جولیا دومنا

امپراتریس قدرتمند روم، همسر سپتیمیوس سوروس و مادر کاراکالا و گتا

او از سال ۱۹۳ تا ۲۱۱ امپراتریس روم بود. او در امسا (حمص امروزی) در روم سوریه در یک خانواده عرب از کاهنان خدای الاگابالوس به دنیا آمد. در سال ۱۸۷، او با سپتییموس سیوروس متولد لیبیایی ازدواج کرد، که در آن زمان فرماندار استان روم گالیا لوگدوننسیس بود. آنها دو پسر داشتند، به نام‌های کاراکالا و پوبلیوس سپتیموس گتا. جنگ داخلی بر سر تاج و تخت رومی در سال ۱۹۳ آغاز شد، و اندکی پس از آن سوروس خود را امپراتور معرفی کرد. جنگ در سال ۱۹۷ با شکست آخرین مخالفان سوروس به پایان رسید. او بین سالهای ۱۹۷ تا زمان مرگش در سال ۲۱۷ از طریق شوهر و پسرانش عملاً حاکم امپراتوری روم بود.

جولیا دومنا
آگوستا
Julia Domna (Julia Pia), inv. 2210, Roman - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00897.jpg
Bust of Julia Domna, Vatican Museums
امپراتریس امپراتوری روم
تصدی۱۹۳–۲۱۱
پیشینمانلیا اسکتیلا
جانشیننونیا سلسا
شریک امپراتریسفولویا پلوتیلا (۲۰۲–۲۰۵)
امپراتریس مادر امپراتوری روم
تصدی۲۱۱–۲۱۷
زادهح. ۱۶۰ میلادی
امسا (امروز حمص)، سوریه روم
درگذشته(۵۷ سال)
انطاکیه (امروز آنتاکیا، ترکیه)
آرامگاه
همسر(ان)سپتیمیوس سوروس
فرزند(ان)
نام سلطنت
جولیا دومنا آگوستا
جولیا آگوستا
جولیا پیا فلیکس آگوستا
دودمان
پدرJulius Bassianus

او در صعود و تثبیت شوهرش بر تخت سلطنت نقش داشت، دومنا به عنوان امپراتریس، به دلیل تأثیر سیاسی، اجتماعی و فلسفی اش مشهور بود. او نقش عمومی فعال و برجسته ای را ایفا می‌کرد و عناوینی از قبیل «مادر اردوگاه‌های شکست ناپذیر» را دریافت کرد. همچنین او نقش فعالی در پشت صحنه برای کمک به شوهرش در وظایف رسمی‌اش برای اداره امپراتوری داشت. زمانی که پسر بزرگش، کاراکالا، در سن ده سالگی به عنوان امپراتور مشترک با پدرش شروع به حکمرانی کرد، مدت بسیار کوتاهی با همسر کاراکالا، فولویا پلوتیلا بین سالهای (۲۰۳ تا ۲۰۵)، ملکه مشترک بود، تا اینکه پدر پلوتیلا، پلاوتیانوس قدرتمند، رقیب دومنا به خیانت متهم شده و اعدام شد، خود پلوتیلا نیز در بی‌آبرویی و بی‌عفتی قرار گرفت و از مقام و عناوینش برکنار شد. پس از مرگ سوروس در سال ۲۱۱، دومنا اولین ملکه مادر شد که ترکیب عنوان قدرتمند «پیا فلیکس آگوستا» را دریافت کرد، که نشان از اختیارات و اقتدار بسیار بیشتر او نسبت به آنچه برای یک مادر امپراتور روم معمول بود، هست. با تأثیر او و وصیت سوروس پسرانشان به سلطنت رسیدند. آنها رابطه تعارضی داشتند و دومنا به عنوان واسطه آنها و ارتباط دهنده اجرایی حکومت آنها عمل می‌کرد، اما بعداً در همان سال کاراکالا برادرش گتا را ترور کرد.

دومنا با قتل گتا مجبور شد سکوت اختیار کند و برای حفظ زندگی و موقعیت خود از پسر زنده مانده اش طرفداری کند. کاراکالا مدیریت مکاتبات و دادخواست‌های رسمی فراوان امپراتوری خود را برعهده او گذاشت، همچنین جولیا به‌طور مؤثر نقش نخست‌وزیر را ایفا کرد و مسئولیت انتصابات، پیشرفت‌ها و برکناری‌ها و مشارکت در سیاست‌های داخلی و خارجی را عهده‌دار شد. جدا از این، در طول غیاب‌های طولانی مدت کاراکالا (که عمدتاً بود) بخاطر لشکرکشی‌های گسترده‌اش، جولیا با آزادی کامل (بین سالهای ۲۱۲ تا ۲۱۷) بجای پسرش امپراتوری را اداره می‌کرد. در سال ۲۱۷ با شنیدن ترور کاراکالا در جریان مبارزات علیه پارت‌ها، جولیا که پسرش را تا انطاکیه (ترکیه امروزی) همراهی کرده بود، برای جلوگیری از تبدیل شدن به شخصی عادی پس از سالها حکمرانی، خودکشی کرد. پس از مرگ دومنا، خواهر بزرگتر او جولیا مایسا با هوشمندی و موفقیت برای دستیابی به قدرت سیاسی مبارزه کرد. سلسله سورانی با پیوستن نوه مایسا، هلیوگابال، در سال ۲۱۸ دوباره به قدرت رسید. این سلسله تا ۲۳۵ که سلطنت الکساندر سوروس، پسر خاله و جانشین هلیوگابال پایان یافت، قدرت را حفظ کرد، این دوره همچنین به سلطنت چهار جولیای سورانی روم نیز مشهور شده بود. با پایان سلسله سورانی، آغاز بحران قرن سوم را نشان داد.

سابقه خانوادهویرایش

جولیا دومنا در حدود ۱۶۰ یا اوایل ۱۶۱ میلادی در امسا (حمص امروزی) سوریه در خانواده ای عرب که بخشی از سلسله امسان بودند به دنیا آمد. نام او، دومنا، یک کلمه عربی باستانی به معنی "سیاه" است، و اشاره به طبیعت خدای خورشید الاگابال است که به شکل یک سنگ سیاه شکل گرفت. او کوچکترین دختر کشیش اعظم بعل، ژولیوس باسیانوس، و خواهر جولیا مایسا احتمالا کوچکتر از او بود. دومنا از طریق مایسا و شوهر او جولیوس آویتوس دو خواهرزاده داشت: جولیا سوئایمیاس و جولیا مامایا، مادران به ترتیب امپراتورهای آینده روم هلیوگابالوس (۲۱۸-۲۲۲) و الکساندر سوروس (۲۲۲-۲۳۵).

اجداد دومنا پادشاهان کشیش معبد معروف الاگابال بودند. این خانواده دارایی و ثروت بسیار هنگفتی داشتند و به اشراف سناتور روم ارتقا یافتند. قبل از ازدواج، دومنا به عنوان وارث املاک و ثروت عموی بزرگ پدری خود جولیوس آگریپا، یكی از فرماندهان پیشین بود و قبل از مرگش وصیت کرده بود تمام ثروت و دارایی های بسیاری که داشت به دومنا تعلق بگیرد.

ازدواجویرایش

تاریخ آگوستین می گوید که سپتیمیوس سوروس یک سیاستمدار و فرمانده رومی پس از مرگ همسر اول خود در حدود ۱۸۵، پیشگویی زنی را در سوریه شنید که با یک امپراتور ازدواج می کرد و فرزندانش امپراتوران آینده روم هستند. بنابراین سوروس او را به عنوان همسر خود جستجو کرد. این زن دومنا بود. باسیانوس در اواخر سال ۱۸۶ پیشنهاد ازدواج سوروس را پذیرفت و در تابستان سال ۱۸۷ این زوج در لوگدونوم (لیون امروزی فرانسه) ازدواج کردند که سوروس فرماندار آن بود. این ازدواج یو خوشبختی بسیار بود و سوروس دومنا و نظرات سیاسی او را دوست داشت و مورد توجه قرار می داد و همیشه به توصیه های همسر زیبای جدید خود متکی بود. دومنا با استفاده از استعداد خود در حروف و فلسفه "عالی ترین شهرت" را به دست آورد. او دو پسر آنها، لوسیوس سپتیمیوس باسیانوس (کاراکالا) را در سال ۱۸۸ در لوگدونوم و پوبلیوس سپتیمیوس گتا را سال بعد در رم به دنیا آورد، فاصله سنی بین فرزندان ۱۳ ماه بود.

تولد دو پسر برای سپتیمیوس پس از یک ازدواج موفق، یک خوشبختی بود، و باعث شد دومنا را در محبت های او افزایس دهد. البته زیبایی دومنا (پرتره های زیباش هنوز وجود دارد) و زیرکی آشکار در علایق او بدون شک به تأمین محبت بی پایان شوهرش کمک کرد. این که آیا ستاره ها در سرنوشت بعدی آن دو نقش داشتند یا خیر (هر دو مدبر فکر می کردند)، در واقع حرفه سپتیمیوس پس از ازدواج با دومنا به سرعت و به طور چشمگیری پیشرفت کرد. پس از گال، سپتیمیوس به عنوان قائم مقام در سیسیل خدمت کرد، جایی که خوشبختانه از اتهام گرفتن طالع بینی امپراتور کومودوس تبرئه شد، اگرچه به احتمال زیاد گناهکار بود. اگر او به دلیل این جنایت محکوم می شد، سپتیمیوس با مشکل جدی روبرو می شد، زیرا مشورت با فال امپراتور یک جرم بزرگ محسوب می شد، فرض بر این بود که اگر کسی چنین کرد، قصد خیانت داشت. علیرغم سوءظن سپتیمیوس در سیسیل، امپراتور کومودوس او را به عنوان یکی از کنسول های روم در سال ۱۹۰ معرفی کرد - افتخاری والا، حتی اگر سپتیمیوس در آن سال سابقه ۲۴ همکار کنسولی داشت. بعداً کومودوس مجدداً اعتماد خود را به سپتیمیوس نشان داد و فرماندهی نظامی بسیار معتبری را در امتداد مرز استراتژیک پانون (دانوبی) به او داد. سپتیمیوس از ۱۹۱ تا ۱۹۳ در آنجا ماند و به همین دلیل از جریان خونخواهی سیاسی که رم در آن دوره می دانست حذف شد. جولیا دومنا و پسرانش سپتیمیوس را از گال، سیسیل، رم و پانونیا همراهی می کردند، و در این سالها دومنا خود را به عنوان مشاور و محرم سپتیمیوس معرفی کرد، که ذهن و زیرکی او برای حرفه او بسیار مهمتر و ارزشمندتر از جذابیت های جسمی او بود.

جنگ داخلی و صعود به قدرتویرایش

فرماندهی پننیون سپتیمیوس نه تنها او را در یک دوره سخت دور کرد، بلکه او را در موقعیت بسیار مطلوبی قرار داد وقتی که کومودوس بی وارث در آخرین روز سال ۱۹۲‌ ترور شد. نامزدی برای تاج و تخت امپراتوری در واقع، او در ابتدا از ادعاهای امپراتوری پرتیناکس، یک دوست قدیمی و خیرخواه، حمایت کرد. پرتیناکس متولد طبقه پایین جامعه روم بود اما در بین نخبگان سیاسی روم محبوب بود و به عنوان فردی با استعداد شناخته می شد. با این حال، شهرت و حیثیت او زمانی که بحران مالی او را مجبور به اعمال تدابیر ریاضتی بر گارد پرتوریایی رم، تنها سپاه نظامی مستقر در نزدیکی رم کرد، چندان برای او مفید نبود. در نتیجه، عناصر این واحد نظامی که چندان خوشایند نبود، بر علیه پرتیناکس طغیان کردند و با سیصد نفر وارد کاخ سلطنتی شدند و پس از حدود سه ماه فرمانروایی، او را در مارس ۱۹۳ کشتند و سر او را بریده و به اردوگاه آوردند.

پس از این خیانت، رهبران گارد پرتوریان جنایت خود را با واژه قرار دادن حراج تاج و تخت افزایش دادند. با یک مبلغ شاهانه، یک اشراف زاده رومی دیدیوس جولیانوس به طور مختصر تاج و تخت را در اختیار داشت، اما هنگامی که ارتشهای مرزنشین از رفتار ننگین گارد مطلع شدند، واکنش خشونت آمیزی نشان دادند. سه ارتش فرماندهان مربوطه خود را به عنوان امپراتور مورد استقبال قرار دادند: لژیون های پانونیا از سپتیمیوس حمایت کردند. بریتانیا، کلودیوس آلبینوس؛ و سوریه، پسنیوس نیگر را به عنوان امپراتور معرفی کرد. سپتیمیوس، با این حال، نزدیکترین به رم بود و در جنگهای داخلی پس از آن به او کمک کرد. او با توصیه جولیا دومنا به سرعت به رم رفت و در آنجا حمایت جولیانوس در مقابل نیروی برتر سپتیوموس و سرعت آن تبخیر شد. قبل از اینکه سپتیمیوس حتی به رم برسد، جولیانوس به امید کاهش کشتار مورد انتظار کشته شد. سپتیمیوس در این هنگام از ثروت همسر خود نیز بهرمند شد و توانست با دادن رشوه به بخشی از گارد پرتورین و دادن هدایایی به مردم طرفداری آنها را بدست آورد، و هنگامی که در رم بود، ارتفاع خود را توسط سنا و مردم تایید کرد: از این پس او آگوستوس (امپراتور) بود. دومنا به عنوان آگوستا (امپراتریس) رسماً در کنار او سلطنت کرد. گارد پرتورین همانطور که وجود داشت توسط سپتیمیوس منحل و متعاقباً اصلاح شد.

به رسمیت شناختن سپتیمیوس در رم مانع جنگ داخلی نشد، زیرا نه آلبینوس و نه نیگر هنوز مشروعیت امپراتوری او را به رسمیت نشناخته بودند. سپتیمیوس، با این حال، زیرکانه عمل کرد تا از مبارزه همزمان با هر دو رقیب خود جلوگیری کند. این امر با واسطه شدن معامله ای انجام شد که بر اساس آن سپتیمیوس آلبینوس را به عنوان قیصر خود (امپراتور دوم و وارث امپراتوری) در ازای به رسمیت شناختن آلبینوس از موقعیت خود به عنوان آگوستوس، منعقد کرد. این توافق جناح شمالی سپتیمیوس را تضمین کرد و به او اجازه داد توجه خود را بر نیگر و شرق متمرکز کند. درگیری پس از آن بیش از حد طولانی نشد: درحقیقت، پیروزی سپتیمیوس در آنجا در بهار سال ۱۹۴ در ایسوس (محل یکی از نبردهای اسکندر مقدونی، که سپتیمیوس و دومنا آن را به فال نیک گرفتند) از نظر نظامی به پایان رسید.

در کنار همسرش در طول این کمپین، ارتباطات دومنا به سپتیمیوس کمک کرد تا وفاداری پایگاه سوریه نیگر را به سرعت و به طور کامل تأمین کند. روابط خانوادگی دومنا تنها مشارکت او در مشاغل شوهرش نبود، زیرا سپتیمیوس از ارزش تبلیغاتی او و عقل او در روند تأمین موقعیت امپراتوری خود استفاده کرد. در مورد تبلیغات، در سال ۱۹۳ سکه با تصویر دومنا ضرب شد و او را "ونوس ویکتریکس، ناهید ژنتریکس" نامیدند - عناوینی که همزمان نشان دهنده پیروزی و پایه گذاری نظمی جدید بود، و همچنین خانه سپتیمیوس را به خانه ژولیوس سزار (وارثان او اولین سلسله امپراتوری روم را تاسیس کردند) پیوند داد، زیرا سزار بزرگ ادعای تبار از زهره را داشت. به این ترتیب سپتیمیوس شروع به اثبات مشروعیت امپراتوری خود کرد.

پیوند دیگری به گذشته مشروع در آوریل ۱۹۵ هنگامی که دومنا با عنوان "Mater Castrorum" ("مادر اردوگاه") ، عنوانی که اولین بار توسط امپراتور مارکوس اورلیوس به همسرش فاوستینا دوم اعطا شد، جعل شد. حدود ۲۰ سال قبل اورلیوس آخرین امپراتور محبوب روم بود (اگرچه او پدر کمودوس بود)، به طوری که با زنده شدن این افتخار، سپتیمیوس سیاست تعریف خود را به عنوان وارث قانونی اقتدار اورلیوس آغاز کرد. این سیاست به زودی با اتخاذ سپتیمیوس به اورلیوس مرده به عنوان پدرش، گامی فراتر رفت. علاوه بر این، "Mater Castrorum" کار بیشتری برای دومنا انجام داد: که نقش عمومی برجسته او را در برنامه ها و طراح های استراتژی سیاسی و نظامی علنی دانست که در تسلط بی نظیر سپتیمیوس بر امپراتوری روم به اوج خود رسید.

پس از ادغام سپتیمیوس در شرق، زمان مقابله با آلبینوس فرا رسید. این امر بلافاصله پس از اعلام عنوان جدید دومنا، هنگامی که سپتیمیوس رسما کاراکالا را به مارکوس اورلیوس آنتونینوس (نام قانونی "پدر" جدید سپتیمیوس) تغییر نام داد، افزایش یافت و سپس این کودک هفت ساله را به عنوان سزار خود تشخیص داد. آلبینوس اهمیت این حرکات را می دانست و شورش کرد، اما سرانجام توسط سپتیموس در فوریه ۱۹۷ در نبردی در نزدیکی لیون (فرانسه) شکست خورد. پس از آن، پاکسازی شرورانه همه حامیان رقبای یک بار، اقتدار سپتییموس را به عنوان ارباب بی بدیل رم تقویت کرد.

نقش در دوران سلطنت سوروسویرایش

در سالهای سلطنت سپتمیوس سوروس، قدرت و تأثیر جولیا از امپراتریسان قبلی رقابت کرد یا از آنها بسیار فراتر رفت. به نظر می رسد که او در بیشتر یا همه سفرهای امپراتور همراه بوده و از نقش محوری در سیاستگذاری برخوردار بوده است. برجستگی او در زمینه ضرب سکه و نسخه های رسمی و بناهای تاریخی بی سابقه بود. بیشتر از هر شخص دیگری در تاریخ روم، به غیر از همسر و پسر بزرگش، سکه های استانی به نام او ضرب می شود. تأثیر جولیا بر سیاست های شوهرش ممکن است تصمیم سوروس برای شکستن سنت را توضیح دهد و به سربازان اجازه ازدواج و زندگی با زنان و فرزندان خود را بدهد. پیش از این، سربازان برای ازدواج منع می شدند و نه آنها و نه فرزندانشان وضعیت قانونی نداشتند.

پس از تمام شدن جنگ داخلی، دومنا در زمان حمله به امپراتوری اشکانی در سالهای ۱۹۷ تا ۹۸ در کنار سپتیمیوس باقی ماند (جایی که با پیروزی، کاراکالا را آگوستوس و گتا سزار را اعلام کرد). این احتمال وجود دارد که او بوده که سپتمیوس را راضی کرد تا دو پسرش را قبل از بزرگسالی به قدرت برسانند تا در آینده مشکلی به وجود نیایید و آنها بتوانند با مدیریت قدرت آشنا شوند. او همچنین در زمان حضور سوروس در سوریه در سالهای ۱۹۸ تا ۹۹ و مصر در سالهای ۱۹۹ تا ۲۰۰ به همراه او بود. وقتی در سالهای ۲۰۰ تا ۲۰۲ به سوریه بازگشت؛ هنگامی که او در ۲۰۲ به رم رفت؛ هنگامی که او در سال ۲۰۳ به زادگاه خود و غرب در آفریقا سفر کرد. هنگام اقامت در ایتالیا از ۲۰۳ تا ۲۰۸؛ و هنگامی که او در بریتانیا بین سالهای ۲۰۸ تا ۲۱۱ مبارزه کرد، دومنا در کنار شوهرش بود. اما نفوذ فوق‌العاده دومنا بر شوهرش بدون چالش نبود. به طور خاص، یکی از دوستان صمیمی شوهرش به نام گایوس فولویوس پلوتیانوس برای مدتی اعتماد بدون چالش و کامل سپتیمیوس را جلب کرد و داشتن آن، تمام تلاش خود را برای تضعیف تأثیر دومنا بر سپتیمیوس انجام داد تا بتواند کنترل بی عیب خود را بر امپراتور به راحتی و بدون موانع اعمال کند.

به نظر می رسد دلایل پلوتیانوس برای چنین رفتاری ترکیبی از جاه طلبی برای موقعیت و نفرت شخصی بوده است، زیرا منابع روشن می کنند که او و دومنا دشمنان آشکار و سرسختی بوده اند، به طوری که نفرت خودشان و رقابت خونین بینشان بر سر قدرت را در دید سپتیمیوس نشان می دادند. برای مدتی، سپتیمیوس سوءاستفاده پلوتیانوس از دومنا را تحمل می کرد، بدون شک به این دلیل که پلوتیانوس مدیر شایسته ای بود. در حالی که این وضعیت جاری بود، دومنا در کنار سوفسطاییان و فیلسوفان آرامش گرفت و در این راه به دلیل بی بندوباری شهرت یافت، احتمالاً در نتیجه تهمت های پلوتیانوس بود. در زمان بازنشستگی دومنا و پناه بردن به فلسفه، از جمله کسانی که در این مدت به سالن دومنا رفت و آمد داشتند، فیلوستراتوس بود که شرح حال آپولونیوس تیانا را برای او نوشت و کاسیوس دیو که مورخ، سناتور و سیاستمدار بود نیز در این مجمع شرکت داشت.

مورخ کاسیوس دیو، که شاهدان زندگی دربار جولیا دومنا بود، می گوید که پلوتیانوس در رفتار خود تجسس هایی بیشتر انجام داده است، خادمان و حتی زنان نجیب زاده نزدیک به امپراتریس را شکنجه کرده است تا علیه او شواهد به دست آورد، اما به نتیجه ای نرسید. او سرانجام با متهم کردن دومنا به توطئه علیه شوهرش اوج جنگ را با دومنا راه انداخت. اگرچه جولیا هرگز به خاطر این جنایات محکوم نشد (بر اساس قوانین آگوستوس، بی احترامی به امپراتریس برابر خیانت بود و مجازات اعدام داشت.) با این حال دومنا مجبور به پس زمینه شد. میزان تسلط پلوتیانوس در ۲۰۰ میلادی نشان داده شد که دخترش فولویا پلوتیلا با پسر ۱۲ ساله جولیا کاراکالا نامزد شد. جولیا باید از این تحولات بسیار ناراحت شده باشد و وقتی از عروسی بسیار شلوغ آنها در سال ۲۰۲ بعنوان بخشی از مراسم جشن دهمین سالگرد سلطنت سوروس به عنوان امپراتور تجلیل شد، منزجر شد. جهیزیه پلوتیلا پنجاه برابر بیشتر از شاهزاده خانم ها توصیف شد. برابر با ثروتی که نیمی از پایتخت (رم) را می‌توان خرید. گفته می شود مهریه که برای پلوتیلا در نظر گرفته شد ۸ برابر جهیزیه او بود.

همان طور که ثبت شده کاراکالا همسر خود را دوست نداشت، با او نمی خوابید و حتی با او صحبت نمی کرد و در کنار او غذا نمی خورد. شاید از وفاداری به مادرش بود، اما کاراکالا عروس خود را کاملاً تحقیر می کرد و مدوام از او فاصله می گرفت و از حضور در جمع با او امتناع می کرد. با این حال، اتحادیه مجازات امپراتور جوان را داشت و به پلوتیلا لقب آگوستا داده شد و او را ملکه مشترک امپراتوری با جولیا کردند. این نفرت بیشتر جولیا را به پلوتیانوس جلب کرد. قدرت پلوتيانوس به او اين امكان را داد كه از ثروت بسیار شگفت انگيز و هنگفتی، به شيوه اي مغرورانه و ترکیبی از سبک زندگي اشرافي و امپراتوری برخوردار شود. کاسیوس دیو می گوید سبک زندگی او و خانواده اش باشکوه تر و مجللتر از امپراتور و خانواده اش بود.

در یک مرحله، او آنقدر در ظاهرنمایی خود پیش رفت و به طور بسیار مغروری عمل کرد، که سوروس او را به دلیل ساختن مجسمه های بسیاری از خود مورد سرزنش قرار داد، هرچند او دوباره مورد لطف امپراتور قرار گرفت. سوروس حتی نوشت: "من پلوتینوس را آنقدر دوست دارم که دعا می کنم قبل از مرگ او بمیرم!" کاسیوس دیو به می گوید که جولیا در مطالعه فلسفه به دنبال حواس پرتی از این بدبختی ها بود و وقت خود را در گفتگو با سوفسطاییان و دیگر مردان دانشمند گذراند.

با این حال، حتي با وجود دشمني در دربار، دومنا همچنان به عنوان آگوستا سپتيميوس عمل مي کرد و بر مراسم‌های دربار، آيين هاي مذهبي و مسابقات ورزشي نظارت داشته و آن را رهبري مي کرد. با این حال، برتری پلوتیانوس در سال ۲۰۵ در میان مشکوک بودن صلاحیت وی باعث شک سپتیمیوس شد و به پایان رسید. پس از آن، سپتیمیوس دومنا را به عنوان محرم صمیمی خود بازگرداند. این زمانی اتفاق افتاد که در سال ۲۰۴، هنگامی که برادر سوروس، گتا، با نفس های در حال مرگ خود، در مورد پلوتیانوس به امپراتور گفت، بی اعتمادی امپراتور نیز افزایش یافت. برخی دیگر به سوروس هشدار دادند که فرماندارش قصد دارد تاج و تخت را به دست آورد.

سوروس با هراس، بیشتر قدرت پلوتيانوس را از او سلب کرد. قوی ترین متحد جولیا در مبارزه برای قدرت پسرش کاراکالا بود. کاراکالا عمیقا از قدرت و استکبار پلوتیانوس رنجید. در ۲۲ ژانویه ۲۰۵، کاراکالا ۱۶ ساله با همکاری مادرش جولیا حرکت خود را انجام داد. دو نسخه از سقوط پلوتیانوس وجود دارد که هر دو با قتل وی در حضور سوروس به فرمان کاراکالا پایان می یابد. کاسیوس دیو می گوید که پس از مرگ پلوتیانوس، یک خادم چند تار مو از ریش پلوتیانوس را برداشت و آنها را نزد جولیا و عروسش پلوتیلا (دختر پلوتیانوس) برد. خادم با کلماتی به آنها گفت؛ "ببین ریش پلوتیانوس است!" این باعث خوشحالی جولیا شد که بعد از ۸ سال جنگ قدرت پیروز شده بود و باعث ناراحتی پلوتیلا که پدرش را از دست داده بود و در یک سرنوشت نامشخص و خطرناک قرار گرفت.

پس از مرگ پلوتیانوس، دخترش پلوتیلا از عنوان اگوستا برکنار شده و بلافاصله به همراه برادرش به سیسیل در جنوب ایتالیا تبعید شد و شش سال بعد به دستور کاراکالا اعدام شد. دو نفر جایگزین پلوتیانوس به عنوان فرماندهان گارد شدند و به عنوان فرماندهان مشترک خدمت می کردند. یکی از آنها وکیلی بود به نام پاپینیان، یک سوری و با جولیا دومنا خویشاوند بود، پاپینیان معتبرترین حقوقدان تاریخ روم بود، و متحد جولیا دومنا بود. نظام حقوقی که تحت امپراتوری روم ایجاد شد، شاید ماندگارترین سهم آن در تمدن باشد. سیستم های حقوقی مدرن بر اساس اصول آن ایجاد شده اند که عمدتاً در زمان و بلافاصله پس از سلطنت سپتمیوس و جولیا دومنا ایجاد شده است. پاپینیان مسئول پیشرفت های فوق العاده بود. او و دو شاگردش، اولپیان (همچنین سوری) و پائولوس، آنقدر درخشان و گسترده نوشتند که وقتی امپراتور بیزانس قرن ششم، ژوستینین اول، دستور کدگذاری قوانین روم را داد، نوشته های این سه مرد بیش از نیمی از اسناد را شامل می شد.

خیلی زود، با سقوط پلوتیانوس، جولیا دومنا به موقعیت بانفوذ خود در مدیریت قدرت با شوهرش باز می گردد. با این حال، او و امپراتور ۶۰ ساله نگرانی های جدیدی داشتند. کاراکالا و برادر کوچکترش گتا، که در سال ۱۹۸ سزار نامیده شده بود، با هم کنار نمی آمدند. واضح به نظر می رسید که کاراکالا، که با پدرش امپراتور مشترک است، در حال آماده کردن خود برای جانشینی پدرش بود، اما نقش آینده گتا نامشخص بود. پسران از همان بچگی و نوجوانی درگیر رقابت شدید بودند، حتی در مورد اینکه چه کسی می تواند رفتارهای وحشیانه تری یا بهتری انجام دهد، رقابت می کردند. کاسیوس دیو می نویسد که آنها با گلادیاتورها و ارابه داران همراهی می کردند، زنان و پسران را مورد آزار و اذیت قرار می دادند، پول اختلاس می کردند و با هم مرتب دعوا می کردند. اگرچه سکه هایی منتشر شد که "هماهنگی" این جفت را جشن می گرفت، اما دقیقاً برعکس آن بود.

به نظر می رسد که گتا، که از نظر جسمی بسیار شبیه پدرش بود، سلیقه ای نسبت به برادرش داشت. گفته می شود که او نسبت به کاراکالا بیشتر به جولیا ارادت داشت و در راه پدرش از جمله افرادی بود که در حلقه مادرشان تحصیل می کردند.هرودیان ادعا می کند که او به دلیل سخاوتمندی و اعتدال بیشتر از کاراکالا در بین مردم محبوبیت بیشتری داشته است. هنگامی که بحران نظامی در بریتانیا در سال ۲۰۸ به وجود آمد، سپتیمیوس تصمیم گرفت تمام خانواده خود را برای مقابله با آن با خود همراه کند. امپراتور استدلال کرد که ریاضت و انضباط زندگی نظامی به فرزندانش مسئولیت پذیری و نگه داشتن آنها را آنقدر سرگرم می کند که نمی توانند با یکدیگر نزاع کنند.

جولیا همسر و پسران خود را به بریتانیا همراهی می کرد و مدت زیادی از وقت خود را با گتا در لوندینیوم (لندن) و ابوراکوم (یورک)، مرکز دو استان بریتانیا گذراند. او و پسر کوچکترش امور داخلی امپراتوری را اداره می کردند، در حالی که سوروس و کاراکالا در راه مبارزات نظامی با قبیله های کالدونی در اسکاتلند کنونی بودند. کاسیوس دیو برخورد جالبی بین جولیا دومنا و همسر یک سردار دشمن ثبت می کند. امپراتریس که در مورد آداب و رسوم محلی کنجکاو بود، متوجه شد که زنان کالدونی به طرز شگفت آوری از ارتباطات جنسی خود آزاد هستند. وقتی او این زن را مورد انتقاد قرار داد، پاسخ او این بود: "ما خواسته های خود را بهتر از شما زنان رومی برآورده می کنیم. ما آشکارا با بهترین مردان رابطه داریم در حالی که شما توسط بدترین افراد فریب خورده اید. "

علیرغم امیدهای سوروس و دومنا، اقامت در بریتانیا هیچ کاری برای بهبود روابط بین پسرانشان انجام نداد. در حال حاضر در اواسط دهه شصت، سوروس از نقرس رنج می برد، بعلاوه عوارض آبله، که چند سال قبل در مصر به آن مبتلا شده بود. پاهایش آنقدر فلج شده بود که ایستادن برایش مشکل بود و مجبور شد خادمان او را در بستر حمل کنند. در سال ۲۰۹، شاید در تلاش برای محافظت از گتا در برابر برادرش پس از رفتن وی، سوروس احتمالا با خواست دومنا پسر کوچک خود را به درجه آگوستوس (امپراتور) رساند. این بدان معناست که هر دو پسرش به عنوان امپراتور ارتقا یافته اند. چنین ترتیبی بی سابقه نبود: سوروس قبلاً دوازده سال با کاراکالا مشترک سلطنت کرد و مارکوس اورلیوس با لوسیوس وروس و بعداً با پسرش کومودوس امپراتور مشترک بود. با این حال، این جفت ها دوستانه بوده اند، با یک شریک بسیار بزرگتر و مشخصاً مسئول که کاملا ناظر امور اداری و نظامی بود. ناامیدی کاراکالا باید مشخص باشد. داستانهایی وجود داشت که او سعی کرد هر دو سوروس و گتا را از بین ببرد. احتمالا جولیا از این واقع ها خبر داشته و مانع می شده.

مرگ سوروس و انتقال دادن قدرت به پسرانشویرایش

نقاشی از لحظه ترور گتا توسط سربازان برادرش کاراکالا که مادرشان جولیا دومنا در حال تلاش و تقلا کردن برای نجات جان پسر کوچکش از دست قاتلان پسر بزرگش بود.

جولیا همراه با سوروس در ابوراکوم (یورک) بود که امپراتور در سال ۲۱۱ میلادی بر اثر بیماری درگذشت، در آن زمان، تحت تأثیر جولیا سوروس به پسرانش توصیه‌هایی را کرد و طبق وصیت او، پسرانش با جولیا، کاراکالا و گتا، مقام امپراطورهای مشترک را به دست گرفتند و خواست که با هم هماهنگ باشند سربازان را غنی کنند و به کسی اهمیت ندهند. اما این ترتیب دوام نیاورد، زیرا چنان خصومت بین این دو وجود داشت که آنها در انتهای مختلف شهر زندگی می‌کردند و هنگام بازگشت به رم کاخ امپراتوری را به دو نیم تقسیم کردند. شواهدی وجود دارد که هر دو کاراکالا و گتا توطئه ای علیه دیگری انجام داده‌اند و هر دو از امنیت خود ترسیده‌اند. جولیا در تمامی این مدت به پسرانش همانند دوره شوهرش در اداره امپراتوری کمک می‌کرد و سعی کرد میان پسرانش میانجیگری کند و وقتی کاراکالا تمایل به آشتی با گتا را داشت، جولیا درخواست او را برای ملاقات با برادرش در آپارتمانهای شخصی خودش را پذیرفت.

"به احتمال زیاد برای جولیا هیچ خطری در مورد ابراز ناراحتی درمورد پسر جوانش گتا وجود ندارد و خود به دلیل ترس از اینکه کاراکالا هم چنین ابراز خود برای قتلش را بیان خواهد کرد، نبود."

تصویری از خاندان سورانی که مسئولین قدرت بودند، به همراه سپتیموس سوروس، همسرش جولیا دومنا، و پسرانشان کاراکالا، و گتا، تصویر گتا توسط برادرش کاراکالا بعد از قتلش در پایان سال ۲۱۱ به نفرین حافظه گرفتار شد

این یک حیله و دسیسه بود: در جلسه، قاتلان کاراکالا، به سوی گتا هجوم بردند و او را با ضربات چاقو در آغوش جولیا کشتند. به گفته کاسیوس دیو، گتا در هنگام فرار از دست قاتلان برادرش به مادرش پناه آورد و جولیا برای محافظت کردن از پسرش تقلا می‌کرد و او در آغوش جولیا درگذشت و خود جولیا کاملاً در خون گتا غرق شد که نتوانست متوجه شود که در این حمله او نیز از ناحیه بازوی خود زخم عمیقی دیده‌است. پس از مرگ گتا، کاراکالا تنها حاکم کل امپراتوری روم شد، و کاراکالا بلافاصله فرمانی را برای نفرین محو یادبود را علیه گتا تأسیس کرد. اصطلاحی بعدی، علمی، به معنای واقعی کلمه به معنای «محکوم کردن حافظه»، این ممنوعیتی بود که شخص در همه روایات رسمی رومی ظاهر شود، که اغلب شامل تخریب تصاویر (همان‌طور که در تندو سورانی نشان داده شده در بالا نشان داده شده‌است)، و حتی صحبت کردن از اسامی به دلیل این سیاست بود، جولیا حتی از ابراز ناراحتی از مرگ پسر کوچکش گتا، حتی در خلوت، نیز ممنوع بود، اشک برای جولیا غیر ایمن بود، از ترس اینکه کاراکالا نیز او را ترور کند.

نقش در دوران کاراکالاویرایش

جولیا دومنا، مادر کاراکالا، در طول دوره حکومت پسرش عملاً حاکم امپراتوری روم بود و کاراکالا را در سفرها و جنگ‌هایش به عنوان یک شریک غیررسمی و مشاوره اصلی همراهی می‌کرد

با وقوع حوادث خونین از ترور گتا، کاراکالا به استعدادها، تجربیات و ارتباطات قوی دومنا احتیاج داشت و بنابراین با افتخارات بیشتر و قدرت واقعی در دولت خود ادامه حمایت او را خریداری کرد. بدین ترتیب دومنا به "مادر سنا"، "مادر میهن" و "مادر ملت روم" تبدیل شد، که در کل باعث شد عملکرد مادرانه خود را به عنوان محافظ از پسرش و سلسله به امپراتوری گسترش دهد و عنوان ("mater imperii") "مادر امپراتوری" را کسب کند. حتی کاراکالا مهمترین سمت اداری و مدنی را به او داد و او را به عنوان مدیر ارتباطات، مکاتبات و دادخواست‌های رسمی فراوان خود به کار گرفت، که در آن سمت دومنا تعیین می کرد که چه نامه‌ها و دادخواست هایی باید به گوش امپراتور برسد و کدام یک نباید و کسی بود که تصمیم گرفت چه کسی می تواند با امپراتور صحبت کند و چه کسی نمی تواند. به عنوان یک دروازه بان که کنترل کامل دسترسی به کاراکالا را به راحتی کنترل می کرد، دومنا در موقعیتی بود که می توانست سیاست امپراتوری را تحت تأثیر قرار دهد. او که نقش نخست وزیر را ایفا می‌کرد و با هدایت صدارت امپراتوری مسئولیت عزل‌ها، انتصابات، پاداش‌ها، پذیرش سفیران خارجی و هیئت سناتوری و غیر مسائل مهم را برعهده داشت و هر فرمانی نام او را داشت. کاراکالا همچنین نام او را در استنادات مجلس سنا ذکر کرد و بنابراین مادر خود را به عنوان شریک در قدرت خود معرفی کرد. به همین ترتیب، کسانی که آرزو می کردند تجارتشان به چشم امپراتور جدید خوب بیاید، پس باید در کنار دومنا و در چشم او خوب باقی بمانند، زیرا امپراتور توجه ای به افراد غیر نظامی نداشت و کار اداری را خسته کننده می دانست و بیشتر وقت خود را با ارتش می گذراند.

دومنا همچنین به پسرش در مورد مسائل مالی مشاوره می داد، و در این مقام، او را اغلب به دلیل هدر دادن درآمدهای امپراتوری، و حتی بیشتر درباره اقدامات نامطبوعی که بنا به ضرورت باید انجام می شد تا بتواند پرداخت بدهی مالی را دنبال کند، مرتباً سرزنش کرد و حتی چند بار روی پسرش دست بلند کرد. او که از افزایش بودجه سربازان ناراضی بود، چندین بار در دید عموم پسرش را موخذه می کرد و کاراکالا در یکی از صحبت ها به شمشیر خود اشاره کرد و به او گفت: "روحیه بالا مادر؟ اگر ما این را داشته باشیم ثروت را داریم، شما خود را نگران نکنید". این واقعیت که دومنا می توانست چنین کاری را در جلوی چشمان همه در امنیت با پسرش کند و جایگاه و موقعیت خود را در دربار پسر حساس و مشکوک خود حفظ کند، گواهی بر ارزشمند بودن فراوان وی برای سلطنت کاراکالا است. ظاهراً صلاحیت او در وظایفش بیش از هر وزن دلخوری بود که کاراکالا برای استفاده از این صلاحیت مجبور بود تحمل کند.

جولیا دومنا و کاراکالا به عنوان حاکمان پیروز امپراتوری روم در طاق پیروزی امپراتوران نشان داده می‌شوند و برای نشان دادن عدالت دستان خود را بالا می‌برند

بدین ترتیب ، دومنا به عنوان نخست وزیر، برنامه ریز کارهای روزمره، دروازه بان و مسئول مهر امپراتور برای چندین سال به کاراکالا خدمت کرد. او که به قدرت بی سابقه ای دست یافته بود، زیرا امپراطور نسبت به وظایف خود بی علاقه بود و منافع نظامی خود را دنبال می کرد، و عمدتاً غایب بود و بنابراین بیشتر بار و مسئولیت امپراتوری بر عهده دومنا بود، و به عنوان بانفوذترین، مخوف ترین و قدرتمندترین زن امپراطوری سلطنت می کرد. او همچنین دربار امپراتوری و همراهان و کارمندان سلطنتی، گارد پرتورین و فرمانده نیروهای محافظ جداگانه خود را داشت، جایگاهی که فقط متعلق به امپراتور بود. (کاراکالا همچنین ازدواج نکرد. همسر اول او دختر رقیب قدرتمند و منفور دومنا، پلاوتیانوس بود که برخلاف میلش مجبور به ازدواج شد. با این حال، وقتی پلاوتیانوس از فضل افتاد، کاراکالا خود را از شر همسر ناخواسته خود خلاص کرد، بعد در زمان سلطنت تک‌نفره کاراکالا بخاطر نبود یک ملکه، خود دومنا این موقعیت را همچنان برعهده داشت و بیش از هر زمان دیگر قدرتمند شد.)

در دوران سلطنت پسرش، دومنا، یک نیروی سیاسی مهیب با حضور رسمی و نمایان که باید در دربار کاراکالا حساب شود، اما در کنار مسائل سیاسی، علاقه خود را به امور فکری و فرهنگی نیز حفظ کرد. با این وجود، در بین سالهای ۲۱۳ تا ۲۱۷، هر دو؛ کاراکالا و جولیا، رم را ترک کردند و به مناطق شمالی (مرزهای آلمانی و بربرهای شمال بالکان) لشکرکشی کردند، هرچند خود دومنا در نیمه های ۲۱۳ به نیکومدیا سفر کرد و خود را مشغول کار دولتی کرد، در عوض کاراکالا ارتش را در مرزهای شمالی هدایت می کرد و تمام وقت خود را با ارتش می گذراند، اما همه چیز به سرعت تغییر می کند. کاراکالا آرزوی فتح امپراتوری اشکانی را داشت، دومنا کاراکالا را تا انطاکیه همراهی کرد، در آنجا دومنا دفترخانه خود و دربار امپراتوری را تأسیس کرده و به مدیریت امپراتوری ادامه داد، در حالی که کاراکالا به مرز رفت. او در سال ۲۱۶ با استفاده از پیشنهاد ازدواج به دختر پادشاه اشکانی به عنوان کِیسوس بللی (بهانهٔ جنگ) عمل کرد. اما پادشاه اشکانی برای اتحاد دو امپراتوری با ازدواج پذیرفته بود، اما پس از ورود کاراکالا به جشن عروسی معروف به ("عروسی خونین")، به طور ناجوان مردانه به لشکر خود دستور حمله داد و اشکانیان بی اسلحه را قتل عام کرد، این اقدام جنگ را آغاز کرد. نیروهای وی بعد از قتل عام در عروسی و قبل از عقب نشینی به آسیای صغیر، در مناطق شمالی امپراتوری اشکانی نیز یک لشکرکشی را انجام دادند.

با نگاهی به گذشته، کاراکالا باید دومنا را در کنار خود حفظ می کرد، زیرا اگرچه ممکن است (همانطور که تصدیق می شود) زیرکی او را به ارث برده باشد، اما کاراکالا به وضوح نه توانایی نظامی پدر و نه خوش شانسی او را به ارث نبرد و بنابراین برای حفظ روحیه ارتش خود، باید از تجربیات مادرش استفاده می کرد و از محبوبیت او در بین نظامیان بهرمند می شد. اما خودسری کاراکالا و مبارزات طولانی مدت، ارتش را خسته کرد و بدون موفقیت روحیه ارتش کاسته شد. با بدتر شدن روحیه ارتش، کاراکالا به دلیل عدم موفقیت خود به دنبال بزهای قربانی بود. کاندیدای اصلی برای نقش قربانی، فرمانده ارشد گارد پرتورین، ماکرینوس، سوارکاری، که علی‌رغم موقعیت میانی خود، دارای آرزوهای سیاسی بود. هرچند که اینها هر چه بوده اند، او فرصت کمی برای بهره برداری از ناکامی های کاراکالا داشته است. وقتی زمان تصمیم گیری قاطع فرا رسید، ماکرینوس احتمالاً این کار را بیشتر از طریق حفظ جان خود انجام داد تا از روی جاه طلبی برای تصاحب تاج و تخت. در درباری که با سوءظن و اشاره انگشت همراه بود، ظاهراً دو نامه در مورد "بی وفایی" ماکرینوس به امپراطور ظاهر شد. یکی اول به دومنا در انطاکیه رفت، در حالی که دیگری ظاهراً برای خود کاراکالا در نظر گرفته شده بود.

در اینجا فاصله دومنا از پسرش مهم بود، زیرا وقتی نسخه اش رسید، او اطلاعات مربوط به یک نقشه ادعایی را که شامل ماکرینوس بود را هرچه سریعتر ارسال کرد. این هشدار نتوانست به موقع به کاراکالا برسد، زیرا نامه مشابهی از طریق دفتر ماکرینوس به اشتباه هدایت می شود، جایی که ترجیح به مرگ کاراکالا داد و آینده ای نامشخص به نابودی خود، خیلی سریع ماکرینوس کاراکالا را قبل از این که دستور مرگش را صادر کند، نقشه ترور را کشید و خود زودتر اقدام کرد و کاراکالا را به قتل رساند.

اکنون برای دومنا که شوهر و پسرانش همه مرده اند، با خبر قتل کاراکالا برای مدت کوتاهی در انطاکیه سست شد، اما از تسلیم نفوذ سیاسی قدرتمند خود بر تخت سلطنت که مدتها بود از آن استفاده کرده بود و خوشش می آمد، خودداری کرد. او به جای اینکه بازنشسته شود، بدیهی است که امیدوار است که بتواند اقتدار و نفوذ سیاسی خود را حفظ کند، دومنا به دنبال براندازی ماکرینوس و تصاحب تاج و تخت برای خود بود. وقتی ماکرینوس از مانور سیاسی بزرگ وی با خبر شد، به او دستور داد که از انطاکیه خارج و به تبعید برود. برنامه های او هنوز توسعه نیافته و سلامتی اش به هم خورده بود (او که به سرطان سینه مبتلا بود)، دومنا مدتی را صبر کرد، اما هنگامی که گزارشات از رم خبر داد که خبر مرگ کاراکالا در آنجا با شادی روبرو شده است، او ناامید شد (شاید بخاطر این که حکومت خود وابسته به اقتدار کاراکالا بود، و با مرگ او آن را از دست داده بود، ناامید شده بود). خودکشی جایگزین انتخاب او شد: روش ترجیحی او - گرسنگی خودسرانه (تقریباً قبل از پایان ماهی که پسرش کشته شده بود در سال ۲۱۷). بقایای او به رم بازگردانده شد و در آنجا به طور موقت در مقبره گایوس و لوسیوس سزار به خاک سپرده شد. بعداً، وی مجدداً در مقبره هادریان، آنتونین، در کنار بقایای همسرش دفن شد، این زمانی اتفاق افتاده که خواهر بزرگتر وی جولیا مایسا با استفاده از عزاداران مرگ وی و مخالفان جدی امپراتور جدید از فرست استفاده کرده و نوه خود را مدعی تاج و تخت قرار داد و با سرنگونی ماکرینوس دوباره سلسله سوران را بنا کرد و دومنا و کاراکالا خدایی شدند. همچنین تصویب مارکوس اورلیوس توسط سپتیمیوس سوروس به عنوان پدر، برای خود و دومنا پیوند ابدی با امپراتورهای آنتونین را به دست آورد.

مرگویرایش

جولیا که از ترس این که مجبور شود قدرت را رها کرده و به زندگی خصوصی برگردد و احتمالاً از عدم اطمینان از امنیتش روبرو شد، ترجیح داد زندگی خود را رها کند و این بار خودکشی را به وسیله گرسنگی انجام داد. شرایط واقعی مرگ جولیا همچنان نامشخص است، زیرا طبق گفته دیو، جولیا نیز در این زمان در مراحل بعدی سرطان پستان بود. در هر صورت، بلافاصله پس از قتل کاراکالا، جولیا خودش در سن ۵۷ سالگی درگذشت. بقایای بدن او ابتدا در مقبره آگوستوس به خاک سپرده شد، اما خواهرش جولیا مائسا بعداً آنها را بهمراه کاراکالا و گتا به آرامگاه هادریان منتقل کرد. که قبلاً حاوی خاکستر سوروس بود.

منابعویرایش