جواد نوربخش

از پیران و مشایخ سلسله صوفیهء نعمت اللهی مونس علیشاهی

جواد نوربخش (زاده:۱۹ آذر ۱۳۰۵، کرمان - درگذشت:۱۹ مهر ۱۳۸۷ آکسفورد) دانش‌آموختهٔ روان‌پزشکی دانشگاه تهران، پیر طریقت سلسلهٔ نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی (ذوالریاستین)[۱]، پژوهشگر و نویسنده بود.

جواد نوربخش
(نورعلیشاه)
جواد نوربخش.jpg
زادهٔ۱۹ آذر ۱۳۰۵
کرمان، ایران
درگذشت۱۹ مهر ۱۳۸۷
پمبری، آکسفورد، انگلستان
پیشهروان‌پزشک، نویسنده
عنواننورعلیشاه کرمانی
منصبپیر سلسلهٔ نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی (ذوالریاستین)[۱]
همسر(ها)پروانه دانشور
فرزندان۳ پسر و ۲ دختر

زندگی‌نامهویرایش

ایرانویرایش

جواد نوربخش نوزدهم آذرماه ۱۳۰۵ خورشیدی در شهر کرمان متولد شد. سال ۱۳۲۳ با شرکت در آزمون ورودی رشته‌های حقوق و پزشکی دانشگاه تهران و پذیرش در هر دو رشته، از کرمان به تهران عزیمت و در رشتهٔ پزشکی دانشگاه تهران ثبت نام نمود.

با ورود به عالم تصوف به دیدار مونس‌علی‌شاه (میرزا عبدالحسین ذوالریاستین شیرازی) رفت؛ و پس از چندی به دستور وی در خانقاه نعمت‌اللهی تهران ساکن گردید و پس از چندی به مقام شیخ‌المشایخی سلسلهٔ نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی منصوب شد.

پس از تکمیل دورهٔ پزشکی به سال ۱۳۳۱ خورشیدی، در سمت معاون ادارهٔ بهداری به شهرستان بم اعزام و پس از چندی به ریاست بهداری منصوب گردید. همزمان، رسیدگی به دراویش مونس‌علیشاهی نواحی همجوار را مونس‌علی‌شاه به او واگذار کرد و وی به تهیهٔ زمین و احداث خانقاه در آن شهر اقدام نمود، که پس از تکمیل در سال ۱۳۳۲، بر دراویش مونس‌علیشاهی وقف گردید.

با درگذشت مونس‌علی‌شاه در بیست و چهارم خردادماه ۱۳۳۲ و بر حسب وصیّت وی، هدایت سلسلهٔ نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی به عهده جواد نوربخش (نورعلی‌شاه) سپرده شد.[۲]

جواد نوربخش بر سلسله نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی ۵۵ سال در این مکتب فعالیت کرد. او در سال ۱۳۳۳ با فردی به نام پروانه دانشور ازدواج کرد و به سال ۱۳۳۵ پس از پایان خدمت پزشکی در شهرستان بم به اتفاق خانواده به تهران بازگشت. در سال ۱۳۴۲ شمسی تخصص خود را از دانشگاه سوربن فرانسه در رشته روانپزشکی دریافت کرد.[نیازمند منبع]

مهاجرت به غربویرایش

بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ایران جواد نوربخش ایران را برای همیشه ترک گفت و ابتدا حدود ۴ سال در آمریکا به‌سر برد و سپس عازم لندن شد و تا ۱۹۹۳ میلادی در لندن ساکن بود. از سال ۱۹۹۳ میلادی تا پایان عمر در خانقاهی درمنطقه‌ای در نزدیکی شهر آکسفورد انگلستان اقامت گزید و به تألیف و انتشار کتاب‌های متعددی دربارهٔ تصوف پرداخت. با مهاجرت جواد نوربخش به مغرب زمین فعالیت‌های سلسله مونس‌علی‌شاهی بیشتر به مغرب زمین توسعه یافت.[نیازمند منبع]

دیدگاه‌هاویرایش

در زمان حیات مونس‌علیشاه و پس از فوت وی، جواد نوربخش در قالب زعیم و پیر سلسلهٔ نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی، نزدیک به ۶۰ سال تلاش‌هایی را برای ایجاد دگرگونی و اصلاح حال و کار پیروان طریقت و گسترش آن به تمام نقاط جهان انجام داد که بخشی از آن چنین است:

  1. مبارزه با بیکاری و تن‌پروری
  2. مبارزه با اعتیاد و تقبیح آن
  3. شفقت و دوست داشتن خلق خدا
  4. پرهیز از گوشه‌گیری و انزواطلبی
  5. پرهیز از اظهار کشف و کرامات و مبارزه با خرافات
  6. ارائه دیدگاه‌هایی پیرامون نظریهٔ وحدت وجود
  7. گسترش خانقاه‌ها

هانری کربن، مستشرق معروف فرانسوی، دربارهٔ جواد نوربخش چنین نوشته‌ بود: «در زمان حال دکتر جواد نوربخش قطب کنونی سلسله نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی است و دامنه فعالیت‌های او در این زمینه به شدت گسترده‌است»[۳]

اقداماتویرایش

  1. انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی
    مؤسسهٔ انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی به نشر کتاب‌هایی در زمینهٔ تصوف و عرفان ایرانی و اسلامی اقدام کرد؛ و کتاب‌هایی را که وی تألیف و تصحیح، یا تصنیف کرده‌اند، منتشر می‌کند. فعالیت انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی از سال ۱۹۷۸ میلادی در خارج از ایران نیز آغاز شد. آثار وی به زبان‌های نظیر انگلیسی،[۴] فرانسوی،[۵] روسی[۶] اسپانیایی،[۷] ترجمه شده؛ و در شمارگانی وسیع، چاپ و در اختیار اهل تحقیق و ذوق و ادب و عرفان قرار گرفته‌است؛ در کنار چاپ و نشر کتب، از پاییز ۱۳۶۷ خورشیدی (۱۹۸۸ میلادی)، فصل نامهٔ صوفی نیز به سردبیری علی‌رضا نوربخش منتشر شد. علاوه بر کتب عرفانی، جواد نوربخش به اقتضای تخصص علمی و کار دانشگاهی، آثاری را در موضوعات گوناگون روان‌پزشکی و روان‌درمانی و روان‌کاوی - جداگانه یا همراه استادان دیگر - تصنیف و تألیف کرده‌اند، که مورد استفاده و مطالعهٔ پژوهندگان است.
  2. بنیاد خیریهٔ نوربخش
    جواد نوربخش این بنیاد را در سال ۱۹۹۴ میلادی، برابر با سال ۱۳۷۳ خورشیدی، با تولیت و ریاست خود تأسیس، که به وسیلهٔ هیئت امنای منصوب از طرف پیر سلسله نعمت‌اللهی اداره می‌شود. نخستین مرکز این بنیاد در تاریخ ۱۹۹۶/۳/۱۰ میلادی برابر با ۱۳۷۵/۱۲/۱۹ خورشیدی، جنب خانقاه نعمت‌اللهی شهر «پورتونووو» پایتخت کشور «بنین» در قارهٔ آفریقا -شهری با جمعیت نزدیک سیصد هزار نفر، که بیش از هفتاد درصد آن را مسلمانان تشکیل می‌دهند افتتاح کرد. دومین مرکز این بنیاد نیز درمانگاهی است جنب خانقاه نعمت‌اللهی شهر «ابیجان» پایتخت کشور «ساحل عاج»، که به سال ۲۰۰۰ میلادی (۱۳۷۹ خورشیدی) تأسیس شد. مراکز این بنیاد، وظیفهٔ انجام خدمات پزشکی و درمانی را - اغلب - رایگان یا با تخفیف ویژه برای شهروندان آن مناطق، بی تبعیض نژادی یا فرقه‌ای یا قبیله‌ای یا مذهبی - به ویژه برای سالمندان نیازمند – عهده‌دار است[۸]
  3. تأسیس خانقاه‌های نعمت‌اللهی
    جواد نوربخش در طول زعامت خود متجاوز از ۶۰ خانقاه در ایران تأسیس کرد که همگی وقف خاص سلسله نعمت‌اللهی مونس‌علیشاهی است. در حال حاضر اکثر این خانقاه‌ها توسط جمهوری اسلامی مسدود شده‌است. در زمان حیات، او توانست حدود ۳۳ خانقاه درآمریکا، کانادا، اروپا، استرالیا، مکزیک و آفریقا احداث کند که هم‌اکنون تمامی این خانقاه‌ها به صورت انجمن خیریه ثبت و اداره می‌شوند.

آثار و تالیفاتویرایش

کتاب‌ها:

  • پیروی از سعدی، تهران، اسفند ۱۳۲۶ (با مقدمه علیمحمد خزاعی)، چاپخانه باقرزاده، شامل ۶ مخمس، یک مسدس در تضمین و یک غزل در استقبال از اشعار سعدی
  • ۴ غزل در مجله نوردانش:۱۳۲۶/۷/۲۳ و ۱۳۲۶/۳/۱۰ و ۱۳۲۷/۱/۱۲ و ۱۳۲۷/۲/۳۰
  • آداب خانقاه، ۱۳۳۴
  • دیوان نوربخش به انضمام حقایق المحبه فی دقایق الوحده، ۱۲ نوبت چاپ: ۱۳۸۴–۱۳۳۵
  • فرهنگ نوربخش - اصطلاحات تصوف (دوره ۸ جلدی) دربرگیرنده ۳۵۹۴ اصطلاح تحت ۳۶ عنوان[۹]
  • در خرابات[۱۰]
  • در بهشت صوفیان[۱۱]
  • معارف صوفیه (مجموعه ۷ جلدی)، ۱۳۶۶–۱۳۶۲ شمسی
  • دل و نفس، ۱۳۶۹، ۱۳۷۲، ۱۳۷۸
  • چهل کلام و سی پیام (دفتر اول و دوم)
  • جوانمردی، ۱۳۸۵
  • فقر و فقیر، ۱۳۶۲، ۱۳۸۲
  • کشکول نور
  • سگ از دیدگاه صوفیان
  • شیطان بزرگ «ابلیس»، ۱۳۶۴، ۱۳۸۶
  • مسیح در چشم صوفیان (به زبان انگلیسی)
  • مراد و مرید، ۱۳۳۳
  • زندگی و آثار شاه نعمت‌الله ولی کرمانی
  • پیران طریقت، ۱۳۵۸، ۱۳۸۳
  • بایزید بسطامی
  • حلاج (شهید عشق الهی)
  • حسن بصری پیر پیروان طریقت و راهنمای جوانمردان، ۱۳۷۵، ۱۳۷۹
  • جنید، ۱۳۸۰
  • شبلی (مست حق و مجذوب حقیقت)، ۱۳۷۶
  • ابوالحسن خرقانی، ۱۳۸۵
  • چهار پیر طریقت (حبیب عحمی، داود طائی، معروف کرخی، سری سقطی) ۱۳۷۵، ۱۳۷۹
  • مردان صوفی، ۱۳۷۴، ۱۳۷۹
  • زنان صوفی، ۱۳۶۳، ۱۳۷۹، ۱۳۸۱
  • پیران خراسان (دوره ۶ جلدی)، ۱۳۸۲–۱۳۸۱
  • پیران بلخ (ابراهیم بن ادهم، شقیق بلخی، حاتم اصم، احمد خضرویه، محمد بن فضل بلخی)، ۱۳۷۹
  • ذوالنون مصری
  • پیران و صوفیان نامی کرمان
  • گلستان جاوید، ۱۳۴۶–۱۳۳۵، ۱۳۷۳
  • گلزار مونس، ۱۳۲۸–۱۳۲۷، ۱۳۷۳
  • احادیث نبوی (جلد اول و دوم)، ۱۳۵۹خورشیدی، ۱۹۸۱ و ۱۹۸۳ میلادی
  • تفسیر منظوم سوره الحجرات، سوره ق، سوره الحشر به انضمام خطبه‌های مؤمنین و متقین علی بن ابی‌طالب، ۱۳۳۱–۱۳۳۰، ۱۳۵۶–۱۳۵۵، ۱۳۷۳

«مقالات - عرفان و تصوف»:

  • تاج - مجله مردم‌شناسی، دوره سوم، اداره کل هنرهای زیبای کشور، تهران ۱۳۳۸ و مجله صوفی، انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی لندن، شماره ۱۳، تابستان ۱۳۷۰
  • سلسله نعمت‌اللهی - مجله مهر، دوره یازدهم، شماره‌های ۳ تا ۵، تهران ۱۳۴۴
  • عشق: شاهراه توحید (ارائه شده به کنفرانس جهانی صدمین سال سووامی ویوکناندا)، عارف هندی، ۸–۶ اوت ۱۹۹۳، واشینگتن، آمریکا - فصلنامه صوفی شماره ۲۰، پائیز ۱۳۷۲
  • The Nimatullahi, 'Islamic Sprituality, Manifestations', S H Nasr, (New York: Crossroad, 1991)

مقالات تصوف-روانشناسی:

  • عرفان و روانشناسی مولانا در داستان پادشاه و کنیزک - فصلنامه صوفی، انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی لندن، شماره ۸، پائیز ۱۳۶۹
  • عرفان و روانشناسی مولانا در داستان فیلی در خانه‌ای تاریک - فصلنامه صوفی، شماره ۱۰، بهار ۱۳۷۰
  • روانشناسی پیران طریقت و حکمای ایرانی - در دو بخش - فصلنامه‌های صوفی، شماره ۵۱، تابستان ۱۳۸۰ و شماره ۵۲، پائیز ۱۳۸۰
  • ۱۶ انشاء در زمنیه روانشناسی در مکتب تصوف، فصلنامه‌های صوفی

مقدمه بر آثار معاصرین:

  • یکسو نگریستن و یکسان نگریستن، فریدون مشیری، چاپ: شرکت سیروند، تهران، بدون تاریخ (دهه ۱۳۴۰)، انتشارت صفی علیشاه، تهران، ۱۳۶۷، ۱۳۷۹، ۱۳۸۱
  • از بلندای سحر (مجموعه شعر از احمد اسداللهی - شعله کرمانی)، انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی، لندن ۱۳۷۲
  • مجموعه‌ای از اشعار Annemarie Schimmel با عنوان Nightingales Under The Snow، ناشر: Khaniqahi Nimatullahi Publications , London-New York, ۱۹۹۴، ۱۹۹۷
  • The Unveiling of Secrets, Diary of a Sufi Master (ترجمه کشف الاسرار روزبهان بقلی شیرازی) مترجم: Carl W. Ernst ناشر: Parvardegar Press, USA: 1997, ISBN 0-9644362-1-3
  • مجموعه‌ای از اشعار Herbert Mason باعنوان Disappearances, ناشر: Khaniqahi Nimatullahi Publications, London-New York, ۱۹۹۹

سخنرانی در مجامع بین‌المللی:

  • دانشگاه سربن، پاریس، فرانسه، بهار ۱۹۶۳ میلادی، عنوان سخنرانی: تصوف، قطره‌ای از دریا یا راهی به سوی حقیقت
  • سمپوزیوم خدا و انسان در فکر اسلامی معاصر، دانشگاه آمریکایی بیروت، ۶ تا ۱۰ فوریه ۱۹۶۷، عنوان سخنرانی: تصوف و عرفان در اسلام یا روش و هدف تصوف
  • کنفرانس جهانی میراث فرهنگی تصوف ایرانی در قرون وسطی (The Legacy of Mediaeval Persian Sufism)، برگزارکننده خانقاه نعمت‌اللهی با همکاری مرکز مطالعات خاورمیانه دانشکده مطالعات آسیا و آفریقای دانشگاه لندن، ۵ تا ۷ دسامبر ۱۹۹۰، عنوان سخنرانی: مفهوم اصل وحدت وجود از نظر عقل و عشق
  • کنفرانس جهانی تصوف ایرانی از آغاز تا مولانا (Classical Persian Sufism from it's Origins to Rumi)، برگزارکننده خانقاه نعمت‌اللهی با همکاری دانشگاه جرج واشینگتن، آمریکا، ۱۱ تا ۱۳ می۱۹۹۲، عنوان سخنرانی: ویژگی‌های تصوف ایرانی در قرن‌های اول تا هفتم هجری

آثار و تالیفات زیر به کوشش وی تصحیح و منتشر گردیده‌است:

روانپزشکی در ایرانویرایش

  • پریشان روانی‌های زایمانی (با همکاری هزارخانی، زیرنظر رضاعی) - نامه دانشکده پزشکی سال ۱۶، شماره ۹، خرداد ۱۳۳۸
  • طب روحانی (ترجمه رساله‌ای از جمال الدین ابی الفرج عبدالرحمن ابن جوزی) - مجله بهداشت روانی، سال اول، شماره ۵، شهریور ۱۳۳۸
  • تماس با بیمار روانی، راهنمای افراد در تماس با بیمار روانی (با همکاری رضاعی) - مجله بهداشت روانی، سال اول، شماره ۶، مهر ۱۳۳۸
  • یادی از ژان لرمیت (ترجمه و اقتباس از مقاله پروفسور آلاژوننین) - مجله بهداشت روانی، سال اول، شماره ۹، دی ۱۳۳۸
  • نمو هوشی طفل در دوره قبل از دبستان، نقش خانواده در رشد روانی کودک (ترجمه و اقتباس از سخنرانی پروفسور ویتور فونتس، با همکاری محمد گیلانی) - نامه دانشکده پزشکی دانشگاه تهران، سال ۱۷، شماره ۱۰، تیر ۱۳۳۹
  • بررسی اجمالی آفازی (با همکاری عزالدین معنوی و فیروز نقش تبریزی) - نامه دانشکده پزشکی، سال ۲۲، شماره ۵، بهمن ۱۳۴۳
  • فرضیه‌های روانشناسی الکتروشک (با همکاری سیروس ایزدی) - نامه دانشکده پزشکی، سال ۲۵، شماره ۵، بهمن ۱۳۴۶
  • فراموشی اسامی خاص (اقتباس از نوشته‌های فروید، باهمکاری بهرامی و معنوی) - مجله دانشکده پزشکی تهران، سال ۲۵، شماره ۱۰، تیر ۱۳۴۷
  • شخصیت و اختلالات رفتاری در کودکان مصروع (با همکاری گیلانی و سیروس ایزدی) - مجله دانشکده پزشکی تهران، سال ۲۶، شماره ۱، مهر ۱۳۴۷
  • روانشناسی کم حوصلگی (اثر رابرت کوپر، ترجمه با همکاری معنوی)، مجله دانشکده پزشکی، سال ۲۶، شماره ۴، دی ۱۳۴۷
  • خصوصیات بالینی اسکیزوفرنی در کودکان (با همکاری ایزدی) مجله دانشکده پزشکی، سال ۲۶، شماره ۱۰، تیر ۱۳۴۸
  • پندارها و کردارهای وسواسی کودکان (با همکاری ایزدی) - مجله طب عمومی نشریه دانشکده پزشکی تهران، سال ۹، شماره ۱، آبان ۱۳۴۸
  • یوگا و روانکاوی (ترجمه و گردآوری براساس مقاله هارجاند سینگ: The British Journal of Psychiatry, vol. 116, no. ۵۳۱٬۱۹۷۰) - مجله طب عمومی، سال ۹، شماره ۶، شهریور ۱۳۴۹
  • Le SOUFISME (موضوعات: تصوف از نظر روانکاوی، مقایسه پدیده ترانسفر در روانکاوی با ارادت در تصوف) - Le Monde Islamique, Paris, France, 1re, No 2 Fevrier, No 3, Mai, No 4, Juillet-Alout, ۱۹۷۱ (به زبان فرانسوی)
  • What is Sufism, A Comparison between Sufism and Psychoanalysis (تصوف چیست؟ مقایسه‌ای بین تصوف و روانکاوی): International Journal of Psychaitry, Vol. 34, No. ۳ & ۴، ۱۹۷۸ USA
  • What the Sufis Say, KNP, 1980, USA
  • Sufi Journal, Issues ۵ & ۶، KNP 1990, London
  • Handbook of Psychiatry (30 Volumes), volume one,[۱۲] volume two,[۱۳] volume three,[۱۴] volume Four,[۱۵] volume Five,[۱۶] volume Six,[۱۷] volume Seven,[۱۸] volume Eight,[۱۹] volume Nine,[۲۰] volume Ten,[۲۱] volume Eleven,[۲۲] volume Twelve,[۲۳] volume Thirteen,[۲۴] volume Fourteen,[۲۵] volume Fifteen,[۲۶] volume Sixteen,[۲۷] volume Seventeen,[۲۸] volume Eighteen,[۲۹] volume Nineteen,[۳۰] volume Twenty,[۳۱] volume Twenty-one,[۳۲] volume Twenty-two,[۳۳] volume Twenty-three,[۳۴] volume Twenty-four,[۳۵] volume Twenty-five,[۳۶] volume Twenty-six,[۳۷] volume Twenty-seven,[۳۸] volume Twenty-eight,[۳۹] volume Twenty-nine,[۴۰] volume Thirty.[۴۱](2019)

سایر اقداماتویرایش

۱- برگزاری اولین سمپوزیوم جهانی مطالعات اپیدمیولوژی‌های روانی با همکاری انجمن جهانی روانپزشکی در تهران، ۱۳۵۳ خورشیدی

۲- اقدامات عمرانی زیر با کوشش، پیگیری و تحت نظارت وی در بیمارستان روزبه به انجام رسید:

  • نظارت بر اجرای احداث بخش ۳۰ تختخوابی با هزینه ورثه نوشیروانی
  • کوشش و نظارت بر احداث ساختمان تریا و آشپزخانه با کمک بودجه سازمان برنامه و بودجه
  • کوشش و نظارت بر (از محل بودجه بیمارستان):
    • احداث خیاط خانه
    • احداث تأسیسات زباله‌سوزی
    • احداث انبار و تأسیسات باغبانی
  • احداث بخش روانشناسی و کاردرمانی به هزینه شخصی و کمک‌های دوستان
  • احداث بخش ۲۰ تختخوابی کودک با بودجه ورثه نوشیروانی
  • احداث کتابخانه و کلاس درس با بودجه ورثه نوشیروانی
  • ساخت آمفی تئاتر به هزینه شخصی (این آمفی تئاتر اولین سالن مدرن در عصر خود برای برگزاری کنفرانس‌های علمی و محل برگزاری اولین سمپوزیوم جهانی مطالعات اپیدمیولوژی‌های روانی در تهران بود)

۳- مشارکت در و نظارت مستقیم و متداوم بر احداث کلینیک روانی اوین در تهران و اهدای تمام سهم خود (سه دانگ) به دانشگاه تهران بعد از انقلاب.

پیوند به بیرونویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ مسعود همایونی، تاریخ سلسله های طریقة نعمة اللهیه در ایران از سال ۱۱۹۰ هجری قمری تا سال ۱۳۹۹ هجری قمری، ج۱، ص۲۴۱، (تهران) ۱۳۵۸ ش.
  2. چله نور به روایت صوفی، انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی لندن، ۱۳۶۹ خورشیدی
  3. Corbin, Henry. "History of Islamic Philosophy Vol 11, p.316, Taylor and Francis. Retrieved 2009-0601. ISBN 978-0-7103-0416-2
  4. «آثار ترجمه شده به انگلیسی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۲.
  5. آثار ترجمه شده به فرانسوی
  6. آثار ترجمه شده به روسی
  7. آثار ترجمه شده به اسپانیایی
  8. صفحه اینترنتی خانقاه نعمت‌اللهی
  9. فرهنگ نوربخش، اصطلاحات تصوف، تألیف جواد نوربخش، انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی، چاپ دوم ۱۳۷۲ خورشیدی
  10. درخرابات، تألیف جواد نوربخش، انتشارات یلدا قلم، چاپ چهارم، ۱۳۸۴ خورشیدی، شابک: ۶-۲۷-۵۷۴۵-۹۶۴
  11. در بهشت صوفیان، تألیف جواد نوربخش، انتشارات یلدا قلم، چاپ سوم، ۱۳۸۴ خورشیدی، شابک: ۴-۲۸-۵۷۴۵-۹۶۴
  12. Nurbakhsh, Javad; Szasz, Thomas; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-3-330-34637-6.
  13. Nurbakhsh, Javad; Arieti, Silvano; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-31054-5.
  14. Nurbakhsh, Javad; Davidian, Haraton; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-31442-0.
  15. Nurbakhsh, Javad; Davidian, Levon; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-31590-8.
  16. Nurbakhsh, Javad; Stevenson, Ian; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-31642-4.
  17. Nurbakhsh, Javad; Caplan, Gerald; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-31730-8.
  18. Nurbakhsh, Javad; Ackerman, Nathan W.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-31786-5.
  19. Nurbakhsh, Javad; Gardner, Goerge E.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-613-8-38829-6.
  20. Nurbakhsh, Javad; Cohen, Raquel E.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-613-9-94231-2.
  21. Nurbakhsh, Javad; Brody, Eugene B.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-43410-4.
  22. Nurbakhsh, Javad; Beck, Aaron T.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-43607-8.
  23. Nurbakhsh, Javad; Mendels, J.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-43889-8.
  24. Nurbakhsh, Javad; Lehmann, Heinz Edgar; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-44057-0.
  25. Nurbakhsh, Javad; Weiss, James M.A.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-3-659-75362-6.
  26. Nurbakhsh, Javad; Lipowski, Zbigniew J.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-45488-1.
  27. Nurbakhsh, Javad; Glaser, Gilbert H.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-45593-2.
  28. Nurbakhsh, Javad; Reiser, Morton F.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-3-659-96329-2.
  29. Nurbakhsh, Javad; Kolb, Lawrence C.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-3-330-34295-8.
  30. Nurbakhsh, Javad; Ludwig, Arnold M.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-613-9-58627-1.
  31. Nurbakhsh, Javad; Freedman, Daniel X.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-44033-4.
  32. Nurbakhsh, Javad; Dyrud, Jarl E.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-2-07179-6.
  33. Nurbakhsh, Javad; Bowen, Murray; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-613-8-38663-6.
  34. Nurbakhsh, Javad; Detre, Thomas P.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-613-9-81879-2.
  35. Nurbakhsh, Javad; Bowlby, John; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-25470-2.
  36. Nurbakhsh, Javad; Aghajanian, George K.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-48134-4.
  37. Nurbakhsh, Javad; Barchas, Jack D.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-48136-8.
  38. Nurbakhsh, Javad; Eisenberg, Leon; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-48138-2.
  39. Nurbakhsh, Javad; Watson, Stanley J.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-48142-9.
  40. Nurbakhsh, Javad; Brodie, Keith H.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-48143-6.
  41. Nurbakhsh, Javad; Engelhardt, Tristram H.; Jahangiri, Hamideh (2019). Handbook of Psychiatry. Lap Lambert. ISBN 978-620-0-48139-9.