بیرونی (ازبکستان)

شهری در باختر ازبکستان که زادگاه دانشمند و همه‌چیزدان ایرانی، ابوریحان بیرونی بوده است.

بیرونی (ازبکی: Beruniy / Беруний؛ قره‌قالپاق: Biruniy / Бируний؛ روسی: Беруни)، شهری کوچک در قره‌قالپاقستان، ازبکستان است. در سواحل شمالی آمودریا و در نزدیکی مرز ازبکستان با ترکمنستان واقع شده‌است. این شهر مرکز شهرستان بیرونی است.

بیرونی
Beruniy
Беруний
شهر
Beruniy
بیرونی در ازبکستان قرار گرفته‌است
بیرونی
بیرونی
موقعیت در نقشه ازبکستان
مختصات: ۴۱°۴۱′۰″ شمالی ۶۰°۴۵′۰″ شرقی / ۴۱٫۶۸۳۳۳°شمالی ۶۰٫۷۵۰۰۰°شرقی / 41.68333; 60.75000مختصات: ۴۱°۴۱′۰″ شمالی ۶۰°۴۵′۰″ شرقی / ۴۱٫۶۸۳۳۳°شمالی ۶۰٫۷۵۰۰۰°شرقی / 41.68333; 60.75000
کشور ازبکستان
جمعیت (۲۰۱۸)
 • جمعیت۶۶٬۰۹۰
منطقهٔ زمانیUTC (یوتی‌سی ۵:۰۰+)

موقعیت جغرافیاییویرایش

بیرونی در ساحل شمالی آمودریا در نزدیکی مرز ازبکستان با ترکمنستان واقع شده‌است. از طریق جاده، بیرونی در فاصلۀ ۹۳۶ کیلومتری (۵۸۲ مایلی) غرب تاشکند و ۵۵٫۶ کیلومتری (۳۴٫۵ مایل) شمال‌شرقی شهر خیوه است.[۱]

آب و هواویرایش

آب و هوای بیرونی در طبقه‌بندی اقلیمی کوپن، به عنوان آب و هوای سرد کویری طبقه‌بندی شده‌است که تحت تاثیر شدید اقلیم قاره‌ای قرار دارد. این شهر تابستان‌های داغ و زمستان‌های سردی دارد. دمای بیرونی در ژولای به‌طور متوسط، ۳۸ درجه سلسیوس و در ژانویه به طور متوسط -۱۵ تا ۱۲۰ درجه سلسیوس می‌باشد.[۲]

تاریخویرایش

بیرونی پایتخت خوارزم در حکومت آفریغیان بود و نامش در آن زمان کاث بوده‌است. پس از آن، این شهر دستخوش تغییرات نام بسیاری شد، از جمله در برهه‌ای به نام فیل و زمانی به نام شاباز نامیده می‌شد. در سال ۱۹۵۷ به افتخار ابوریحان بیرونی که در این شهر به دنیا آمده‌بود، به "بیرونی" تغییر نام یافت. شهر بیرونی در سال ۱۹۶۲ وضعیت شهر یافت. در سال ۱۹۶۹ رودخانۀ آمودریا طغیان کرد و در نتیجه چندین ساختمان در بیرونی آسیب جدی دیدند که به سرعت تعمیر شدند.

جمعیتویرایش

این شهر در سرشماری سال ۲۰۱۸ جمعیتی برابر با ۶۶٬۰۹۰ نفر داشت.[۳]

اقتصادویرایش

بیرونی یک شهر صنعتی مهم در قره‌قالپاقستان است. یک کارخانۀ آسفالت، یک کارخانۀ آجر، یک کارخانۀ پنبه و یک کارخانۀ کفش و چندین کارخانۀ نساجی در این شهر فعالیت می‌کنند.[۲]

آموزشویرایش

این شهر دارای ۱۴ دبیرستان، یک مدرسۀ موسیقی و یک مدرسۀ ورزشی دارد.[۲]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «نقشه گوگل». گوگل. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۱۱.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ "بیرونی". دائرةالمعارف ملی ازبکستان (زبان ازبکی). تاشکند: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. 2000–2005.
  3. «پرتال داده‌های باز جمهوری ازبکستان». ۲۰۱۹-۰۹-۱۱.