همگانی‌سازی

(تغییرمسیر از تعمیم)

همگانی‌سازی یا تعمیم[۱] (به انگلیسی: Generalization) نوعی انتزاع است که بواسطه آن ویژگی‌های مشترک نمونه‌های خاص، به صورت مفاهیم یا بیانیه‌های همگانی فرمول‌بندی می‌شوند.[۲][۳] همگانی‌سازی، فرض می‌کند که یک دامنه یا مجموعه‌ای از عناصر وجود دارد، همچنین فرض می کند که یک یا بیشتر ویژگی بین آن عناصر، مشترک است (بنابراین یک مدل مفهومی را می‌سازد). از این رو، همگانی‌سازی مبنی اساسی برای همه استدلال‌های استنتاجی (مخصوصا در منطق، ریاضیات و علوم) است، در این موارد برای تعیین آنکه که آیا یک همگانی‌سازی برای یک وضعیت داده شده صحیح است یا نه، از یک فرایند راستی‌آزمایی استفاده می‌شود.

Diagram
موقعی که ذهن به صورت خودکار همگانی‌سازی(تعمیم) انجام می‌دهد. در اینجا ذهن، پایه و اساس یک مفهوم را استخراج کرده‌است، ذهن این کار را بر اساس تحلیل مشابهت‌ها روی چندین شیء مجزا انجام داده‌است. آنچه به دست آمده‌است نوعی ساده‌سازی است که امکان تفکر سطح بالا را می‌دهد.

از همگانی‌سازی برای ارجاع به فرایند تعیین اجزای یک کل می‌توان استفاده کرد، تا تعیین شود که آیا به کل تعلق دارد یا نه. اجزایی که ممکن است هنگام جداسازی، غیر مرتبط تشخیص داده شوند، به صورت یک گروه کنار هم قرار می‌گیرند، تا با ایجاد یک رابطه مشترک به کل متعلق ‌گردند.

با این حال، اجزا نمی‌توانند به یک کل همگانی‌سازی شوند مگر آنکه یک «رابطه مشترک» بین همه اجزا بر قرار گردد. این به آن معنی نیست که اجزا با هم مرتبط نیستند، بلکه یعنی تا کنون هیچ رابطه مشترکی برای همگانی‌سازی بر قرار نشده‌است.

مفهوم همگانی‌سازی کاربرد گسترده‌ای در رشته‌های مرتبط دارد، و همچنین همگانی‌سازی می‌تواند معنای خاصی در یک زمینه تخصصی داشته باشد (مثلا همگانی‌سازی در روانشناسی، همگانی‌سازی در یادگیری).[۳]

به صورت کلی، اگر دو مفهوم مرتبط A و B داشته باشیم، آنوقت A یک «همگانی‌سازی» از B است (یا به صورت هم‌ارز «B نوع خاصی از A است») اگر و تنها اگر هر دو این بیانیه‌ها برقرار باشد:

  • هر نمونه از مفهوم B حتما یک نمونه از نیز مفهوم A هست.
  • نمونه‌هایی از مفهوم A وجود دارند که نمونه مفهوم B نیستند.

برای مثال، مفهوم جانور یک همگانی‌سازی برای مفهوم پرنده است، زیرا هر پرنده یک جانور است، اما همه جانوران پرنده نیستند (مثلا سگ). مفهوم «خصوصی‌سازی» در زیست‌شناسی را ببینید.

فرانام و زیرنامویرایش

رابطه همگانی‌سازی و ویژه‌سازی (جزئی سازی) در واژه‌های متضاد فرانام و زیرنام بازتاب یافته‌است.

یک فرانام (به انگلیسی: Hypernym) به عنوان یک کل، به معنی یک کلاس یا گروه از نمونه‌های هم رتبه است، مثل درخت که برای «نمونه‌های هم رتبه» ای مثل درخت هلو یا درخت بلوط به کار می‌رود، یا واژه کشتی که برای «نمونه‌های هم رتبه» لنج و هم قایق و هم کشتی بخار به کار می‌رود.

در برابر این مفهوم، یک زیرنام (به انگلیسی: Hyponym) یکی از نمونه‌هایی است که که در یک کل مشمول می‌شود، مثل درخت هلو یا درخت بلوط که در یک درخت مشمول می‌شود، یا لنج یا کشتی بخار که در کشتی مشمول می‌شوند.

یک فرانام مافوق یک زیرنام است و یک زیرنام زیردست (مادون) یک فرانام است.[۴]

پانویسویرایش

  1. «تعمیم» [روان‌شناسی] هم‌ارزِ «generalization»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر دوازدهم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۶۶-۸ (ذیل سرواژهٔ تعمیم)
  2. "The Definitive Glossary of Higher Mathematical Jargon — Generalization". Math Vault. 2019-08-01. Retrieved 2019-11-30.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "Definition of generalization | Dictionary.com". www.dictionary.com. Retrieved 2019-11-30.
  4. Nordquist, Richard. "Definition and Examples of Hypernyms in English". ThoughtCo. Retrieved 2019-11-30.

منابعویرایش