جیرنده

شهری در استان گیلان

جیرنده مرکز بخش عمارلو، شهرستان رودبار، استان گیلان است. قدمت این منطقه با توجه به آثار کشف شده موجود در موزه ایران باستان به قبل از دوران مادها می‌رسد.[نیازمند منبع] این شهر در ۳۵ کیلومتری لوشان قرار دارد و آب و هوای آن سرد و کوهستانی است.

جیرنده
جیریندیه
Jirandeh.jpg
کشور ایران
استانگیلان
شهرستانرودبار
بخشبخش عمارلو
مردم
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۸۰۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۳۳۴۶۱

نام جیرندهویرایش

نام بومی این شهر در زبان گیلکی، جیرین دیه می باشد؛ و ده زیرین معنی می شود: جیرین = زیرین + دیه = ده

جغرافیای طبیعیویرایش

شهری کوهستانی با آب و هوای معتدل کوهستانی است. در ارتفاع بیش از ۱٬۳۷۷ متری از سطح آب‌های آزاد واقع است. از شمال به جنگل‌های راش و از غرب به جنگل‌های کاج (به تاتی: اروس) و از جنوب به باغستان‌ها مشرف می‌شود.

کشاورزیویرایش

گردو، فندق، انگور، زردآلو، آلو، آلبالو، گیلاس و سیب از محصولات جیرنده است.

جغرافیای انسانیویرایش

 
محله قدیمی جیرنده

مردم جیرنده به زبان گیلکی گپ می‌زنند.[۱]

آمیزش قومی این شهر از سه تبار است:

  • خانان : ایشان خان‌های کُردکُرمانج منطقه عمارلو و فرزند ولی خان عمارلو می‌باشند. با سکونت ولی خان و فرزندانش، جیرین دیه مرکز اداری کردهای کرمانج ایل عمارلو و منطقه عمارلو شناخته شد.
  • جلالیان
  • شیخان: افراد معتمد و مومنی بودند که امور آموزشی و دبیری عمارلو بر عهده ایشان بود.

جمعیت جیرنده براساس سرشماری اولیه ۱۳۹۰، ۲٬۵۸۴ نفر اعلام شده‌است.[۲]

محله‌هاویرایش

 
رودخان

محله‌های قدیمی شهر جیرنده عبارت‌اند از:

  • خیاطیه محله
  • نوروزخانیه محله
  • محمدخانیه محله
  • حیدرخانیه محله
  • رضاکیه محله
  • غلامعلیه محله
  • میانه کوشک
  • میشینان
  • تَکیَّه
  • سیاه چاله
  • داماشیه محله
  • گر محله

بعد از زلزله رودبار، جیرنده به سه فاز تقسیم شد.

 
امامزاده محمد جیرنده

اماکن تاریخیویرایش

  • کوله سر ها: تا مدت‌ها پس از ورود اسلام به ایران به دلیل کوهستانی بودن همچونان کیش باستانی خود، مهرپرستی را پاس می‌داشتند. آتش نزد ایشان از احترام ویژه‌ای برخوردار بوده‌است و برای پاسداری از آتش جایگاه‌های آتشی با نام کوله سر در چند نقطه شهر برپا بوده‌است که امروزه آثاری از آن برپاست. کوله سرها تا پیش از برپایی سلسله پهلوی کاربری پخش آتش برای منطقه عمارلو بر عهده داشته‌است.
  • حمام قدیمی جیرنده

منابعویرایش

  1. جیرنده رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، جلد ۲، ص ۷۴.
  2. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.


  ییلاق های بخش عمارلو  
داماش | دوسلان | دوسالدیه | خلشکوه | گلچالکی | گیاش | سنگه دیل | لاباربن | ویستان | شینه چاک | پوسرا | پلنگ‌کوه | یالس تپه | بیلیش | بربن | نفته‌چال | چنگش | چیچال | مقشر | استلی‌سرا | اربوناو | میانه‌سو |