اینانلو ایلی ترک‌زبان از ایلات خمسه می‌باشد که در نواحی آذربایجان و فارس و استان قزوین زندگی می‌کنند.اینانلو یا آینالو یا ایناللو یکی از چند قبایل ترک اغوز بود که طی سده یازدهم از آسیای میانه به جانب آذربایجان کوچ نمودند. از آن پس منابع از حضور چندین گروه اینانلو در مناطق ایران وآناطولی سخن گفته اند. محققان خواستگاه ایل اینانلو را ترکستان دانسته و قول مشهور بر این است که در زمان حکومت مغول ها به فارس آمده اند. در مورد این مطلب که اینانلوها بعد از ورود به ایران درکدام منطقه ساکن شدند نظریاتی مختلفی وجود دارد: 1-گروهی از مورخین را نظر بر این است که اینانلوها اول درمغان آذربایجان ساکن شدند سپس شاهان صفوی ؛ افشار وقاجار آنها را به مناطق دیگر از جمله مناطق فارس نشین کوچانیده اند.فورتسکیو ومینورسکی جزو این گروه از مورخان می باشند. "اینانلوها یی که در تهران؛ ساوه وقزوین قشلاق ود خرقان ییلاق می کنند ؛توسط آقا محمد خان قاجار از دشت مغان به این نواحی کوچانیده شده اند." (فورتیسکیو)(۲( "آنها در مغان زندگی می کردند نادرشاه آنان را برای ایجاد سد دفاعی در برابر کردهای بیلبس به ناحیه خمسه کوچانیدند."(مینورسکی) ۲ -گروهی دیگر از مورخین اعتقاد دارند که اینانلوها در بدو ورود به ایران در مناطق فارس نشین اقامت گزیدند. بعدا در دوره شاه عباس تیره های از اینانلوها وارد منطقه مغان شده اند(فسایی) صاحب فارسنامه ناصري درمورد پيشينهي تاريخي آنان مينويسد كه اصل اين اينانلو از «تركستان است كه در زمان سلاطين مغول بفارس آمده توقف نمودهاند و در بيشتر اوقات چندين هزار نفر لشگر سواره و پياده ازاين ايل در ركاب سلاطين خدمت نمودهاند قشلاق اين ايل يعني جاي زمستانة آنها بلوك حفر و داراب و فساست و ييلاق آنها بلوك رامجرد و مرودشت .... و اين ايل بهچندين تيره قسمت شدهاند مانند: 3 -در گزارشهای گروه سوم از مورخین چنین آمده است که یک گروه از اینانلوها همزمان با ینصر پاشا آز آناتولی به مغان آمده اند.این مورخان اعتقاد دارند که ینصر پاشا نامی به همراه اتباع خود از آسیای صغیربه ایران آمدو از شاه عباس اذن اقامت خواست شاه با خرسندی تقاضای ینصر پاشا را اجابت نمود وطوایف تحت تابعیت ائرا شاهسون نامید وبه ینصر پاشا فرمان داد تا برای اتباع خودییلاق قشلاق مناسبی بیابد. ینصر پاشا پس از گشت وگذارهای فراوان مغان وییلاقات کوه سبلان را در ایالت اردبیل انتخاب نمود وبه همراه خود که شامل 3300چادر بودند در آنجا اقامت اختیار کرد . .(راده؛اگرانوویچ و مارکف). 4-همچنین به نظر گروهی دیگردر زماني كه امير تيمور كوره كن (كوره كن درزبان تركي يعني داماد كه در فارسي گوركان تلفظ شده است.امير تيمور كوره كن خود از تركان ايل "بارلاس" بود )به قصد توسعه امپراطوري خود به آسياي صغير لشگر كشيد ايل "بيگدلي" در نواحي آسياي صغير و شام (سوريه) سكونت داشت. با تسلط امير تيمور بر اين نواحي به صلاحديد وي بعضي ازايلات "اوغوز" از جمله ايل: "بيگدلي، افشار، قاجار، اينانلو، تكللو، استاجلو" به همراهي امير تيمور رهسپار موطن پيشين خود يعني تركستان شدند (سال 800 قمري) چرا كه به سبب روحيه سلحشوري و جانبازي تركان و مهاجرتهاي گوناگون از جمعيت آنان در تركستان (آسياي ميانه) كاسته شده بود . در طي اين مسير به هنگام گذر از ايران، با تقاضاي خواجه علي سياهپوش (840-794 ق) كه از اجداد "شاه اسماعيل صفوي" بود و در اين هنگام در "اردبيل" به ارشاد و تربيت نفوس مستعدان مشغول بود، امير تميور به ايلات: " بيگدلي" و "افشار" و .. اجازه داد كه در ايران ساكن شوند وعده ای از این اسرای آزاد شده به اوطان خود برگشته وبقیه نیز در اردبیل و حوالی آن در سلک مریدان شیخ صفوی ماندگار شدند.(تاریخ دشت مغان. میرنبی عزیززاده). بدين ترتيب اين گروه از ايلات ترك به تركان بومي و باستاني ايران كه فرزندان تركهاي متمدن سومري و ايلامي و اورارتويي و مادي و لولوببي و ..... بودند , پيوستند. با مقایسه وتجزیه وتحلیل نظریات 4گروه مورخان فوق عقلی ومنطقی بنظر میرسد که ورود اینانلوها از آناطولی به اردبیل به صورت تدریجی انجام گرفته یک گروه در دوره خواجه علی سیاهپوش به همراه امیر تیمور بصورت اسرا وارد اردبیل شده اند وپس تقاضای خواجه علی سیاهپوش از امیر تیمور از اسارت آزاد و با تغییر مذهب از سنی عثمانی به شیعه غلات ساکن حوالی اردبیل شده اند. وگروه دیگر که خود در عثمانی دارای مذهب شیعه غلات بوده وبه علت آزار واذیت شیعیان توسط عثمانیها به شاه عباس پناه آورده و با اجازه واذن شاه عباس درییلاقات وقشلاقات حوالی اردبیل ساکن شده اند. در مناطق فارس نشین ؛نواحی خرقان ؛خمسه موطن امروزی اینانلوها می باشد .قشلاق این ایل یعنی جای زمستانه آنها بلوک حفر و داراب و فسا ؛ اطراف گوی داغ و قلعه محمد علی خان نزدیک جاده قدیم تهران و قم و نواحی مجاور ساوجبلاغ و بوئین زهراست و ییلاق آنها در خرقان نزدیک گمیش لو؛ بلوک تهران وقم و مرودشت .... و این ایل بهچندین تیره قسمت شده اند .افراد ایل اینانلو از بدو ورود به ایران در سطوح لشکری دولتهای سلجوقیان،صفویه،افشاریه و زندیه حضور داشته اند..تا اینكه افراداین ایل در سال 1293 یا 1295 هجری قمری ( دوران ناصرالدین شاه ) به دلیل سركشی و دست اندازی به مناطق همجوار در دشت قره بلاغ (چشمه سیاه) سكنی داده شدند . ايل‌ اينالو پيوسته‌ گروهى‌ سوار تفنگدار ورزيده‌ و كاركشته‌ براي‌ جنگ‌ و ستيز و تاخت‌ و تاز آماده‌ داشت‌. اين‌ تفنگداران‌ بيشتر در خدمت‌ شاهان‌ و شاهزادگان‌ و حكومتگران‌ محلى‌ فارس‌ و يا در خدمت‌ خانها و كلانتران‌ ايل‌ بودند و در حفظ منافع‌ اقتصادي‌ و پيشبرد هدفهاي‌ سياسى‌ و نظامى‌ آنان‌ مى‌كوشيدند. ظل‌السلطان‌ (ص‌ 200) در شرح‌ سفرش‌ به‌ آباده‌ - آنجا كه‌ به‌ يك‌ صد تن‌ سوار «عين‌ آلو شاهسون‌» اشاره‌ مى‌كند - به‌ احتمال‌ زياد از ايل‌ اينالوي‌ فارس‌ ياد مى‌كند كه‌ او را همراهى‌ مى‌كرده‌اند.در 1308ق‌ ايل‌ اينالو به‌ نهضت‌ عشايري‌ فارس‌ پيوست‌ و همراه‌ ايلهاي‌ بهارلو و عرب‌ و نفر برضد حكومت‌ وقت‌ فارس‌ شورش‌ كرد و با نيروهاي‌ حكومت‌ محلى‌ و دولت‌ به‌ نبرد پرداخت‌ (بيات‌، 53). در جنگ‌ جهانى‌ اول‌ (1332-1337ق‌/1914- 1918م‌) نيز، اينالوها به‌ رغم‌ كوششهاي‌ خاندان‌ قوام‌ در متحد و همسو كردن‌ ايلات‌ فارس‌ با هدفهاي‌ خود، به‌ قشقاييها پيوستند، و همراه‌ بهارلوها با رهبري‌ مصطفی قلی خان اینانلو و صولت الدوله قشقایی‌ با قواي‌ انگليس‌ و پليس‌ جنوب‌ جنگيدند (نك: ه د، ايلات‌ خمسه‌). اکثریت در بخش کشاورزی باغداری در دشت‌های شیبکوه و قره بلاغ مشغول به کشاورزی هستند و بسیار پررونق می‌باشد به‌طوری‌که دشت قره بلاغ حاصل خیزترین و پربارترین دشت استان فارس می‌باشد. هنگامی که شاه عباس اول ایل شاهسون را تشکیل داد قسمتی از ایل اینانلو به این ایل جدید ملحق شدند.(در شمال ایران در زمستان بین قم و تهران و در تابستان در خمسه گزیدند)این ایل به بیست و پنج تیره تقسیم می شود که مدتهاست در حوزه شهرستان فسا(قره بلاغ)و حوزه شهرستان داراب (فسارود)بحال سیار و ساکن زندگی می نمایند.قبلا از شغل (چهاب کاری)بوسیله گاو و دلو مقداری کمی اب ازچاه خارج ساخته و زراعت مختصری به وجود می اوردند لیکن امروز با حفر چاهای عمیق و نیمه عمیق تمام مناطق تحت تصرف ومالکیت خود را به صورت املاکی بسیار حاصل خیز در اورده که بهترین روستاهای منقطه داراب و فسا مربوط به کشاورزان ایل اینانلومی باشد.از سال هزاروششصدوبیست میلادی تا هزارو هشتصدو بیست ریس ایل اینانلو از تیره ابوالوردی بوده است .اخرین کلانتران شخصی بنام مهرخان فرزندعبدالرحیم خان که درسال هزاروهشتصدوبیست میلادی به وسیله رحیم خان نامی از تیره بیات کنارگذاشته شد(از اعقاب کلانتران ابوالوردی در اتشبارو توپخانه افسر بودند)پس از مرگ رحیم خان بیات پسرش معصوم خان کلانتر گردید بعد از ان علی بگ نامی از تیره سرک لو کلانتر شد وی برای مدت کوتاهی کلانتر بودبعداز وی عباسقلی خان نوه رحیم خان بیات کلانتر شد بعد از عباسقلی خان در سال هزارو هشتصدو هفتادوشش میلادی باقرخان از تیره بلاغی کلانتر شد و بعد از ایشان قباد خان فرزندش کلانتر شد و بعد از قبادخان پسرش، صیادخان کلانتر ایل اینانلو شد . در دوران سلطنت رضاخان میرپنج شخصی بنام ابوالقاسم خان ارجمند عنوان کلانتری اینانلورا بدست گرفت بعداز فوت ایشان فرزندش مختارخان ارجمند به این سمت رسیدتا سال هزاروسیصدوچهل و سه خورشیدی عنوان کلانتری ایل اینانلو پایان پذیرفت. طوایف ایل بزرگ اینانلو عبارت اند از:

ایل اینانلو
کل جمعیت
نواحی با بیشترین جمعیت
استان‌های فارس و آذربایجان و استان قزوین، شهرستان بوئین زهرا (س) [۱]
زبان‌های رایج
ترکی
ادیان و مذاهب
اسلام، شیعه

طوایف ایل اینانلو ساكن در آذربایجان شرقی اردبیل و مغان شامل پیرایواتلو.كلاش- كور عباسلو- یورتچی- دورسون خوجالو-گیگلو-دلیكانلو و طوایف پتارلو- قوزادلو-دمیرچی و طوایف و تیره های مناطق مرند جین ووران.جان محمدی.حاجی میرلو.حاجی بالا جالو.عیسی خواجه.گویجه لو.میسمارلو.نادرلو.ییجك.اسپرلی.آق باش. طوایف اینانلو ساكن در مناطق آذربایجان غربی (نقده-قوشاچای-سولدوز-بناب و..)شامل طلیفه حیدر لو-قراموسالو-آق باشلو می باشند ........ طوایف ساكن در مناطق قزوین.ساوه.بویین زهرا.ساوجبلاغ.سكزآباد.رباط كریم.شهریار.اشتهارد.زرند.همدان.زنجان.و دیگر مناطق استان تهران و البرز عبارتنداز یغمورلو.پتانلو.كوسه لو.چرخلو.مورشانلو.موسی لو.گنه چی.شهپلكلو.چولاخلو.كه این نه طایفه به دوققوزلو موسوم می باشد.و طوایف خلیفه لو.سید لر.بوزلر.موسی لو راحتلو.شویكلو.بابالو.دیلاقیردلو.قورلو.قهرلو.آغ ساقلو.ایلانلو.سكزلو یورتچی...........

طوایف ساكن در فارس..........

ابیوردی.اسلاملو.چهارداچیریك.قورت.قورت بیگلو.قورت ایلركی.قورت رحیم شمشیری.دیندارلو.یغمورلو.ایران شاهلو. افشاراوشاقی.چایان.بیات.اصلانلو.زنگنه.بلاغی.امیرحاجی لو.قزلباش (غلباش).خوبیارلو.دادبیگلو.دهولو.رئیس بیگلو.زرندقلی.سكزلو.قره قره . چیغیلو.توللی.كرایی.گوگ پر.محمودبیگلو.محمدعلی بیگلو.ایل خاص.سوروكلو.الواكلو.قرایی.نوواكی.وطایفه شاهسون ساكن در مناطق نیریز و استهبان كه از طایفه بزرگ گوگپر یا ایران شاهیلو میباشند

ایل شاهسون اینانلو به دو شعبه بزرگ ینگی جك و گوگپر تقسیم می شود.كه طوایف او عبارتنداز راحتلو.شولك لو.قره چارلو.قونقورلو.آغ ساچلو.شاه ورنلو.جارچیلو.كه در نواحی قم وساوه وو اسكان دارند.

اینانلوهای ساكن محال فریدن اصفهان...........

طایفه سوندوكلو

طایفه تخماقلو بخشی از طایفه بزرگ ینگی جك که در روستای اینانلوجه ساکن هستند طوایف ساكن در مناطق خوزستان و چهار محال و بختیاری 1 طایفه ی بزرگ قورت ایلركی . چهارمحال بختیاری بوده است كه ساكن شهر های هفتگل رامهرمز .اغاجاری بهبهان وبخشی از طوایف سكزلو و اصلان لو هم جوار طایفه ی بزرگ قورت ایلركی هستند. و طایفه ی كرایی كه در روستایی به نام كرایی سكونت دارند. و بخشی از طایفه ی ابیوردی در شهر بلداجی .جونقان و شهرستان بروجن در چهار محال بختیاری اسكان یافته اند.

تاریخچهویرایش

غلامحسین‌خان شاهسون سرتیپ توپخانهٔ مبارکه ولدالصدق حسین‌خان شهاب‌الملک می‌گفت: در زمان شاه عباس که بعضی از ایلات شاهسون شدند اجداد من با طایفه خود ازاین کوگ‌پر برخاسته شاهسون شدند؛ یعنی شاه‌دوست؛ محمود بگلو، یا عزلو.

آگاهی‌های بیشتر در این زمینه حاکی از آن است که پنج‌هزار خانوار از ایل اینانلو «از سنه ۱۲۹۵ زندگانی چادرنشینی را ترک گفته و به زراعت (پرداخته‌اند) و محل اقامت آن‌ها بیشتر در مشرق و جنوب‌شرقی ایالت فارس است ….»[۲]

دین و زبانویرایش

اینانلوها؛ همانند اکثر ایلات ترک‌زبان ایران به زبان ترکی سخن گفته؛ مسلمان و شیعه دوازده امامی می‌باشند.[۲]

طوایفویرایش

این ایل دارای 37 طایفه می‌باشد که اسامی آن‌ها عبارتند از:

  • رحمانی اینانلو
  • مرانلو
  • ابیوردی
  • اسلاملو
  • افشاراوشاغی
  • امیرحاجیلو
  • ایرانشاهی
  • بلاغی(ارجمند)
  • بیات
  • چهارده چریک
  • چایان
  • دادبیگلو
  • دهولو
  • دیندارلو
  • رییس بیگلو
  • زرندقلی
  • زنگنه
  • سوروکلو
  • سکز
  • قورت
  • قره قره
  • چیغی لو
  • کرائی
  • گوگ پر
  • محمود بیگلو
  • یاغمورلو
  • خوبیارلو
  • شمشیری
  • توللی
  • اصلانلو
  • الواکلو
  • نووکی
  • قرائی
  • قورت بیگلو
  • محمدعلی بیگلو
  • شاهسون
  • قزلباش(قلباش)

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. دانشنامه ایرانیکا. «ایل اینانلو». دریافت‌شده در 2016/6/21. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ دانشنامه ایرانیکا. «ایل اینانلو». دریافت‌شده در 2016/6/21. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]

منابعویرایش

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «inanlu». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
  • شاهسون‌های فارس، پیشینهٔ تاریخی شناخت شاهسون‌ها، محمد کریم‌زاده
  • وقایع ایلات خمسه، محمد علی نجفی