جی. آر. آر. تالکین

زبان‌شناس و نویسندۀ انگلیسی، آفرینندۀ چندین حماسۀ فانتزی از جمله فیلم‌های سه‌گانۀ ارباب حلقه‌ها و هابیت
(تغییرمسیر از تالکین)

جان رونالد روئل تالکین (به انگلیسی: John Ronald Reuel Tolkien) ‏ (۳ ژانویهٔ ۱۸۹۲ در بلوم‌فونتین، آفریقای جنوبی – ۲ سپتامبر ۱۹۷۳) نویسنده، شاعر، زبان‌شناس و استاد دانشگاه بریتانیایی بود که به خاطر آثار خیال‌پردازی حماسی‌اش شناخته می‌شود. از معروف‌ترین کتاب‌های او می‌توان به هابیت، ارباب حلقه‌ها و سیلماریلیون اشاره کرد.

جی.آر. آر تالکین
تالکین در لباس نظامی هنگام خدمت در ارتش انگلستان در زمان جنگ جهانی اول (در ۱۹۱۶ ، ۲۴ سالگی)
تالکین در لباس نظامی هنگام خدمت در ارتش انگلستان در زمان جنگ جهانی اول (در ۱۹۱۶ ، ۲۴ سالگی)
نام اصلی
جان رونالد روئل تالکین
زاده۳ ژانویهٔ ۱۸۹۲
بلومفونتن، آفریقای جنوبی
درگذشته۲ سپتامبر ۱۹۷۳ (۸۱ سال)
بورنموث، انگلستان
لقبنشان امپراتوری بریتانیا
انجمن پادشاهی ادبیات انگلستان
پیشهنویسنده، فرهنگ شناس، لغت شناس، استاد دانشگاه، شاعر، زبان‌شناس
زمینه کارینویسندگی،شعر،فلسفه
ملیتانگلیسی
سبک نوشتاریخیال‌پردازی (گونه هنری)، خیال‌پردازی حماسی، ترجمه، نقد ادبی، ادبیات کودک و نوجوان
کتاب‌هاارباب حلقه‌ها، هابیت، سیلماریلیون، فرزندان هورین، ماجراهای تام بامبادیل، افسانه‌های ناتمام
دلیل سرشناسیعمده شهرت به دلیل مجموعه آردا
همسر(ها)ادیث برت (۱۹۱۶–۱۹۷۱)
فرزند(ان)کریستوفر تالکین

او از سال ۱۹۲۵ تا ۱۹۵۹، استاد زبان‌شناسی تاریخی در دانشگاه آکسفورد بود.

تالکین، علاوه بر کتاب‌های یادشده، که معروف‌تر و شناخته‌شده‌تر هستند، آثار داستانیِ دیگری به نام‌های ماجراهای تام بامبادیل و می‌رود راه پیوسته تا آن سو، فرزندان هورین، که عمدتاً پس از مرگش منتشر شدند، در مورد موضوعی که آن‌ها را رشته‌افسانه (Legendarium) می‌نامید و در اصل یک اسطوره‌شناسی خیالی برای گذشتهٔ دور زمین است، نوشته‌است.

او علاقهٔ وافری به ساختن زبان‌های علمی یا فراساخته داشت. او شاید تنها کسی باشد که ۱۵ زبان ساخته‌است؛ با این حال، توصیهٔ او به کسانی که علاقه‌مند به زبان بین‌المللی هستند این است که: «از اسپرانتو پشتیبانی کنید».

تالکین در جایی گفته‌است که انگیزه‌اش از نگارش کتاب‌های تخیلی‌اش (مانند ارباب حلقه‌ها) و به وجود آوردن میان زمین (Middle Earth) این بوده‌است که زبان‌های فراساختهٔ او در آن صحبت شود.

آثار تالکینویرایش

ارباب حلقه‌هاویرایش

این حماسۀ عظیم جی.آر.آر. تالکین، «ارباب حلقه‌ها»، که اشتباهاً «تریلوژی سه‌گانه» خوانده می‌شود؛ توسط ناشران برای صرفه‌جویی و راحتی تبدیل به ۳ جلد شد و هر جلد ۲ کتابش را در بر می‌گرفت. در طی سال‌ها این سه جلد، یاران حلقه (۱۹۵۴)، دو برج (۱۹۵۵)، و بازگشت شاه (۱۹۵۵) هم به صورت تکی چاپ شدند و هم یک جلد کامل، و بیش از ۵۰ میلیون کپی از آن‌ها به فروش رفته و به ۲۵ زبان ترجمه شده است؛ و در لیست برترین کتاب‌های جهان بی.بی.سی ارباب حلقه‌ها به عنوان برترین کتاب سدۀ بیستم انتخاب شده‌است. در روزگاران پیشین، اِلف‌های صنعتگر «حلقه‌های قدرت» را ساختند، و سائورون شاه تاریکی، هم‌زمان «حلقۀ یگانه» را ساخت، و قدرت خودش را در آن دمید تا بتواند بر بقیۀ حلقه‌ها حکومت کند. اما در طی جنگ «آخرین اتحاد اِلف‌ها–آدمیان» در برابر سپاه سائورون، سائورون شکست خورد و حلقه به پسر پادشاه آدمیان رسید. او به جای نابود کردن حلقه آن را برای خودش نگه داشت و بعدها کشته شد، و حلقه بدست موجودی به نام گالوم افتاد ... . از آن سو سائورون همواره به دنبال حلقه بود، تا جسم و اقتدارش را باز یابد، اما حلقه گم شده بود. پس از گذر مدت بسیاری به صورت اتفاقی حلقه به دست یک «هابیت» رسید: «بیلبو بگینز». در برج سیاه «موردور»، قدرت سائورون هردم افزایش می‌یافت. اما او به حلقۀ یگانه نیاز داشت تا آن را کامل کند. در تولد صد و یازده سالگی بیلبو، وی ناپدید شد و برای برادرزادۀ جوانش فرودو، حلقۀ قدرت را باقی گذاشت، و سفری خطرناک، چراکه پس از رفتن او همه چیز عوض شد و سائورون جای حلقه را فهمید. فرودو می‌بایست سرزمین میانه را درنوردد و به اعماق سایه‌های موردور سفر کند و با انداختن حلقه به آتش شکاف‌های هلاکت آن را نابود سازد.

«ارباب حلقه‌ها» ماجرای سفر بزرگ فرودو و یاران حلقه است: گندالف جادوگر، سام، مری و پیپین هابیت، گیملی دورف، لگولاس الف، بورومیر اهل گاندور، و آراگون پسر آراتون (پادشاه آدمیان).

فیلم‌های یاران حلقه (۲۰۰۱م.)، دو برج (۲۰۰۲م.) و بازگشت پادشاه (۲۰۰۳م.) به کارگردانی پیتر جکسون از روی کتاب‌های ارباب حلقه‌ها ساخته شده‌اند.

هابیتویرایش

«در سوراخی داخل زمین، یک هابیت زندگی می‌کرد.» این چند کلمه، که در یک ورق هنگام تصحیح ورق‌های دانش‌آموزان، با خطی ناخوانا نوشته شد، تبدیل به یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های سدۀ بیستم شد. در ابتدا در بریتانیا در ۱۹۳۷ به چاپ رسید و یک سال بعد در آمریکا. کتاب «هابیت» جی.آر.آر. تالکین تاکنون به بیش از ۲۵ زبان زندۀ دنیا برگردانده شده‌است. «بیلبو بگینز» توسط گندالف جادوگر و سیزده دورف به سردستگی تورین سپربلوط نوۀ ترور پادشاه زیر کوه وادار می‌شود که زندگی بی‌دردسر و راحتش را در خانۀ هابیتی‌اش ترک کند و به آن‌ها برای بازپس‌گیری قلمرو اِرِبور (آخرین حکومت بزرگ دورف‌ها) از چنگال اژدها اسماگ که حدود شصت سال بود که بر روی گنجینۀ عظیم اربور خوابیده بود کمک کند، در حقیقت آن‌ها بیلبو را برای دزدیدن گوهر پادشاهی، «آرکنستون» از دست اسماگ می‌خواستند، حال در این راه ماجراهای بسیاری رخ می‌دهد.

فیلم‌های سفر غیرمنتظره (۲۰۱۲)، برهوت اسماگ (۲۰۱۳) و نبرد پنج سپاه (۲۰۱۴) به کارگردانی پیتر جکسون از روی کتاب‌های هابیت ساخته شده‌اند.

سیلماریلیونویرایش

ماجراهای پیش از ارباب حلقه‌ها و هابیت را مطرح میکند. به چگونگی آفرینش جهان و ورود اینوها به آن اشاره میکند. همچنین شکل‌گیری قدرت‌های بزرگ جهان که یکی از آن‌ها قدرت تاریکی بود اشاره می‌شود و اینکه ملکور چگونه دست به ظلم و ستم می‌زند. همچنین ماجرای پیدایش اِلف‌ها، آدمیان و موجودات دیگر را روایت می‌کند. فیانور بزرگترین اِلف زمانه در هنر و معرفت بود. نیز همو بود که سیلماریل‌ها را ساخت، جواهرات مقدس؛ و آن‌ها را با پرتو دو درخت والینور آکند: دو درختی که بعدها میوه و شکوفه‌شان خورشید و ماه شد. اما ملکور، نخستین فرمانروای تاریکی، آن‌ها را دزدید و به دنبال آن مجموعه‌ای از تراژدی‌های مختلف اتفاق افتاد. محور اصلی «سیلماریلیون» حول این سه سیلماریل می‌گردد، و نیز داستاهای بسیار دیگری نیز دربردارد: «آینولینداله: افسانۀ خلقت»، «والاکوئنتا: درباب ماهیت قدرت‌های خدایی»، «آکالابت: زوال مردمان نومۀ نور» و «از حلقه‌های قدرت و عصر سوم: که با ارباب حلقه‌ها در ارتباط است». تالکین بیشتر عمرش را بر روی داستان‌ها و افسانه‌هایی سپری کرد که بعدها «سیلماریلیون» را تشکیل دادند و نیز او این مجموعۀ عظیم داستان‌هایش را بهترین کارهایش خوانده‌است. از سال ۱۹۱۷ این داستان‌ها شروع شدند، پیش از آنکه حتی هابیت آغاز شود. وقایع شگفت‌انگیز دنیای خلق شده تالکین، نقشی بزرگ در شکل‌گیری کتاب‌های «هابیت» و «ارباب حلقه‌ها» داشت. با این حال، این داستان‌ها تا سال ۱۹۷۷ (چهار سال پس از مرگ تالکین) منتشر نشدند. تا آنکه پسر او «کریستوفر» نوشته‌های پراکنده پدر را جمع‌آوری کرد و کتابی منظم از آن‌ها تهیه نمود. چیزی که بیش از همه حماسۀ «ارباب حلقه‌های» تالکین را عظمت بخشیده، عمق بخشیدن به داستان با گوشۀ چشمی به تاریخچۀ سرزمین میانه است. «سیلماریلیون» به گذشتۀ این دنیا می‌رود، به دورۀ اول! و این تاریخچه را باز می‌کند و تاریخ دقیق این دنیای عظیم را بازگو می‌نماید. «سیلماریلیون» به ما داستان‌های روزگاران پیشین، دورۀ اول، داستان ساخت آردا، دنیا و قدرت‌هایی می‌گوید که آن را ساختند. داستان نبرد خیر و شر در سرزمین میانه و جنگ با لُرد سیاه «مورگوت»، کسی که سارون تنها یکی از خدمتکارانش بود. داستان آمدن اِلف‌ها ساخته شدن جواهرات مقدس‌شان، سیلماریل‌ها، که مورگوت آن‌ها را دزدید و به دنبال آن مجموعه‌ای از تراژدی‌های مختلف اتفاق افتاد و مرگ و نیستی، خیانت، پیروزی، امید و یاس، به همراه داشت. از تراژدی عاشقانه برن و لوتین، داستان فرزندان نفرین شده هورین، خیانت مائگلین و سقوط شهر صخره‌های پنهان، گوندولین. سیلماریلیون داستان آمدن آدمیان را بازمی‌گوید و رزم‌هایشان را و اینکه چگونه سرنوشت آدمیان و الف‌ها به هم گره خورد و نومه نوری‌ها را خلق کرد. نتیجه این داستان‌ها، هم در لحن و هم در سبک نگارشی، بسیار متفاوت از «هابیت» یا «ارباب حلقه‌ها» است، تا حدی که برخی از طرفداران تالکین آن را سخت می‌یابند، اما کسانی که به درکی عمیق از آن دست یابند می‌دانند که ارزش آن بسیار فراتر از «ارباب حلقه‌ها» است، چرا که بستری است برای خلق آن.

تالکین در ایرانویرایش

سه‌گانۀ ارباب حلقه‌ها در ایران نخستین‌بار توسط رضا علیزاده ترجمه و در سال ۱۳۸۱ توسط انتشارات روزنه به چاپ رسید. از هابیت اثر دیگر این نویسنده، در ایران پنج ترجمه به چاپ رسیده‌است.

قابل توجه است که داستان‌های تالکین بسیار تحت تأثیر حماسه بئوولف بوده‌است که با توجه به علاقهٔ ویژۀ او به آثار ادبی کهن و مطالعات او پیرامون این اثر قابل توجیه‌است. در سه‌گانۀ ارباب حلقه‌ها، اشارات زیادی به این اثر دیده می‌شود. بخش دزدیدن جام در داستان هابیت نیز نمونۀ خیال‌پردازی همین داستان در بئوولف است.

کتاب‌های ترجمه شده به زبان فارسی از این نویسنده عبارت‌اند از:

  • سه‌گانهٔ ارباب حلقه‌ها توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۸۱ به ترجمۀ رضا علیزاده شابک ‎۹۶۴-۳۳۴-۱۷۳-۹.
  • یاران حلقه، ۱۳۸۱، انتشارات روزنه، ترجمۀ رضا علیزاده
  • دو برج، ۱۳۸۱، انتشارات روزنه، ترجمۀ رضا علیزاده
  • بازگشت شاه، ۱۳۸۲، انتشارات روزنه، ترجمۀ رضا علیزاده
  • هابیت (آنجا و بازگشت دوباره) توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۸۳ به ترجمۀ رضا علیزاده شابک ‎۹۶۴-۳۳۴-۲۰۰-X.
  • سیلماریلیون توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۸۶ به ترجمۀ رضا علیزاده ۹۶۴–۳۳۴–۲۶۶–۲.
  • نارن ای هین هورین (حکایت فرزندان هورین) توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۹۱ ترجمۀ رضا علیزاده و ابراهیم تقوی.
  • قصه‌های ناتمام نومۀ نور و سرزمین میانه «دوران دوم» توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۹۲ ترجمۀ رضا علیزاده.
  • راورندوم،‌ ترجمۀ مسعود ملك ياری، توسط انتشارات دنيای اقتصاد در سال ۱۳۹۶ و انتشارات پرتقال در سال ۱۳۹۷.
  • درخت و برگ، شامل سه داستان خیال‌پردازی ترجمۀ مراد فرهادپور، توسط انتشارات طرح نو در سال ۱۳۷۷ و انتشارات روزنه در سال ۱۳۹۶.

به گفتۀ کتاب ارباب حلقه‌ها تالکین ۱۱ سال برای نگارش ارباب حلقه‌ها تلاش کرده است.

جوایزو افتخاراتویرایش

  • برندهٔ جایزۀ بین‌المللی داستان خیال‌پردازی در سال ۱۹۵۷ به عنوان بهترین نویسندهٔ خیال‌پردازی‌نویس برای ارباب حلقه‌ها
  • برندهٔ نخستین جایزۀ گندالف (به افتخار یکی از شخصیت‌های داستان ارباب حلقه‌ها) در سال ۱۹۷۳ و گرفتن عنوان بزرگ‌ترین نویسندۀ خیال‌پردازی‌نویس (در همین سال ایشان فوت کردند)
  • برندهٔ جایزۀ بین‌المللی لوکوس در سال ۱۹۷۸ به خاطر کتاب سیلماریلیون (پس از مرگ)
  • برندهٔ جایزۀ مای‌تاپیک در سال ۱۹۸۱ برای کتاب افسانه‌های ناتمام (پس از مرگ)
  • برندۀ جایزۀ بالروگ (پس از مرگ)
  • پس از رأی‌گیری در سال ۱۹۹۹ توسط سایت آمازون (معتبرترین کتاب فروشی اینترنتی جهان)
  • کتاب ارباب حلقه‌ها با دویست و پنجاه هزار رأی (۲۵۰٬۰۰۰) از طرف کاربران اینترنتی کتاب هزارۀ دوم نام گرفت.
  • سومین کتاب پرفروش در تاریخ جهان با تیراژ ۱۰۰ میلیون نسخه پس از انجیل با تیراژ شش بیلیون نسخه و پرسش‌ها اثر ماو تسه تانگ با نهصد میلیون نسخه
  • دریافت جایزۀ اسکار در سال ۲۰۰۴ به عنوان بهترین فیلم بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها
  • دریافت جایزۀ اسکار بهترین فیلمنامۀ اقتباسی در سال ۲۰۰۱ بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها
  • دریافت جایزۀ اسکار بهترین فیلمنامۀ اقتباسی در سال ۲۰۰۳ بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد جی. آر. آر. تالکین اطلاعات بیشتری بیابید.


  در میان واژه‌ها از ویکی‌واژه
  در میان کتاب‌ها از ویکی‌کتاب
  در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
  در میان متون از ویکی‌نبشته
  در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار
  در میان خبرها از ویکی‌خبر