جایزه نوبل ادبیات

جایزه‌ی سالانه‌ی اهداشده توسط آکادمی سوئد به نویسندگان برجسته
(تغییرمسیر از جایزه ادبی نوبل)

جایزهٔ نوبل ادبیات یکی از پنج جایزهٔ نوبل است و هر سال به نویسنده‌ای داده می‌شود که به گفتهٔ آلفرد نوبل، برجسته‌ترین اثر با گرایش آرمان‌خواهانه را نوشته باشد. منظور از «اثر» معمولاً مجموعه کارهای نویسنده است، اگرچه گاه در متن مربوط به جایزه از آثار مشخص نیز نام برده شده‌است.

جایزه نوبل ادبیات
Nobel2008Literature news conference1.jpg
اعلام اسامی برندگان جایزه نوبل در رشته ادبیات
جوایز برایجایزهٔ نوبل ادبیات
کشورسوئد سوئد
برگزارکنندهآکادمی سوئد
اولین مراسم۱۹۰۱
وبگاهnobelprize.org

بر اساس وصیت‌نامهٔ آلفرد نوبل، جایزه هر سال باید به کسی اعطا شود که «در حوزهٔ ادبیات، برجسته‌ترین مجموعه‌آثار را در جهتی آرمانی یا ایدئال» خلق کرده‌باشد.[۱]

آکادمی سوئد برنده را تعیین می‌کند و در اوایل اکتبر هر سال آن را اعلام می‌دارد.

فهرست برندگان جایزهٔ نوبل ادبیاتویرایش

سال نام کشور زبان(ها)
۱۹۰۱ سولی پرودوم   France فرانسه
۱۹۰۲ تئودور مومسن   Germany آلمانی
۱۹۰۳ بیورنستیرن بیورنسون   Norway نروژی
۱۹۰۴ فردریک میسترال   France اکیتنی
خوزه اچه‌خارای ای ایزاگیره   Spain اسپانیایی
۱۹۰۵ هنریک سینکیه‌ویچ   Poland لهستانی
۱۹۰۶ جوسوئه کاردوچی   Italy ایتالیایی
۱۹۰۷ رودیارد کیپلینگ   United Kingdom انگلیسی
۱۹۰۸ رودولف کریستف یوکن   Germany آلمانی
۱۹۰۹ سلما لاگرلوف   Sweden سوئدی
۱۹۱۰ پال هیزه   Germany آلمانی
۱۹۱۱ موریس مترلینک   بلژیک فرانسه
۱۹۱۲ گرهارد هاپتمان   Germany آلمانی
۱۹۱۳ رابیندرانات تاگور   India بنگالی
۱۹۱۵ رومن رولان   France فرانسه
۱۹۱۶ ورنر فون هایدنشتام   Sweden سوئدی
۱۹۱۷ کارل آدولف گیلروپ   Denmark دانمارکی
هنریک پونتوپیدان   Denmark دانمارکی
۱۹۱۸ کسی موفق به دریافت جایزه نگردید
۱۹۱۹ کارل اشپیتلر   سوئیس آلمانی
۱۹۲۰ کنوت هامسون   Norway نروژی
۱۹۲۱ آناتول فرانس   France فرانسه
۱۹۲۲ خاسینتو بناونته   Spain اسپانیایی
۱۹۲۳ ویلیام باتلر ییتس   Ireland انگلیسی
۱۹۲۴ ولادیسلاو ریمونت   Poland لهستانی
۱۹۲۵ جورج برنارد شاو   Ireland انگلیسی
۱۹۲۶ گراتزیا دلدا   Italy ایتالیایی
۱۹۲۷ هانری برگسون   France فرانسه
۱۹۲۸ زیگرید اوندست   Norway نروژی
۱۹۲۹ توماس مان   Germany آلمانی
۱۹۳۰ سینکلر لوئیس   United States انگلیسی
۱۹۳۱ اریک آکسل کارلفلدت   Germany آلمانی
۱۹۳۲ جان گلسورتی   United Kingdom انگلیسی
۱۹۳۳ ایوان بونین (  Russia در تبعید) روسی
۱۹۳۴ لویجی پیراندلو   Italy ایتالیایی
۱۹۳۶ یوجین اونیل   United States انگلیسی
۱۹۳۷ روژه مارتن دو گار   France فرانسه
۱۹۳۸ پرل باک   United States انگلیسی
۱۹۳۹ فرانس امیل سیلانپا   Finland فنلاندی
۱۹۴۴ یوهانس ویلهلم ینسن   Denmark دانمارکی
۱۹۴۵ گابریلا میسترال   Chile اسپانیایی
۱۹۴۶ هرمان هسه   سوئیس آلمانی
۱۹۴۷ آندره ژید   France فرانسه
۱۹۴۸ تی‌اس الیوت   United States
  United Kingdom
انگلیسی
۱۹۴۹ ویلیام فاکنر   United States انگلیسی
۱۹۵۰ برتراند راسل   United Kingdom انگلیسی
۱۹۵۱ پار لاگرکویست   Sweden سوئدی
۱۹۵۲ فرانسوا موریاک   France فرانسه
۱۹۵۳ سر وینستون چرچیل   United Kingdom انگلیسی
۱۹۵۴ ارنست همینگوی   United States انگلیسی
۱۹۵۵ هالدور لاکسنس   Iceland ایسلندی
۱۹۵۶ خوان رامون خیمه‌نز   Spain اسپانیایی
۱۹۵۷ آلبر کامو   France فرانسه
۱۹۵۸ بوریس پاسترناک (جایزه را نپذیرفت)   Soviet Union روسی
۱۹۵۹ سالواتوره کازیمودو   Italy ایتالیایی
۱۹۶۰ سن-ژون پرس   France فرانسه
۱۹۶۱ ایوو آندریچ   یوگسلاوی صربو کرواتی
۱۹۶۲ جان اشتاینبک   United States انگلیسی
۱۹۶۳ گیورگوس سفریس   Greece یونانی
۱۹۶۴ ژان پل سارتر (جایزه را نپذیرفت)   France فرانسه
۱۹۶۵ میخائیل شولوخوف   Soviet Union روسی
۱۹۶۶ شموئل یوسف آگنون   Israel عبری
نلی زاکس   سوئیس
  Germany
آلمانی
۱۹۶۷ میگل آنخل آستوریاس   گواتمالا اسپانیایی
۱۹۶۸ یاسوناری کاواباتا   Japan ژاپنی
۱۹۶۹ ساموئل بکت   Ireland فرانسه/انگلیسی
۱۹۷۰ آلکساندر سولژه‌نیتسین   Soviet Union روسی
۱۹۷۱ پابلو نرودا   Chile اسپانیایی
۱۹۷۲ هاینریش بل   Germany (غربی) آلمانی
۱۹۷۳ پاتریک وایت   Australia انگلیسی
۱۹۷۴ ایویند جانسون   Sweden سوئدی
هاری مارتینسون   Sweden سوئدی
۱۹۷۵ یوجنیو مونتاله   Italy ایتالیایی
۱۹۷۶ سال بلو   Canada
  United States
انگلیسی
۱۹۷۷ ویسنته آله‌ایخاندره   Spain اسپانیایی
۱۹۷۸ ایساک باشویس زینگر   United States
  Poland
ییدیش
۱۹۷۹ اودیسیاس الیتیس   Greece یونانی
۱۹۸۰ چسواو میوُش   Poland
  United States
لهستانی
۱۹۸۱ الیاس کانتی   United Kingdom آلمانی
۱۹۸۲ گابریل گارسیا مارکز   Colombia اسپانیایی
۱۹۸۳ ویلیام گلدینگ   United Kingdom انگلیسی
۱۹۸۴ یاروسلاو زایفرت   Czech Republic چک
۱۹۸۵ کلود سیمون   France فرانسه
۱۹۸۶ آکینوانده اولووله سوینکا   Nigeria انگلیسی
۱۹۸۷ جوزف برودسکی   Soviet Union
  United States
روسی/انگلیسی
۱۹۸۸ نجیب محفوظ   Egypt عربی
۱۹۸۹ کامیلو خوزه سلا   Spain اسپانیایی
۱۹۹۰ اکتاویو پاز   Mexico اسپانیایی
۱۹۹۱ نادین گوردیمر   South Africa انگلیسی
۱۹۹۲ درک والکوت   Saint Lucia انگلیسی
۱۹۹۳ تونی موریسون   United States انگلیسی
۱۹۹۴ کنزابورو اوئه   Japan ژاپنی
۱۹۹۵ شیموس هینی   Ireland انگلیسی
۱۹۹۶ ویسلاوا شیمبورسکا   Poland لهستانی
۱۹۹۷ داریو فو   Italy ایتالیایی
۱۹۹۸ ژوزه ساراماگو   Portugal پرتغالی
۱۹۹۹ گونتر گراس   Germany آلمانی
۲۰۰۰ گائو تسینگجیان   People's Republic of China
  France
چینی
۲۰۰۱ وی. اس. نایپل   Trinidad and Tobago
  United Kingdom
انگلیسی
۲۰۰۲ ایمره کرتس   Hungary مجاری
۲۰۰۳ جان مکسول کوئتزه   South Africa انگلیسی
۲۰۰۴ الفریده یلینک   Austria آلمانی
۲۰۰۵ هارولد پینتر   United Kingdom انگلیسی
۲۰۰۶ اورهان پاموک   Turkey ترکی استانبولی
۲۰۰۷ دوریس لسینگ   United Kingdom انگلیسی
۲۰۰۸ ژان-ماری گوستاو لو کلزیو   France فرانسه
۲۰۰۹ هرتا مولر   Germany
  Romania
آلمانی
۲۰۱۰ ماریو بارگاس یوسا   Peru اسپانیایی
۲۰۱۱ توماس ترانسترومر   Sweden سوئدی
۲۰۱۲ مو یان   china چینی
۲۰۱۳ آلیس مونرو   Canada انگلیسی
۲۰۱۴ پاتریک مودیانو   FRA فرانسه
۲۰۱۵ سوتلانا الکسیویچ   Belarus روسی
۲۰۱۶ باب دیلن   USA انگلیسی
۲۰۱۷ کازو ایشی گورو   Japan
  United Kingdom
انگلیسی
۲۰۱۸ اولگا توکارچوک   Poland لهستانی
۲۰۱۹ پتر هاندکه   Austria آلمانی

عدم اهدای نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۸ویرایش

آکادمی سوئد، که برگزارکنندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات نیز هست، در سال ۲۰۱۸ اعلام کرد که پس از ۷۵ سال اعطای این جایزه، برای نخستین بار، نوبل ادبیات را در این سال اهدا نمی‌کند.[۲]

کارل-هنریک هِلدین، رئیس هیئت مدیرهٔ بنیاد نوبل، اظهار داشت: «این بحران در آکادمی سوئد تأثیرهایی منفی بر روی جایزهٔ نوبل داشته‌است. تصمیم آن‌ها تأکید بیشتری بر جدیت موقعیت می‌گذارد و باعث می‌شود از اعتبار جایزهٔ نوبل در طولانی‌مدت حفاظت شود. هیچ‌یک از این مسائل بر اهدای جوایز دیگرِ نوبل در سال ۲۰۱۸ تأثیر نخواهد گذاشت.»

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از گاردین، آکادمی سوئد که به‌خاطر ارتباطش با مردی که متهم به حملهٔ جنسی به زنان شده، گرفتارِ یک رسوایی بزرگ طی چند ماه اخیر شده، اعلام کرد سال ۲۰۱۸ جایزهٔ نوبل ادبیات اهدا نخواهد شد تا آکادمی بتواند با نتایج بی‌سابقهٔ این مسئله کنار بیاید.[۲]

در رسوایی یادشده، موضوع بر سرِ مردی به نام ژان-کلود آرنو است که به‌عنوان شخصیتی فرهنگی در سوئد شناخته می‌شود. او در رابطهٔ نزدیک با آکادمی سوئد قرار دارد. روزنامهٔ داگنس نوهتر چند ماه پیشتر گزارش داده بود که آرنو طی سال‌های اخیر، ۱۸ زن را که عضو آکادمی یا همسر و دختر اعضای آکادمی سوئد بوده‌اند، مورد آزار یا سوءاستفادهٔ جنسی قرار داده‌است.

البته جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۱۸ در سال ۲۰۱۹ به اولگا توکارچوک، نویسنده لهستانی، اهدا شد.[۳]


منابعویرایش

ویکی‌پدیای انگلیسی

  1. آیا نوبل واقعاً حق باب دیلن بود؟، رادیو فردا
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «نوبل ادبیات ۲۰۱۸ اهدا نمی‌شود/ آکادمی سوئد گرفتار رسوایی جنسی». خبرگزاری مهر. ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲۴ مهٔ ۲۰۱۸.
  3. «برندگان جوایز نوبل سال 2019». گوناگون. ۲۰۱۹-۱۰-۰۷.

پیوند به بیرونویرایش