاب. ۱۷ اردیبهشت ۱۳۸۵. دریافت‌شده در ۲۹ تیر ۱۳۹۳.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش