جنگ ایران و عثمانی (۱۷۴۳–۱۷۴۶)

رجال عثمانی پس از اطّلاع بر شرایط نادر چهار مادّه آن را پذیرفتند ولی از قبول مذهب جعفری به عنوان خامس مذاهب سنّت استنکاف کردند و آن را بدعت در دین دانستند نادر در نامه مؤدّبانه‌ای که به سلطان عثمانی نوشت به او فهماند که اگر بیش از این در پذیرفتن شرایط او تعلّل رود به خاک عثمانی حمله خواهد کرد و شرایط خویش را به زور خواهد قبولاند. نادر در اوایل سال ۱۱۵۶ به صحرای مغان آمد و از آنجا برای حمله به خاک عثمانی توپخانه خود را به کرمانشاه فرستاد. احمد پاشا والی بغداد از در صلح خواهی درآمد ولی نادر که خیالش تحمیل شرایط خود بر باب عالی بود به تصرّف عتبات و کرکوک و موصل پرداخت دولت عثمانی در اواخر سال ۱۱۵۶ از نادر تقاضا کرد که دست از جنگ بردارد تا طرفین بار دیگر در باب مسائل مذهبی به مذاکرات بپردازند نادر به وان برگشت و قرار شد که از طریق سیاسی حلّ اختلاف به عمل آید. در اوایل ۱۱۵۸ بنادر خبر رسید که محمّد یکن پاشا با چندین سرعسگر لشکر فراوانی از سمت ارزروم و قارص و دیار بکر و موصل عازم حمله به ایران است. یکن پاشا با ۰۰۰، ۱۵۰ سوار و ۰۰۰، ۴۰ پیاده به مراد تپه رسید و جنگ در یازدهم رجب ۱۱۵۸ شروع شد. نادر یکن پاشا و سپاهیان او را محاصره کرد و راه آذوقه را بر ایشان بست و در این هنگام به او خبر رسید که نصر اللّه میرزا هم در نزدیکی موصل به فتح بزرگی نایل آمده. یکن پاشا در محاصره مرد و رشته نظم لشکریانش از هم گسیخت و ۰۰۰، ۱۲ تن از ایشان در معرکه کشته شدند و توپخانه و ۰۰۰، ۵ اسیر از آن لشکر به دست سپاه نادری افتاد. از جانب خود میرزا مهدی خان منشی الممالک استرآبادی و مصطفی خان شاملو را به استانبول فرستاد و ایشان در دهم محرّم ۱۱۶۰ بین دولتین ایران و عثمانی به شرایط ذیل عهدنامه‌ای بستند: ۱- حدود مملکتین همان حدودی باشد که در ۱۰۴۹ بین سلطان مراد چهارم و شاه صفی مقرّر شده. ۲- طرفین از این به بعد از دشمنی و اقدام به امور منافی صلح خود داری نمایند. ۳- پاشایان عثمانی حجّاج ایرانی را سالم از محلّی به محلّ دیگر برسانند. ۴- طرفین سفرایی بمدّت سه سال به خرج طرف مقابل به پای‌تخت یکدیگر بفرستند. ۵- حکّام سرحدّی از حرکات منافی دوستی دست بردارند، اهالی ایران از سبّ خلفا خودداری کنند و مأمورین دو طرف از تجّار یکدیگر باج و خراج خلاف قاعده مطالبه ننمایند.[۱][۲]

جنگ ایران و عثمانی ۱۷۴۳–۱۷۴۶
بخشی از جنگ‌های ایران و عثمانی
زمان ۱۷۴۳–۱۷۴۶
مکان غرب ایران
نتیجه پیروزی ایران و پذیرفتن پیمان صلح
علت جنگ نپذیرفتن مذهب شیعه جعفری به عنوان مذهب پنجم اسلام توسط علما و مفتیان دولت عثمانی
جنگندگان
Afsharid Imperial Standard (3 Stripes).svg ایران Fictitious Ottoman flag 2.svg امپراتوری عثمانی
فرماندهان
Afsharid Imperial Standard (3 Stripes).svg نادرشاه Fictitious Ottoman flag 2.svg سلطان محمود یکم
Fictitious Ottoman flag 2.svg محمد یکن پاشا

پانویسویرایش

  1. پیرنیا و اقبال آشتیانی، حسن و عباس (۱۳۸۰). تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه. تهران: خیام. صص. ص ۷۳۰–۷۳۳.
  2. مینورسکی (۱۳۷۸). ایران در زمان نادرشاه. ترجمهٔ رشید یاسمی. تهران: دنیای کتاب. صص. ص ۴۲.

منابعویرایش

  1. پیرنیا و اقبال آشتیانی، حسن و عباس. تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه. تهران: خیام، ۱۳۸۰
  2. مینورسکی. ایران در زمان نادرشاه. ترجمهٔ رشید یاسمی. تهران: دنیای کتاب، ۱۳۷۸.