بچه‌مهندس

سریالی در قالب سه فصل
(تغییرمسیر از بچه مهندس)

بچه مهندس نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی است که در سه فصل تولید شده‌است. فصل نخست این سریال را سجاد ابوالحسنی نوشته و فیلمنامه فصل دو و سوم سریال را حسن وارسته نگاشته‌است.[۵][۶][۷] سه فصل این سریال را علی غفاری کارگردانی کرده و سعید سعدی هم تهیه و تولید سریال را بر عهده داشته‌است.[۸] بنا بر اظهارات تهیه کنندهٔ فصل اول این سریال، این مجموعه از ابتدا برای ماه رمضان ساخته نشده بود اما با تصمیم مدیران سیما فصل اول آن در ۳۰ قسمت در ماه رمضان ۱۳۹۷ از شبکه دوم سیما پخش شد.[۹] فصل دوم این مجموعه نیز از دی ماه ۹۷ پخش آن شروع و در بهمن ۹۷ به پایان رسید،[۱۰] فصل سوم این مجموعه در ماه رمضان ۱۳۹۹ پخش شد.[۱۱]

بچه مهندس
دانلود-سریال-بچه-مهندس-با-کیفیت-HD.jpg
ژانردرام
نویسندهسجاد ابوالحسنی (فصل ۱)
حسن وارسته نویسنده و سرپرست نویسندگان فصل ۲ و ۳ [۱][۲][۳][۴]
امیر شاداب (فصل ۲ و ۳)
رضا خمسه (فصل ۳)
کارگردانعلی غفاری
بازیگرانبهناز جعفری
ساناز سعیدی
پرویز پورحسینی
عباس جمشیدی فر
نفیسه روشن
سوگل طهماسبی
سلمان فرخنده
افشین نخعی
سیاوش چراغی پور
فرزین محدث
حمید شریف‌زاده
مریم خدارحمی
هاله گرجی
فرخنده فرمانی زاده
مهرناز بیات
شیدا یوسفی
سمانه حبیب پور
محمد کاسبی
بهاره رهنما
کریم اکبری مبارکه
برزو ارجمند
اندیشه فولادوند
یونا تدین
نیوشا علیپور
آریا نرج آبادی
علی خوش بین
شهروز ابراهیمی
بهار نوحیان
ساعد هدایتی
افشین سنگ چاپ
طوفان مهردادیان
کریم قربانی
فرج‌الله گل‌سفیدی
سیما تیرانداز
علی اوسیوند
مریم کاویانی
نسرین نکیسا
مهران نائل
صحرا اسداللهی
مهرداد فلاحتگر
سیامک اشعریون
یدالله شادمانی
مسعود بهنامی فر
روح‌الله مهرابی
علی برقی
فاطمه مرتاضی
بهرام سروری نژاد
جمال فوادیان
مانی رحمانی
عسل مردی
بنیامین محمدیان
مهتاب جامی
فرهاد قائمیان
کامران تفتی
ثریا قاسمی
روزبه حصاری
سعید کریمی
مهشید جوادی
فرناز رهنما
کاوه سماک باشی
حدیث چهره پرداز
خیام وقار کاشانی
مهسا مهجور
سارا شاهرودیان
بهنام مؤمنی
عباسعلی نورایی
شیوا خسرومهر
فریده دریامج
آرش نوذری
حسن اسدی
احسان امانی
احسان مهدی
سید مهرداد ضیایی
اتابک نادری
مهرزاد جعفری
فرید قبادی
محمود خسرومنش
امید ماهر
نسیم باقریان
یاسمن قلی پور
زهرا دباغیان
آهنگ پایانرضا صادقی (فصل ۱ و ۲)
احسان خواجه امیری (فصل ۳)
کشور سازنده ایران
زبان‌(های) اصلیفارسی
تعداد قسمت‌هافصل اول: ۳۰ قسمت
فصل دوم: ۳۲ قسمت
فصل سوم: ۳۶ قسمت
تولید
تهیه‌کنندهٔ اجراییفدک فیلم
تهیه‌کنندهسعید سعدی
تدوین‌گرناصر فخری
یعقوب غفاری
فیلم‌برداریرضا شیخی
انتشار
شبکهٔ اصلیشبکه دو
فرمت تصویر576i
فرمت صداStereo
اولین نمایش درشبکه دو

موضوع سریال و بازیگر نقش اصلیویرایش

داستان این مجموعه در تاریخ معاصر و در سه فاز کودکی، نوجوانی و جوانی پسری به اسم «جواد جوادی» مطرح می‌شود و زندگی پسری را تصویر می‌کند که در کودکی رها شده و در پرورشگاه بزرگ می‌شود و …

نقش کودکی جواد جوادی (فصل اول) را یونا تدین ایفا کرد، مانی رحمانی نقش نوجوانی جواد جوادی (فصل دوم) را ایفا کرد و در فصل سوم سریال بچه مهندس، روزبه حصاری نقش جوانی جواد جوادی را بر عهده گرفت.

توضیحاتویرایش

این سریال در گروه فیلم و سریال شبکه پنج سیما تولید شده بود و قرار شد در ماه رمضان همان سال از شبکه پنج پخش شود اما به دلیل آماده نشدن سریال ویژه ماه رمضان شبکه دو (پدر) این سریال از شبکه دو پخش شد.[۱۲]

خلاصه داستان فصل ۱ویرایش

زنی هراسان و با حالی پریشان کودک خود را با اصرار و التماس زیاد به پرورشگاه می‌سپارد و ادعا می‌کند اگر بچه را نپذیرند پدرش او را خواهد فروخت. در پرورشگاه نام بچه را جواد جوادی می‌گذارند و او با بچه‌های دیگر در خانواده بزرگ پرورشگاه کم‌کم بزرگ می‌شود. صدیقه (ساناز سعیدی) همسر قدرت کم‌کم به او علاقمند شده و رابطه عاطفی میان او و جواد برقرار می‌شود. مدیر پرورشگاه خانم جاهد (بهناز جعفری) شخصی بسیار سخت گیر و خشن است که روشهای تربیتی او موجب ناراحتی بچه‌ها و کارکنان مرکز می‌گردد. از طرف دیگر سر و کله مردی که چهره وحشتناکی دارد و به صورت زخمی معروف است پیدا می‌شود و همه فکر می‌کنند که پدر جواد است (اما در فصل دوم مشخص می‌شود که پدر مژگان است) و با ایجاد وحشت و نگرانی در پرورشگاه، منشأ اتفاقاتی در سریال می‌شود. جواد به کارهای فنی علاقه دارد و استعداد عجیبی در ساختن وسایل با استفاده از مواد بی‌مصرف و دور انداخته شده دارد و به همین دلیل بچه مهندس نامیده می‌شود. او در ۶ سالگی موفق شد به تنهایی دوچرخه ای دیدار کند. جواد دوست صمیمی با نام رسول دارد که در خوشی‌ها و لحظات سخت با اوست. جواد به یکی از دختران پرورشگاه بنام مژگان علاقمند می‌شود و این علاقه یکی از محورهای داستان می‌گردد؛ و آن را به سرپرستی خانم آقای عباسی می‌سپارند و جواد سعی می‌کند تا به او برسد و او را برگرداند. سپس صدیقه (مادر جواد جوادی) می‌میرد و مدیر پرورشگاه خانم جاهد به دلیلی از پرورشگاه می‌رود و آقای لاهوتی (سیاوش چراغی پور) جانشین او می‌شود و به دلیل بزرگ شدن بچه دخترها و کارمندان زن را از هم جدا می‌کنند و… فاز اول سریال بچه مهندس در ۳۰ قسمت، ماه رمضان ۹۷ از شبکه دو سیما پخش شد.[۱۳]

خلاصه داستان فصل ۲ویرایش

فصل دوم سریال بچه مهندس روایتگر داستان مقطع نوجوانی جواد جوادی است.[۱۴] قصه این فصل در سال ۸۳ رخ می‌دهد. جواد که همچون سن کودکیش کنجکاوست و ذهن پرسشگری دارد[۱۵] در این فصل به دنبال هویت اصلی خودست؛ بنابراین با یافتن سرنخی کوچک از مادرش گلچهره، و پدرش که گمان می‌کند صورت زخمی است، به جستجو می‌پردازد تا به راز گذشته خود پی ببرد. این راز گشایی فقط محدود به هویت خود نمی‌شود، او با زیر نظر گرفتن بابا اسماعیل و نشانه‌هایی از سرلک پی به هویت اصلی بابا اسماعیل می‌برد. در میانه کنجکاویهای نوجوانانه و یافتن حقیقت، بر آن می‌شود تا سراغ عشق دوره کودکیش مومو، که فرزند خوانده خانواده متمول عباسی شده؛ رفته و قول و قرار کودکی را به مژگان و خانواده عباسی یادآوری کند. جواد با یافتن خانه عباسی و دیدار با مجدد با مژگان، دوباره با شروط دیگر خانواده عباسی روبرو می‌شود. او برای رسیدن به مژگان باید به سن قانونی و عقلی رسیده و در دانشگاه معتبری قبول شود.[۱۶] جواد در ۱۸ سالگی پس از قبولی با رتبه خوب در کنکور آن هم در دانشگاه امیر کبیر، با روزنامه اعلام نتایج پذیرفتگان کنکور نزد مژگان و خانواده اش می‌رود تا به آنها بگوید که به عهد خود وفا کرده، حال نوبت آنهاست که به قرار خود پایبند باشند، اما باز با مانع جدیدی روبرو می‌شود خانواده عباسی قصد رفتن به کشور آمریکا دارند و جواد و مژگان در فرودگاه با یکدیگر خداحافظی می‌کنند و مژگان به او قول می‌دهد که پایان داستان این دو خوش است[۱۷] ...... داستان فصل دوم بچه مهندس در ۳۳ قسمت در دی و بهمن ۱۳۹۷ از شبکه دو پخش شد.[۱۸]

خلاصه داستان فصل ۳[۱۹]ویرایش

«جواد جوادی» در این فصل پا به دانشگاه امیر کبیر می‌گذارد. در همان بدو ورود طی اتفاق غیر مترقبه ای با مسعود و سپس قاسم که از اهالی بیرجند است آشنا می‌شود. گرچه دوستی جواد با این دو کمی دچار چالش بوده اما رفته رفته با یکدیگر رفیق می‌شوند. هر سه دوست با هم پیمان می‌بندند که با سخت کوشی و تحصیل، نخبه شده و به راحتی جذب دانشگاه پورتلند آمریکا که محل سکونت مژگان عباسی است بشوند. آنها در مقطع فوق لیسانس برای آزمایش پروژه خود وارد حریم ممنوعه شده و برایشان مشکلات عدیده امنیتی پیش می‌آورد. مشکلاتی که موجب می‌شود جواد به آینده اش و رسیدن به پورتلند نگران شود. در ادامه ماجرا خطرهای زیادتری دامن جواد و مسعود و قاسم را می‌گیرد. آنها در این فصل برای رهایی از موانع به نوبه خود اقدام می‌کنند. تیم جهت برای رسیدن به هدف بزرگشان در چند جبهه می‌جنگند. جنگ با رقبای دانشگاه، درگیری با بازار کار و تبعیض‌ها، جنگ برای اثبات خود به مدیران و مسئولین و صاحب صنایع، مرافعه با رئیس سخت گیر و مقرراتی دانشگاه آقای توفیقی، تلاش برای برطرف کردن سوءظنی که سرگرد خوشنام به آنها دارد باعث شده تا این فصل با فراز و فرودهای متعددی مواجه شود. به‌خصوص در میانه نبرد هر سه دوست درگیر مسائل عاطفی هستند یا می‌شوند که راه را برای رسیدن به پورتلند دشوارتر می‌کند… در پایان داستان، جواد از رفتن به پورتلند و ازدواج با مژگان منصرف می‌شود و با مرضیه، همکار و هم دانشگاهی اش، دختر دکتر توفیقی ازدواج می‌کند. فصل سوم سریال بچه مهندس در ۳۵ الی ۴۰ قسمت تهیه و تولید و در کنداکتور پخش ماه رمضان ۹۹ شبکه دو قرار گرفت.[۲۰]

بازخوردهاویرایش

انتقاداتویرایش

انتقادات بابت طراحی صحنه و رعایت نکردن صحنه با دوره زمانی وقوع قصه متوجه مجموعه فوق گشت، جایی که سریال در اوایل دهه هشتاد اتفاق می‌افتد اما فضای شهری متعلق آن دوره نیست.[۲۱] مرگ تراژیک گلچهره و دیر رسیدن جواد به همراه ژاله[۲۲] بر سر جنازه مادر نوجوان قصه، بخشی از مخاطبان را به خاطر نرسیدن مادر و فرزند و دیدن صحنه دلخراش مرگ مادر توسط فرزندش، مکدر کرد.[۲۳] نقد بعدی وارد شده به مجموعه به تصویر کشیده شدن رابطه عاشقانه بین دو شخصیت نوجوان سریال بود، و تابوی نشان دادن روابط عاطفی دو نوجوان ۱۶ ساله که سالها در رسانه رسمی ایران و بین خانواده‌های سنتی ممنوع بود را به تصویر کشید. برخی سازندگان این مجموعه را مروج سند ۲۰۳۰ یونسکو و تساهل «روابط غیرشرعی» دانستند و برخی سریال فوق را بابت طرح مسئله ازدواج دو شخصیت نوجوان مروج کودک‌همسری دانستند.[۲۴][۲۵][۲۶] در سریال بازیگر نوجوان نقش جواد جوادی ۱۶ ساله (مانی رحمانی) تصمیم به ارتباط با عشق قدیمی و هم سن خود مژگان ۱۶ ساله دارد در قسمتی از سریال بازیگر دختر نوجوان نیز شروطی را برای بقای این رابطه و در نهایت ازدواج در سن بالا تعیین می‌کند) مسئلهٔ کودک همسری پیش از این ضمن مطرح بودن در محافل مجازی و سیاسی-اجتماعی کشور مورد بحث‌های بسیار قرار گرفته و موضوع حساسی بود. کاربران در فضای مجازی سریال را حاوی «بدآموزی»، «ترویج کودک همسری»، «بیدار کردن هیجانات جنسی نوجوانان» و راحت شدن روابط دخترها و پسرهای نوجوان دانستند. عده زیادی نیز بر این اعتقاد بودند که سرانجام تلویزیون برخی از تابوها و خطوط قرمز را شکسته و دیدش را نسبت به اینگونه روابط که مستلزم این مقطع سنی است باز کرده و آن را به فال نیک گرفته اندو خواهان پرداخت و شکافتن بیشتر موضوعات از صدا و سیما شدند.[۲۷] بهاره رهنما بازیگر تئاتر و سینما و از بازیگران این سریال تلویزیونی که پیشتر سابقه واکنش نشان دادن به مسائل اجتماعی را داشت در خصوص پذیرفتن بازی در این سریال و انفعالش برابر موضوع فوق که توسط عده ای مورد انتقاد قرار گرفت. بدین امر واکنش نشان داد و گفت سریال بچه مهندس به هیچ وجه در پی ترویج کودک همسری نبوده و قصد نویسنده و کارگردان آگاهی بخشی به نوجوانان و والدین بوده.[۲۸][۲۹] بازیگران و عوامل مورد انتقاد سریال عموماً از پاسخگویی مستقیم به اتهامات خود داری کردند. علی غفاری کارگردان[۳۰] و سریال و حسن وارسته نویسنده و سایر عوامل تولید نسبت به آن واکنش نشان دهند.[۳۱][۳۲] در گفتگوهایشان با سایتها و خبرگزاریها[۳۳] این اتهام را رد کرده و موکداً گفتند که سریال چنین قصدی نداشته‌است. چرا که هم سند ۲۰۳۰ تعریف مشخصی دارد و هم کودک همسری.[۳۴]

سیاوش چراغی پور دیگر بازیگر این مجموعه نیز در پاسخ به ادعاهای مطرح شده در خصوص ترویج کودک همسری این‌طور پاسخ داد:

دربارهٔ بعضی موضوعات شیطنت‌هایی صورت گرفته که خیلی نظر بی‌رحمانه‌ای است؛ مثلاً گفتند که این سریال دارد ترویج عشق بین نوجوانان و ازدواج در سن پایین می‌کند در حالی که اصلاً این هدف نویسنده نبود. همان‌طور که همه ما چالش‌های عاطفی در دوران نوجوانی احتمالاً برایمان پیش آمده که گذرا و بدون عمق بوده در این سریال هم به درستی به آن اشاره می‌شود. اما بزرگترهای این بچه‌ها همگی ناراضی هستند و سد اینها شده‌اند و مخالف هستند و همین نشان می‌دهد که قرار نیست چیزی تبلیغ شود.[۳۵]

منتقدان به تصویر کشیده شدن روابط فوق در سریال بچه مهندس اما عقیده دارند که فارق از آنچه که پایان‌بندی این سریال دربردارد، با به تصویر کشیدن این مسئله قبح امر را شکسته‌اند، فارق از اینکه کودکان در نهایت به هم برسند یا خیر.[۳۶]

بازیگرانویرایش

بازیگر نقش توضیحات حضور در فصل
پرویز پورحسینی اسماعیل جهانشیری (محمدرضا سرلک)(بابا اسماعیل) نگهبان پرورشگاه، برادر ناتنی منیره جاهد و مدیر مؤسسه ۱٬۲
بهناز جعفری منیره جاهد مدیر سابق پرورشگاه ۱٬۲
ساناز سعیدی صدیقه اقدسیان مادر خوانده جواد (مربی پرورشگاه)

راوی فصل اول سریال

۱
برزو ارجمند قدرت جعفر پور مربی پرورشگاه و همسر صدیقه اقدسیان ۱
عباس جمشیدی‌فر کریم فرجام نظافتچی (فصل اول) و آشپز پرورشگاه (فصل دوم و سوم) ۱٬۲٬۳
بهاره رهنما سارا عباسی مادر خوانده مژگان ۱٬۲
افشین نخعی افشین عباسی پدرخوانده مژگان ۱٬۲٬۳
اندیشه فولادوند گلچهره بقایی مادر واقعی جواد ۱٬۲
سیما تیرانداز ژاله فرمایش (شیدا قیاسی) دوست گلچهره ۲
علی اوسیوند وثوق دلدار (مجید اعتمادی) قاتل پدر و مادر واقعی جواد ۲
محمد کاسبی آصف (معاون سرلک) دوست بابا اسماعیل و معاون او ۱
فرهاد قائمیان صادق توفیقی مقدم رئیس دپارتمان دانشکده هوافضای دانشگاه امیرکبیر و پدر مرضیه ۳
کامران تفتی خوشنام مامور امنیتی ۳
ثریا قاسمی بی‌بی گوهر صاحبخانه جواد، مسعود و قاسم و نامادری تینا و تینوش ۳
شیوا خسرومهر زهرا توفیقی مقدم همسر صادق توفیقی و مادر مرضیه ۳
اتابک نادری مهرپرور دوست صادق و استاد دانشگاه ۳
فرناز رهنما تینا وصال مدیرعامل کارخانه وصال ۳
کاوه سماک‌باشی تینوش وصال برادر و شریک تینا ۳
سید مهرداد ضیایی داورپناه مدیر داخلی کارخانه وصال ۳
سوگل طهماسبی زینب احدی همسر محمد (پسر بابا اسماعیل) و مربی پرورشگاه ۱٬۲
حمید شریف‌زاده محمد جهانشیری پسر بابا اسماعیل و همسر زینب ۱٬۲
یونا تدین جواد جوادی نقش اصلی ۱
مانی رحمانی ۲٬۳
روزبه حصاری ۳
آرش نوذری عباس نگهبان خوابگاه ۳
حسن اسدی صبوری مسئول بلندپایه وزارت نفت ۳
احسان امانی شجری تاجر ۳
فرید قبادی شبح خرابکار حرفه‌ای ۳
مهرزاد جعفری مسعود تابش دوست جواد ۳
سعید کریمی
محمود خسرومنش قاسم همدم دوست جواد ۳
نیوشا علیپور مژگان عباسی (مومو) معشوقه سابق جواد، دختر خوانده خانواده عباسی و دختر واقعی یعقوب ۱
عسل مردی ۲
مهتاب جامی ۲
حدیث چهره پرداز ۳
آریا نرج‌آبادی رسول دوست جواد ۱
بنیامین محمدیان ۲
احسان مهدی ۳
فرزین محدث یحیی نعیمی مربی پرورشگاه ۱٬۲
مسعود بهنامی مهر قاقازلی نوچه وثوق دلدار ۲
سلمان فرخنده هادی همت مربی ارشد پرورشگاه ۱٬۲٬۳
خیام وقار کاشانی سعید نصیری دستیار صادق توفیقی و نخبه هوافضا ۳
مهشید جوادی مرضیه توفیقی مقدم دختر صادق توفیقی، هم دانشگاهی جواد، همکار الناز و نهایتاً همسر جواد ۳
امید ماهر سینا ماهر دانشجوی اخراجی از دانشگاه ۳
نسیم باقریان الناز مافی رقیب و هم دانشگاهی جواد ۳
یاسمن قلی‌پور سپیده هم دانشگاهی جواد و همکار الناز ۳
زهرا دباغیان عطیه دختردایی و همسر قاسم ۳
سارا شاهرودیان ریحانه همسر سعید ۳
کریم اکبری مبارکه یعقوب (صورت زخمی) پدر واقعی مژگان ۱٬۲٬۳
مهسا مهجور نسیم جفرودی منشی شرکت و دوست تینا ۳
روح‌الله مهرابی فرشاد پدر واقعی جواد ۲
سیاوش چراغی‌پور عزیز لاهوتی مدیر فعلی پرورشگاه ۱٬۲
مهران نائل فرهاد حشمتی همسر جاهد و پدر مانی ۲
مریم کاویانی غزل همسر وثوق دلدار ۲
مریم خدارحمی آسیه همسر کریم و مربی پرورشگاه ۱
نفیسه روشن رویا مربی پرورشگاه ۱
فرخنده فرمانی‌زاده عالیه مربی پرورشگاه ۱
کریم قربانی رحمت نگهبان کارخانه افشین عباسی (فصل اول و دوم) و پرورشگاه (فصل سوم) ۱٬۲٬۳
فریده دریامج خانم افشانی زن رحمت ۳
مهرناز بیات اکرم مربی پرورشگاه ۱
علی برقی رضا آشپز پرورشگاه ۱
هاله گرجی پونه مربی پرورشگاه ۱
شیدا یوسفی دکتر میرآبی پزشک پرورشگاه ۱
سمانه حبیب‌پور دکتر صمیمی دستیار دکتر میرآبی ۱
نسرین نکیسا شکوفا مددکار زندان ۲
صحرا اسدالهی لیلا معینی نامزد هادی، خبرنگار ۲
شهروز ابراهیمی دکتر گرامی بازیگر مهمان از مدعیان پدرخواندگی جواد و رسول ۱
بهار نوحیان مهرانه همسر دکتر، بازیگر مهمان از مدعیان مادرخواندگی جواد و رسول ۱
طوفان مهردادیان ملکی معاون افشین عباسی ۱٬۲
مهرداد فلاحتگر امانت وکیل وثوق ۲
افشین سنگ‌چاپ معتاد بازیگر مهمان معتاد جلوی پرورشگاه ۱
ساعد هدایتی سروان مهدی ذاکر مامور پلیس ۱
فرج‌الله گل‌سفیدی رجب کارمند اداره پست ۱٬۲
بهرام سروری‌نژاد راننده آصف ۱
یدالله شادمانی اوس ناصر تراشکار ۲
سیامک اشعریون بهرامی طلا فروش ۲
حسین ملکی صاحب مسافرخانه ۲
فاطمه مرتاضی صاحبخانه خانه قبلی عباسی ۲
سعید هاشمی نوری کارمند کتابخانه ۲
متین مصطفوی مانی حشمتی (نوجوانی) پسر فرهاد حشمتی و خانم جاهد ۲
علی خوش بین ۱

منابعویرایش

  1. «فصل دوم «بچه مهندس» از امشب روی آنتن دو».
  2. «پشت صحنه بچه‌مهندس».
  3. «ساخت فاز دوم «بچه مهندس» تمام شد».
  4. «با نویسنده و تهیه‌کننده «بچه مهندس 3»، سریال رمضانی شبکه دو/قصه‌های جواد».
  5. «تلاش نویسنده «بچه مهندس» برای انعکاس دغدغه جوانان/ فیلمنامه‌ای که ۷ بار بازنویسی شد+ فیلم/حسن وارسته نویسنده و سرپرست نویسندگان فصل دوم و سوم «بچه مهندس» جزئیات این دو فصل را تشریح کرد».
  6. «واکنش حسن وارسته نویسنده "بچه مهندس" به گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ سرنوشت جواد جوادی».
  7. «حسن وارسته در گفت و گو با میزان: حضورم در سریال بچه مهندس یک ریسک است/ شخصیت جواد در فصل دوم جسورتر می‌شود».
  8. «فصل دوم «بچه مهندس» از امشب روی آنتن دو».
  9. ««بچه مهندس» سریال مناسبتی ویژه ماه مبارک رمضان نبود».
  10. «خبرهای کوتاه رادیو و تلویزیون».
  11. «زمان پخش بچه مهندس ۳ مشخص شد/سریال مناسبتی شبکه دو در رمضان».
  12. «شروع تصویربرداری فاز دوم سریال بچه مهندس برای گروه فیلم و سریال شبکه پنج سیما».
  13. «بچه مهندس سریال رمضانی شبکه دو شد».
  14. «ماجرای کامل فصل دوم سریال بچه مهندس».
  15. «کارگردان «بچه مهندس» : منتظر غافلگیری باشید».
  16. «کارگردان سریال بچه مهندس توضیح داد: آخر بچه مهندس خیلی جذاب است».
  17. «برخی از نقدهای فیلم بچه مهندس».[پیوند مرده]
  18. ««بچه مهندس» از ۸ دی ماه پخش می‌شود».
  19. «قصه سریال‌های رمضانی».
  20. «احتمال پخش "بچه‌مهندس"۳ در ماه رمضان».
  21. «گاف‌های سریال بچه مهندس!».
  22. «سیما تیرانداز: در سریال بچه مهندس رابین هود زن بودم!».
  23. «سکانس دردناک سریال بچه مهندس 2».
  24. «نشست عوامل «بچه مهندس»: سریال براساس علوم روانشناسی تولید شد/ انتقاد از حاشیه‌ها».
  25. «ماجرای سکانسهای جنجالی بچه مهندس، ترویج کودک همسری یا نقد عشق نوجوانی».
  26. «توضیحات نویسنده سریال بچه مهندس دربارهٔ حواشی ترویج کودک همسری».
  27. «آیا تلویزیون کودک همسری را تبلیغ می‌کند؟».
  28. «واکنش بهاره رهنما به انتقادات از تبلیغ "کودک همسری" در "بچه مهندس"».
  29. «واکنش بهاره رهنما به انتقادات از تبلیغ "کودک همسری" در "بچه مهندس"».
  30. «غفاری: بازخوردهای خوبی از تماسهای مردم دریافت کردیم».
  31. «نشست عوامل بچه مهندس: سریال بر اساس علوم روانشناسی تولید شده؛ انتقاد از حاشیه‌ها».
  32. «مخاطبان اشتباه متوجه شدند و حق هم دارند».
  33. «گفتگو با علی غفاری کارگردان بچه مهندس 2، مخاطب ازرمز گشایی لذت می‌برد».
  34. «آیا تلویزیون کودک همسری را تبلیغ می‌کند؟».
  35. «پاسخ بازیگر بچه مهندس به انتقادات برای تبلیغ ازدواج در سن کم». ایران آنلاین.
  36. نیوز، اخبار روز ایران و جهان | آفتاب (۱۳۹۷/۱۱/۱۰–۱۷:۳۴). «آیا تلویزیون کودک همسری را تبلیغ می‌کند؟». fa. دریافت‌شده در 2020-06-14. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)

پیوند به بیرونویرایش