تپه‌های شیخی‌آباد و جانی

تپه شیخی‌آباد یا بقولی تپه سیاه شیخی‌آباد، مربوط به دوران نوسنگی پیش‌ازسفال، دوران پیش از تاریخ ایران باستان، است که در منطقه دینور و در شهرستان صحنه، بخش مرکزی، روستای شیخی آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

تپه شیخی آباد
نامتپه شیخی آباد
کشورایران
استاناستان کرمانشاه
شهرستانشهرستان صحنه
اطلاعات اثر
کاربریتپه
دیرینگینوسنگی پیش‌ازسفال
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۲۲۰۵
تاریخ ثبت ملی۳۰ تیر ۱۳۸۴
شیخی‌آباد و جانی در اطراف کرمانشاه

تپه‌های شیخی‌آباد و جانی متعلق به دوران نوسنگی در اطراف کرمانشاه قرار دارند. در پروژه زاگرس مرکزی که توسط ایران و انگلستان انجام می‌شود، به یافته‌های نوینی دست یافته‌اند.

محوطه‌های باستانی شیخی‌آباد و جانیویرایش

پروژه باستان‌شناسی زاگرس مرکزی با شرکت انگلستان و ایران در دو تپهٔ شیخی‌آباد، واقع در شمال‌شرقی کرمانشاه و تپه جانی، در جنوب‌غربی کرمانشاه واقع در ناحیهٔ گرم‌تر نواحی کوه‌پایه‌ای بفاصله ۹۰ کیلومتر از یکدیگر، در سال ۲۰۰۸ انجام شده است.[۲]

در این کاوش باستان‌شناسی کشور انگلستان و ایران، در واقع شرق هلال حاصلخیز بررسی میدانی می‌شود. نواحی مرزی عراق از جمله زرزی، شیمشره و بسطان‌صور نیز کاوش می‌شود. این دو محوطه باستانی، شاخه‌ای از بررسی‌های دوره نوسنگی، شامل محوطه‌های تپه آسیاب، تپه سرآب، تپه گنج دره و تپه عبدالحسین در ایران و کریم‌شهیر و جامو در عراق می‌باشدد.[۳]

در این بررسی، چندین هزاره به‌طور میدانی مورد پژوهش قرار می‌گیرد، از پلیستوسن پسین تا هولوسین پیشین (۱۳۰۰۰–۷۰۰۰ سال پیش از میلاد).[۴][۵]

این محوطه‌های باستانی توسط محمدیفر، مترجم و عبدی مورد شناسایی قرار گرفته‌اند. بزرگی هر یک از این محوطه‌ها، چهار مرتبه وسیع‌تر از گنج‌دره می‌باشد. اهمیت این دو تپه باستانی بخاطر مدت طولانی اقامت انسان در حول و حوش ۹۸۰۰–۷۶۰۰ سال پیش از میلاد است. یعنی اقامت بیش از دو هزاره در یک مکان که منشأ گسترش تمدن است. این مسیر در رشته کوه زاگرس، بعدها در مسیر جاده ابریشم واقع می‌شود. این دو محوطه باستانی، اهمیتی اساسی در دانش بشری برای شناخت منشأ یکجانشینی، اهلی‌گری و کشاورزی و بررسی‌های میدانی آن فراهم می‌سازد. این دو محوطه، کهن‌ترین جامعه دوره نوسنگی در آسیا ی جنوب‌غربی می‌باشند. این بررسی دو هزارهٔ نخست هولوسین پیشین را شامل می‌شود.

یافته‌هاویرایش

راجر متیو(به انگلیسی: Roger Matthews)، وندی متیو(به انگلیسی: Wendy Matthews) و یعقوب محمدیفر در عمل این پروژه را به پیش می‌برند.

در دو تپه مورد کاوش در شیخی‌آباد و جانی، در غارها و پناهگاه‌های صخره‌ای مورد مطالعه، کف گچی مشاهده شده است. حفاری‌ها در هر دو تپه تا عمق ده متری انجام شده است و برخی نرم‌تنان، انسان‌های دفن شده و همین‌طور بز و جمجمه گوسفند وحشی نیز کشف شده است. تحقیقات بیومولکولی از نشانگرهای زیستی مدفوع و تاریخ‌گذاری رادیوکربن نیز انجام شده است. سنگ‌نگاشته(گیاهی) (به انگلیسی: phytolith)‌ها و ماکروفسیل‌های گیاهی یافت شده، حاکی از استفادهٔ انسان از منابع گیاهی در این دو تپه است.

در این دو تپه، شواهد زندگی در دورهٔ نوسنگی پیش‌ازسفال و دوره نوسنگی‌سفال بدست آمده است.[۶]

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  2. {http://www.antiquity.ac.uk/projgall/matthews323/
  3. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژوئن ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۷.
  4. https://www.amazon.com/The-Earliest-Neolithic-Iran-Excavations/dp/1782972234
  5. https://www.goodreads.com/book/show/17819442-central-zagros-archaeological-project
  6. https://searchworks.stanford.edu/view/10506191[پیوند مرده]