توماج صالحی

خواننده رپ

توماج صالحی (زادهٔ ۱۲ آذر ۱۳۶۹) خوانندهٔ رپ اعتراضی[۲] ایرانی است[۳] که بیشتر برای آهنگ‌های اعتراضیِ خود در موردِ مشکلاتِ جامعهٔ ایران و اعتراض به سیاست‌های جمهوری اسلامی شهرت دارد.[۴] او به علت ترانه‌های اعتراضی‌اش دوبار بازداشت شده و در زندان به سر می‌برد.[۵] ترانه‌های او در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه رسانه‌های داخل و خارج از ایران قرار گرفته‌است.[۶][۷] توماج صالحی گفته‌است که در یک کارگاه فلزکاری کار می‌کند.[۸]

توماج صالحی
توماج صالحی
توماج صالحی
اطلاعات پس‌زمینه
زاده۱۲ آذر ۱۳۶۹ ‏(۳۲ سال)
گردبیشه
چهارمحال و بختیاری[نیازمند منبع]
ژانررپ فارسی
پیشهخواننده
تحصیلاتلیسانس مکانیک جامدات[۱]
علت سرشناسیترانه‌های رپ اعتراضی سیاسی و اجتماعی

بازداشت ۱۴۰۰

صالحی نخستین بار در ۲۱ شهریور ۱۴۰۰ توسط ۱۲ نفر از نیروهای امنیتی در خانه‌اش در اصفهان بازداشت و به زندان دستگرد منتقل و مدتی بعد آزاد شد.[۹][۱۰][۱۱][۷]

اتهام

به‌گفتهٔ وکیل توماج صالحی او در ۲۱ شهریور ۱۴۰۰ ساعت ۹ شب، بازداشت و به «تبلیغ علیه نظام» و «توهین به رهبر جمهوری اسلامی» متهم شده بود.[۱۲][۱۳] او ساکن شاهین‌شهر بوده و پرونده او در دادسرای همین شهر ثبت شد. او در زندان، ممنوع‌الملاقات بود و تماسی با خانواده خود نداشته‌است.[۱۴]

هرانا در ۳۰ شهریور ۱۴۰۰ از آزادی توماج با تودیع قرار کفالت خبر داد.[۱۵] این خبرگزاری در ۳ بهمن ۱۴۰۰ اعلام کرد دادگاه انقلاب شاهین‌شهر او را به ۶ ماه زندان و جزای نقدی محکوم کرده و اجرای این حکم به مدت یکسال به حالت تعلیق درآمده است.[۱۶]

واکنش‌ها

حکومت ایران توضیحی دربارهٔ علت بازداشت توماج ارائه نکرده‌است.[۱۷] سازمان عفو بین‌الملل در رشته پیامی در توئیتر، خواهان آزادی فوری و بدون قید و شرط وی شد.[۱۸] مرکز حقوق بشر در ایران در توییتی نوشت: «آزادی بیان و عقیده در قوانین جمهوری اسلامی ایران 'جرم‌انگاری' نشده، اما پیوسته منتقدان و معترضان به علت نقد و اعتراض بازداشت می‌شوند. توماج صالحی فقط برای خواندن ترانه‌های انتقادی بازداشت شده و از دوشنبه ۲۲ شهریور در شرایط و مکان نامعلومی به سر می‌برد.»

رضا پهلوی در توییتی نوشت: «آثار توماج صالحی و شیدای همدانی، تبلور هنری اعتراضات سراسری است، و محبوبیت‌شان، نشانه فراگیری گفتمان براندازی.»[۱۷] کایلی مور-گیلبرت که در سال ۲۰۱۸ دستگیر و پس از حدود دو سال با سه زندانی ایرانی مبادله شد نیز خواستار آزادی توماج شد. همچنین شمار زیادی از کاربران شبکه‌های اجتماعی خواهان آزادی او شدند.[۱۷] پس از دستگیری وی حساب اینستاگرام او از دسترس خارج[۱۷] و حساب توئیترش توسط مسئولان توییتر بسته شد.[۱۹]

بازداشت ۱۴۰۱

بر اساس گزارش خبرگزاری دانشجو در ۸ آبان ۱۴۰۱ صالحی که در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران مدتی به صورت مخفیانه زندگی و فعالیت می‌کرد، در استان چهارمحال و بختیاری دستگیر شد.[۲۰][۲۱] خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، وی را یکی از «رهبران اغتشاشات در ترویج خشونت» توصیف کرد.[۲۲] این رسانهٔ دولتی همچنین اعلام کرد که صالحی در یک گذرگاه مرزی دستگیر شده‌است؛ که مدیر شبکه‌های اجتماعی صالحی این ادعا را تکذیب کرد و اعلام نمود که وی در استان چهارمحال و بختیاری و نه یک استان مرزی دستگیر شده‌است.[۲۲] برایِ مدتی، وضعیت او نامشخص بوده و از محل نگهداری او اطلاعاتی در دسترس نبود.[۲۳]

باشگاه خبرنگاران جوان —تحتِ حمایتِ دولت— ویدئویی از مردی با چشم‌بند منتشر کرد که ادعا می‌کرد توماج است و ظاهراً تحت فشار اعتراف می‌کند که «مرتکب اشتباه» شده‌است. صالحی اکنون در زندان اوین در بند است.[۵][۲۴] به گفته خانوادهٔ وی، مقامات ایرانی صالحی را شکنجه کرده‌اند.[۲۵]

محکومیت

وی به فعالیت تبلیغی علیه نظام، همکاری با دولت‌های متخاصم و تشکیل گروه غیرقانونی به قصد برهم زدن امنیت کشور متهم شده‌است.[۲۶][۲۷] اتهاماتی که به بیشترِ معترضان وارد شده‌است. همچنین با حکم دادگاه انقلاب به محاربه و افساد فی‌الارض، متهم شده و با خطر اعدام روبه‌روست.[۲۸] در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۲، خانواده توماج گفتند که زندگی او در خطر است.[۲۹]

واکنش‌ها

خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، به‌نقل از سید محمد موسویان دادستان اصفهان، خبر بازداشت توماج صالحی را تأیید کرد و مدعی شد که او «در ایجاد اغتشاشات و دعوت و تشویق به اغتشاش و آشوب‌های اخیر در استان اصفهان و در شهرستان شاهین‌شهر نقش کلیدی داشته‌است».[۳۰]

در ۲۲ آبان جمعی از هنرمندان، نویسندگان، فعالان رسانه‌ای و کنشگران مدنی در حمایت از توماج صالحی بیانیه‌ای را منتشر کرده و خواستار آزادی فوری او شدند.[۳۱] بخشی از متن این بیانیه چنین است:[۳۲]

توماج صدای مردم است و ندای ملت خاموش نمی‌شود. اکنون صدای او باشیم، که اگر آزاد بود بر شکنجه‌ها و احکامِ اعدامِ معترضان می‌خروشید و رهایی‌شان را طلب می‌کرد. جسم و جان توماج را نشانه رفته‌اند، به انتقام این که بانگِ رسایِ مردم بوده‌است. شکنجه و مجازات توماج، خط قرمز ماست. توماج باید آزاد شود.

— جمعی از هنرمندان، شاعران، نویسندگان، فعالان مدنی و فرهنگی

مهدی یراحی، خواننده معترض در واکنش به انتشار خبر دستگیری توماج صالحی در رشته توییتی نوشته‌است: «مسئولیت جان او با جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران است و اساساً نهادی که این جوان غیور را در بند کرده باید بازخواست و محاکمه گردد.»[۳۳]

یه-ون ری، یکی از اعضای حزب اس‌پی‌دی از شهر آخن در پارلمان آلمان، کفالت سیاسی توماج را بر عهده گرفته‌است. با این کار او بخشی از نفوذ و فعالیت‌های پارلمانی خود را به توماج اختصاص داده و به تلاش‌ها برای آزادی وی کمک می‌کند.[۳۴][۳۵][۳۶]

احتمال نابینایی

گردانندهٔ صفحه توییتر توماج صالحی، در ۱۶ دی ۱۴۰۱ اعلام کرد که احتمال از دست رفتن بینایی توماج در اثر ضربات وارد شده وجود دارد. او با بیان اینکه حدود ۷۰ روز از حبس توماج در سلول انفرادی می‌گذرد، گفت: «در صورت ازدست رفتن بینایی او این قصور متوجه مسئولان خواهد بود.»[۳۸]

ترانه‌ها[۳۹]

نام ترانه تاریخ انتشار توضیحات
برهه - -
دُر - -
جنگ رپ - -
منم یه زلزله زدم - -
پارافین - -
ندیدی - -
چه - -
درد - -
موش - -
تانتو - -
یاقوت - -
موزیک ویدیو نرمال - -
انار - از توماج، افراسیاب و بی لقب
موزیک ویدیو سوراخ موش - -
موزیک ویدیو ترکمانچای - -
موزیک ویدیو تاس - -
فرشید - -
موزیک ویدیو بازمانده - از توماج و افراسیاب
سیر تا پیاز - از توماج و افراسیاب
موزیک ویدیو طناب دار - از توماج و بی لقب
موزیک ویدیو ندیدی ۲ - -
موزیک ویدیو نقطه کور - -
هیروشیما - -
موزیک ویدیو کارون - -
موزیک ویدیو پیجک - از توماج و جاستینا
شلاق - از توماج و جاستینا
موزیک ویدیو ببخشید - -
موزیک ویدیو افسون - -
موزیک ویدیو گاپون - -
حبهٔ انگور - -
موزیک ویدیو میدون جنگ - -
موزیک ویدیو فال - -

منابع

  1. صالحی، توماج (۱۵ نوامبر ۲۰۲۱). صحبتهای توماج (دو ماه بعد از آزادی). روی داده در 10:51. دریافت‌شده در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۳.
  2. «توماج صالحی، خواننده رپ اعتراضی بازداشت شد». خبرگزاری هرانا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۰۵.
  3. «توماج صالحی کیست و چرا بازداشت شده‌است؟». BBC News فارسی. ۲۰۲۲-۱۲-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۹.
  4. "توماج صالحی، خواننده رپ اعتراضی بازداشت شد". خبرگزاری هرانا. 2021-09-14. Retrieved 2022-10-30.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ "Iran protesters defy "brutal crackdown" as another teen is reportedly killed". www.cbsnews.com. 2022. Retrieved 6 November 2022.
  6. «توماج صالحی، خواننده رپ اعتراضی، «در خانه خود بازداشت شد»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۴.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «توماج صالحی خواننده رپ اعتراضی «سوراخ موش بخر» بازداشت شد». کیهان لندن. ۲۰۲۱-۰۹-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۴.
  8. «توماج صالحی خواننده معترض سبک رَپ در ایران بازداشت شد». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۵.
  9. «توماج صالحی، خواننده رپ اعتراضی، بازداشت شد». ار. اف. ای. ۲۰۲۱-۰۹-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۴.
  10. «دستگیری توماج صالحی خواننده موسیقی رپ گفتگو با نعیمه دوستدار، روزنامه‌نگار». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۱-۰۹-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۴.
  11. «توماج صالحی، خواننده رپ اعتراضی بازداشت شد». خبرگزاری هرانا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۴.
  12. Esfandiari, Golnaz (2021-09-22). "'We Are The Dead Who Can't Think Of Dying': Iranian Rapper Charged For Criticizing Regime". RadioFreeEurope/RadioLiberty. Retrieved 2022-10-30.
  13. HRM, Iran (2022-01-25). "Dissident rapper Toomaj Salehi sentenced to prison and fine". Iran HRM. Retrieved 2022-10-30.
  14. «توماج صالحی به تبلیغ علیه نظام متهم شده‌است/ پرونده در دادسرای شاهین‌شهر اصفهان رسیدگی می‌شود». رویداد۲۴. ۱۴۰۰-۰۶-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۲۰.
  15. «توماج صالحی خواننده رپ با قرار کفالت از زندان 'آزاد شد'». بی‌بی‌سی فارسی. ۳۱ شهریور ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۲۲.
  16. «توماج صالحی خواننده رپ در ایران به حبس تعلیقی و جزای نقدی محکوم شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۵ بهمن ۱۴۰۰.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ ۱۷٫۳ «تداوم اعتراض‌ها به بازداشت توماج صالحی خواننده رپ در ایران». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۹.
  18. «سازمان عفو بین‌الملل خواهان آزادی فوری و بی‌قیدوشرط توماج صالحی شد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۷.
  19. "Account suspended". Twitter (به انگلیسی). Retrieved 2021-09-19.
  20. "Iran Rearrests Popular Protest Rapper Salehi". IranWire. 2022-10-30. Retrieved 2022-10-30.
  21. "Meet Iran's dissident rapper helping youth circumvent regime internet crackdown - CBC News". CBC. 2022-10-21. Retrieved 2022-10-30.
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ "Islamic Republic's Security Forces Arrest Dissident Rapper". Iran International. 2022-10-30. Retrieved 2022-10-30.
  23. «رسانه‌های سپاه: توماج صالحی دستگیر شد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۳۰.
  24. Moshtaghian, Artemis (6 November 2022). "Family fears for life of rapper they say was violently arrested after encouraging Iranians to protest". CNN (به انگلیسی). Retrieved 6 November 2022.
  25. "Rapper who protested over death of Mahsa Amini faces execution in Iran". the Guardian (به انگلیسی). 11 November 2022. Retrieved 12 November 2022.
  26. «جزئیات بازداشت و اتهامات توماج صالحی اعلام شد». همشهری. ۸ آبان ۱۴۰۱.
  27. "Toomaj Salehi: Iranian rapper could face death penalty". BBC News (به انگلیسی). 2022-11-28. Retrieved 2022-11-28.
  28. «محاکمه ۱۵ تن از معترضان به اتهام «افساد فی‌الارض»؛ سه کودک در میان متهمان». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۱.
  29. "Iranian rapper arrested over supporting protests risks death penalty". France 24. Retrieved 27 November 2022.
  30. «توماج صالحی «در چهارمحال و بختیاری بازداشت شد»». رادیوفردا. ۸ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ آبان ۱۴۰۱.
  31. «مطالبه آزادی توماج صالحی از سوی جمعی از هنرمندان، نویسندگان و فعالان رسانه‌ای و مدنی». رادیوزمانه. ۲۲ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۲ آبان ۱۴۰۱.
  32. «بیانیه جمعی از هنرمندان، شاعران، نویسندگان، فعالان مدنی و فرهنگی و رسانه‌ای در حمایت از توماج صالحی، رپرِ معترض». تریبون زمانه. ۲۲ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۲ آبان ۱۴۰۱.
  33. «بازداشت توماج صالحی». BBC NEWS فارسی. دریافت‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۲.
  34. «سه نماینده مجلس آلمان کفیل سیاسی سه معترض ایرانی شدند». دویچه‌وله. ۱۹ آذر ۱۴۰۱.
  35. هانا کاویانی (۲۵ آذر ۱۴۰۱). ««کفالت سیاسی تنها یک اقدام نمادین نیست»؛ گفت‌وگو با یی‌وان ری، کفیل سیاسی توماج صالحی». رادیوفردا. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۳.
  36. کامبیز توانا (۲ دی ۱۴۰۱). «کفیل سیاسی توماج صالحی: جمهوری اسلامی با بازداشت ۱۸ هزار نفر مشغول جنایت علیه حقوق بشر است». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۳.
  37. «توییت نماینده مجلس آلمان به فارسی برای آزادی توماج صالحی». twitter. توییتر. ۲۰۲۲-۱۲-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۱.
  38. «گرداننده حساب توییتری توماج صالحی: احتمال از دست رفتن بینایی توماج بر اثر ضربات وجود دارد». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۷.
  39. «صفحه یوتیوب توماج صالحی». دریافت‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۲.

پیوند به بیرون