جوجوتسو

هنر رزمى ژاپنى
تمرین جوجیتسو در یک مدرسه کشاورزی ژاپن در حدود ۱۹۲۰ میلادی.

جوجوتسو یا جوجیتسو (به ژاپنی: 柔術 دربارهٔ این پرونده بشنوید ) یک هنر رزمی ژاپنی است بدون سلاح یا با سلاح کوچک برای شکست دادن یا دفع خطر کردن یا کنترل کردن یک یا چند حریف بدون سلاح یا مسلح که میتواند برای تهاجم یا دفاع از خود یا شخص دیگر به کار رود.جوجوتسو کامل ترین متد دفاع از خود و ورزش محبوب پلیس و ارتش بیشتر کشورهای جهان است.تکنیک های جوجوتسو در بیشتر هنر های رزمی ژاپنی یافت میشوند.جوجوتسو را میتوان مادر بیشتر هنر های رزمی ژاپنی دانست.هنر هایی همانند کودوکان جودو،آیکیدو،هاپکیدو،جوجوتسو ی بزریلی،سامبو ی روسی،کاراته همگی به بخشی از تکنیک های جوجوتسو پرداخته اند.برای مثال کودوکان جودو به پرتاب ها اولویت بخشید و بیشتر به جنبه های ورزشی و شادی بخش آن پرداخت و اولویت آن رندوری بود.کودوکان جودو به ضربات و تکنیک های خاک و دفاع شخصی آن اهمیت کمتری میدهد.کاراته نیز به ضربات دست و پا ی آن پرداخت و در آن پرتاب ها ی اندکی یافت میشود.کاراته از سرزمین اوکیناوا زاییده شده است اما ریشه های چینی نیز در آن یافت میشود.هاپکیدو متد کره ای دفاع از خود است که پس از جنگ جهانی دوم پدید آمد و تا حدود خوبی به جنبه های دفاع شخصی آن پرداخت.آیکیدو نیز با فرض کمترین آسیب زدن به مهاجم به بخش های کوچکی از این ورزش پرداخت.جوجوتسو ی برزیلی که در ufc شهرت خود را کسب کرد نیز به تکنیک های خاک جوجوتسو پرداخته است و کمی نیز به پیشرفت آن کمک کرده است.گفته میشود که جوجوتسو ی برزیلی از کودوکان جودو زاییده شده است اما رنزو گریسی در کتاب خود به نام Mastering jujitsu ریشه های جوجوتسو ی برزیلی را در فوزن ریو(Fûsen-ryu) جوجوتسو و مهارت این سبک از جوجوتسو در تکنیک های نوازا(Newaza) میداند. .[نیازمند منبع]

تکنیک های جوجوتسو از بخش ها ی زیر تشکیل شده اند :

1.ضربات پا و دست و سر ( Atemi Waza) به نقاط حساس بدن حریف

2.بلاک کردن و دفاع کردن ضربات

3.اجتناب(جا خالی کردن) یا Furimi

4.تکنیک های پرتابی( Nage Waza )

5.گلاویز شدن(Katame Waza)

6.خفه کردن ها(Shime Waza)

7.خرد کردن مفاصل(Kansetsu Waza) آرنج،شانه،مچ دست،انگشتان،گردن،زانو و مچ پا

8.نگاه داشتن ها(Osae komi Waza)

9.تکنیک های فرار(Fusegi)

10.افت ها و غلت زدن خوردن ها(Ukemi)

11.تکنیک ها ی فشار دادن نقاط پر از اعصاب و فلج کننده(Kyusho Jutsu)

12.هم آوردن ها( تکنیک های حمل متهم )

13.دفاع از خود (Goshin Jutsu)

جوجوتسو ورزش کاران را به به کار گیری از وضعیت عادی بدن خود فرا می خواند.کلید پیروزی در نبرد شیوه ی درست اجرا ی تکنیک است نه زور یا بزرگی بدن.

جوجیتسو در ایرانویرایش

جوجوتسو در ایران با نام دفاع شخصی شناخته میشود.هرچند هاپکیدو و بعضی گاه ها کودوکان جودو نیز خود را با نام دفاع شخصی معرفی میکند.جوجوتسو در سال ۱۳۴۵ توسط مستشاران نظامی آلمانی وارد ایران شد.اما در آن هنگام کودوکان جودو از محبوبیت زیادی برخوردار بود.این محبوبیت باعث شد جوجوتسوکا های ایرانی به کودوکان جودو در آمدند و دفاع شخصی کارآمدی برای کودوکان جودو ی ایران بوجود آوردند.جوجوتسو تا سال ها پس از ورود به ایران تنها به پلیس و ارتش آموزش داده میشد و آموزش آن به عوام ممنوع بود اما پس از چندین سال آزاد شد.جوجوتسو هم اکنون در ایران بیشتر توسط پلیس و ارتش آموزش داده میشود که به سبک دفاع از خود است.جوجوتسو ی jjif هم از محبوبیت بسیاری برخوردار است که هم به سبک دفاع شخصی و هم به سبک ورزشی و برای مسابقات آموزش داده میشود.

معنا و گویشویرایش

"جو" به معنی نرم،آرام،با انعطاف و تسلیم شدن در برابر نیرو است."جوتسو" به معنی تکنیک است.هر چند آن را به هنر هم معنی میکنند.جوجوتسو در برابر نیرو ها با نیرو مخالفت نمیکند بلکه با خالی کردن یا منحرف کردن نیرو ی مهاجم او را شکست میدهد.جوجوتسو بیشتر اینگونه معنی میشود: تکنیک استفاده کردن از نیرو ی خود حریف برای پرتاب کردن یا شکست دادن او.واژگانی همچون جیوجیتسو یا جوجیتسو نادرست هستند.چنین واژگانی در کانجی وجود ندارد.این واژگان به دلیل شنیدار نادرست یا یا ناتوانی اروپاییان در گویش واژه ی جوجوتسو پدیدار شدند.گویش جوجیتسو بیشتر در میان انگلیسی ها یا آمریکایی ها پراکنش دارد و گویش جیوجیتسو بیشتر در میان ژرمن ها و برزیلی ها پراکندگی دارد.

تاریخ جوجوتسو در دوره ی فئودالویرایش

در دوران فئودال ژاپن،جنگجویان(سامورای ها) سیستمی برای جنگیدن یا دفاع از خود در نبرد ها ی واقعی ساختند به نام جوجوتسو.جوجوتسو در این دوران تنها به سامورای ها آموزش داده میشد و آموزش آن به عوام که دهقانان بودند ممنوع بود.در این دوره سامورای ها نام شکست ناپذیر گرفته بودند و این به خاطر زره پوش بودن ایشان بود.از آنجا که حمله کردن مستقیم به یک جنگجوی زره پوش کاملا بی فایده بود آن ها با گلاویز شدن و پرتاب کردن همدیگر در نابودی هم کوشش میکردند.ضربات می توانست به قسمت ها ی بسیار اندک بدن ایشان زده شود مانند فاصله ی بین کلاه خود و ماسک صورت اما در عمل ناممکن بود که ایشان از این راه به هدف خود برسند.سپس ایشان در گارد کومی اوچی می ایستادند و یکدیگر را پرتاب میکردند.بعضی از این پرتاب ها میتوانست حریف را بر روی گردن یا نخاع اش فرود بیاورد که اگر این اتفاق می افتاد نبرد تمام شده بود.شماری دیگر از این پرتاب ها نیز با موقعیتی طراحی شده بودند که هیچ گونه افت یا غلت یا فراری از آن وجود نداشته باشد و حریف برای جلوگیری از فرود آمدن بر گردن یا نخاع خوش مجبور بود یک شانه یا آرنج یا مچ دست خود را قربانی کند.نمونه ی این پرتاب سئوی ناگه بود که دست در آن به سمت بیرون میچرخید و هیچگونه فراری نداشت.اگر این پرتاب ها موفقیت آمیز بود کار تقریبا تمام شده بود و بعد از آن سامورای پیروز با ضربه زدن با خنجر های کوچک حریف خود را از پای در می آورد.شمار دیگری از پرتاب ها نیز تنها برای بدست آوردن پوزیشن برتر و چیره نسبت به حریف طراحی شده بودند(تقریبا موقعیت Tate Shiho Gatame) تا سامورای چیره بتواند به آسانی حریف را از پای درآورد یا او را دستگیر کند.در این نبرد ها هنگامی که یک سامورای بلند پایه و یک سامورای فرومایه(از نظر طبقه ی اجتمایی و مهارت ها) با هم رو در رو می شدند،چیزی جز شرمساری به بار نداشت اگر سامورای بلندمایه شمشیر یا نیزه ی خود را به کار می بست.در این نبرد ها سامورای بلندمایه باید با دستان تهی و با تکنیک های جوجوتسو حریف خود را از پای در می آورد. سامورای ها رنج های بسیار سختی برداشتند تا توانستند یک سیستم کامل و کارآمد دفاع از خود برای نبرد های راستین بسازند.

سبک ها نوین و دیرینویرایش

سبک های جوجوتسو به دو دسته ی دیرین و نوین تقسیم می شود. جوجیتسو تقریباً تمامی انواع فنون رزمی (ضربات دست و پا،بلاک کردن ضربات و جا خال کردن ها و پرتاب ها و خفه کردن ها و قفل مفصل ها و نقاط حساس) را در بر می‌گیرد. بسیاری از این باشگاه‌ها به آموزش استفاده از سلاح نیز اقدام می‌کنند.سبک های نوین جوجوتسو،تکنیک های کار کردن با جنگ افزار هایی همچون تونفا،باتوم تاشو،چاقو های جیبی،چوب بلند(bo)،چوب کوتاه(jo) را نیز آموزش می دهند.شمار سبک های دیرین و نوین جوجوتسو از شمار بیرون هستند.سبک های دیرین جوجوتسو همانند دایتوریو آیکی جوجوتسو یا فوزن ریو جوجوتسو بیشتر به جنبه های تاریخی جوجوتسو می پردازند و تنها در ژاپن یافت می شوند‌.جوجوتسو و فلسفه ی به کارگیری نیرو ی مهاجم بر خودش به تندی در اروپا گسترش یافت.اروپاییان جوجوتسو را آموختند و آن را با نیازهای روز جامعه سازگار ساختند.برای مثال سبک های WJJF که بنیان گذار آن سوکه رابرت کلارک است. جودو نسخه ی ورزشی و بسیار کم خطرتر جوجوتسو است که مسابقات کمیته(ضربات دست و پا) به طور کامل از آن حذف شده و اتمی وازا ی آن به حداقل کاهش یافته.پرتاب هایی که در جوجوتسو هیچ گونه فراری نداشت و این پرتاب ها میتوانست جان جنگجو را نجات دهد یا حداقل با کمترین نیرومفصل مهاجم را خرد کند از آن به طور کامل زدوده شد هر چند این تکنیک ها توسط آیکیدو یا هاپکیدو یا سامبو همچنان استفاده میشود.همین طور تاکید بسیار زیادی بر پرتاب ها شده و کمی بی توجهی به تکنیک های خاک که در برابر یک حریف نیرومند یا تکنیکال بسیار موثر است.دفاع شخصی آن یه ۲۱ تکنیک کاهش یافته و این در حالی است که تکنیک های دفاع شخصی جوجوتسو از شمار خارج هستند.شیوه ی مبارزه جودو و بر هم زدن تعادل در آن با جوجوتسو بسیار متفاوت است. در جوجوتسو پیش از اجرای تکنیک ها یک شوک مانند ضربه یا فشار دادن نقاط حساس(کیوشو جوتسو) برای پرت کردن حواس مهاجم ضروری است اما در جودو فقط با تای ساباکی(حرکات بدن) و باز کردن فضا برای اجرای تکنیک برخورد می شود. [۱]

منابعویرایش

  • علی حق‌شناس، دانشنامهٔ هنرهای رزمی، تهران، انتشارات نگاه بوستان، ۱۳۹۵.

3.Classical fighting arts of japan(a complete guide to koryu jujutsu)by sege Mol

4.کانو،جیگورو،کودوکان جودو،۱۳۶۹،ص۲۹ تا ۳۴

5.The secret of Jiu-jitsu by professor Ré-nie

6.Martial Arts Of The World(an encyclopedia history and innovation) by Thomas A.Green and Joseph R.svinth page no.120

7.American Jiu-Jitsu by Edward L.Allen

8.Japanese Martial Arts by sensie Neil Horton page no.44

9.On Jujutsu and it's modernization by Kenji Tomiki

10.JJIF jujutsu belt test requierment

11.Jiu-Jitsu and other methods of self defence by Percy Longhurst

12.The secret of JuJitsu,a complete course in self defence by captain Allen smith

13.دهناد،کیوان،جودو یک ورزش،یک راه زندگی،ص۸۳ تا ۱۰۴

  1. حق شناس، علی، دانشنامه هنرهای رزمی، نگاه بوستان، ۱۳۹۵، ص ۱۳۹