جنگ تنگ تامرادی

جنگ تنگ (دره) تامرادی جنگ بزرگی بود که در سال ۱۳۰۹ بین نیروی شاهنشاهی ارتش ایران به فرماندهی امیر لشکر حبیب‌الله شیبانی از یک سو و طوایف ایل بویراحمدی به فرماندهی کی لهراسب باطولی از جنگجویان نامدار بویراحمدی درسوی دیگر که با پیروزی کامل بویراحمدی‌ها همراه بود.

جنگ تنگ تامرادی
زمان ۱۳۰۹ خورشیدی
مکان تنگ تامرادی
نتیجه پیروزی بویراحمدی‌ها
فرماندهان
سرلشکر حبیب‌الله شیبانی کی لهراسب باطولی
نیروها
۱۰٬۰۰۰ ۷۰۰
تلفات
منابع دولتی: ۱۲۰۰–۲۸۰۰
دیگرمنابع: ۳۵۰۰–۵۰۰۰
۴۲

قوای دولتی متشکل از سه فوج پیاده تقویت شده با سه گروهان مسلسل سنگی، یک فوج توپخانه کوهستانی (جمعاً ۱۶ عراده توپ)، یک گردان سوار از فوج فاتح و یک گروهان مهندسی، دو دستگاه زره پوش و چهار فروند هواپیما و چریکهایی از ایل قشقایی به سرپرستی ناصرخان قشقایی حدود۵۰۰ نفر از طایفه کشکولی و ۵۰۰ نفر نیز از طایفه فارسیمدان به همراه سران طوایف خود به فرماندهی یاور کاظم خان شیبانی به همراه تعدادی چند از خوانین و سران کازرون، کمارج و خشت جمعاً متشکل از ۱۰۰۰۰ نفر بود.

قوای بویراحمدی ها ۷۰۰ نفر بود.

تلفات نیروهای دولتی و متحدین قشقاییشان در منابع دولتی بین ۱۲۰۰–۲۸۰۰ نفر گفته شده؛ و بر طبق منابع دیگر بین ۳۵۰۰–۵۰۰۰ نفر برآورد شده.

تلفات بویراحمدی‌ها طبق منابع محلی ۴۲ نفر اعلام شده‌است کی لهراسب بویراحمدی که این جنگ را فرماندهی می‌نمودند با استفاده از نبوغ جنگی و مهارتهای نبرد چریکی از تاکتیکهای چریکی جدید و خارق‌العاده که با توجه به شرایط جغرافیایی تنگهٔ تامرادی قابل پیاده‌سازی بر روی لشکر سردرگم سرلشکر شیبانی بود استفاده می‌کرد تا در نهایت سربازان و لشکر شاهنشاهی را در یک نبرد در تنگ تامرادی قتل عام نمود. [۱]

دلایل درگیریویرایش

مهمترین دلیل درگیری ظلم حکام نظامی[نیازمند منبع] که کلانتر ایل بویراحمدی بودند.
از دلایل دیگر درگیری، جنگ دورگ مدین در سال ۱۳۰۷ بود که قوای بویراحمدی و کی لهراسب پس از اینکه سران منطقه رستم و ممسنی از ایشان تقاضای کمک نمودند که در برابر نیروهای دولتی که بخاطر سرپیچی سران ممسنی از معین التجار بوشهری که مسئول جمع‌آوری باج و خراج منطقه رستم بود سرپیچی نمودند یاریشان دهد. کی لهراسب و همراهانش در منطقه نوگک ممسنی به نیروهای ممسنی می‌پیوندد و شکست سختی را به نیروهای دولتی تحمیل می‌کنند.

دلیل بعدی سیاست یک جا نشینی عشایر در زمان رضا شاه بود که باعث قیام‌های زیادی از طرف عشایر لرستان، بختیاری و بویراحمدی شد.

از طرفی انگلیس در این زمان به دنبال کشف منابع نفت در ایران بود و شرکت‌های انگلیسی با اجازه سردار اسعد بختیاری در قسمت قشلاق ایل اقدام به تجسس نفت می‌کردند. این شرکت‌ها اجازه عبور عشایر و چرای دام‌های آنها را در سرزمین‌های مورد بحث نمی‌دادند به همین دلیل با سرسختی ایل بویراحمد مواجهه شدند که باعث اختلال در کار تجسس می‌شد. این شرکت‌ها از رضا شاه خواستند که ایل بویراحمدی را سرکوب کند.[نیازمند منبع]

منابعویرایش

  1. کشواد سیاهپور، قیام عشایر جنوب، ۱۳۴۱–۱۳۴۳، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی