باز کردن منو اصلی

مختصات: ۳۷°۵۴′۰″ شمالی ۷۲°۱۰′۰″ شرقی / ۳۷٫۹۰۰۰۰°شمالی ۷۲٫۱۶۶۶۷°شرقی / 37.90000; 72.16667

نقشه از بدخشان، تقسیم بین دو کشور از شمال خاوری  افغانستان و جنوب خاوری  تاجیکستان .

بَدَخشان سرزمینی شامل پاره‌ای از شمال خاوری افغانستان و جنوب خاوری تاجیکستان می‌باشد. بدخشان در سروده‌های شاعران فارسی‌زبان به کیفیت «لعل» خویش معروف بوده.

اکثریت ساکنان این منطقه را «تاجیکان» تشکیل داده و به زبان فارسی حرف می‌زنند. در «بدخشان» تاجیکستان زبان‌های دیگری به نام زبان‌های «پامیری» از خانواده زبان‌های خراسانی هنوز زنده هستند، و مردم به آن‌ها تکلم می‌کنند.[۱]

«بدخشان» دارای کوه‌های بلند و رودخانه‌های خروشان و دره‌های سرسبز و جنگل است و از محصولات کشاورزی آن می‌توان به گندم، جو، ذرت و ارزن و میوه‌های درختی هم‌چون گردو، توت، زردآلو و سیب اشاره کرد. هم‌اینک به سبب فقر فزایندهٔ مردمان این سرزمین و کمبود انرژی و نبود برق، بسیاری از درختان کهن‌سال هم‌چون درختان گردو و توت برای تولید گرما قطع شده‌اند.[۲]

بدخشان به حیث زمین لرزه از بالاترین‌ها در جهان می‌باشد. زلزله‌های آن تا کنون چندین بار با شدت بالای ۷ ثبت گردیده‌است.[۳]

تاریخچهویرایش

در مارس ۱۸۹۵ به موجب توافقاتی که میان بریتانیا و روسیه در لندن صورت گرفت، بدخشان میان افغانستان و امارت بخارا تقسیم شد و بر پایه این توافق بدخشان کوهستانی تابع بخارا باقی ماند و سرزمین‌های جنوبی مسیر آمودریا به افغانستان (ولایت بدخشان) پیوست.

در سال ۱۸۹۶ یک بخش از این منطقه تحت نام «بدخشان» با مرکزیت شهر «خاروغ» به روسیه تعلق گرفت و بخش دوم با مرکزیت شهر «فیض‌آباد» به امارت «افغانستان» پیوست. روسیه و انگلیس «آمودریا» را به عنوان مرز طبیعی پذیرفتند. پس از فروپاشی «اتحاد جماهیر شوروی» ایالت شمالی به عنوان بخشی از کشور تاجیکستان تعیین شد.[۱]

جغرافیاویرایش

 
قلّهٔ اسماعیل سامانی با ارتفاع (۷٬۴۹۵) متر
 
قلهٔ نوشاخ با ارتفاع (۷٬۴۹۲) متر

بلندترین کوه‌های رشته‌کوه‌های پامیر هندوکش و چهار قله از پنج قله ۷۰۰۰ متری منطقه آسیای میانه قرار گرفته. چهار قلّهٔ بلند بدخشان عبارت‌اند از قلّهٔ اسماعیل سامانی (نام پیشین: قلّهٔ کمونیسم) (۷۴۹۵ متر)، قلّهٔ استقلال (نام پیشین: قلّهٔ لنین) (۷۱۳۴ متر) در مرز قرقیزستان، قلّهٔ کورژنیوسکی (۷۱۰۵ متر) و قلّه نوشاخ (۷٬۴۹۲ متر) در مرز پاکستان قرا گرفته.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  • انوشه، حسن (به سرپرستی) (۱۳۸۰دانشنامه ادب فارسی: ادب فارسی در آسیای میانه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شابک ۹۶۴-۴۲۲-۴۱۷-۵
  1. ۱٫۰ ۱٫۱ رادیو کوچه: بدخشان، چتر سیمین زمین، ۱۹ مهر ۱۳۹۰.
  2. همان.
  3. برجیان، حبیب، «لرزه خیزی و زلزله در آسیای مرکزی»، نامه فرهنگستان علوم، شماره ۶ و ۷، ۱۳۷۶، صص ۱۷۹–۲۰۰. [۱].

افراد سرشناس پروفیسور برهان الدین ربانی ریس جمهور اسبق خواجه عبرالمعروف کرخی مخفی بدخشی صلاح الدین ربانی وزیر امور خارجه.