باز کردن منو اصلی

حسن‌خان شیرکوند

(تغییرمسیر از حاج حسن خان شیرکوند)

حسن‌خان شیرکوند (۴ مرداد ۱۳۰۴، ورامین - ۳۰ بهمن ۱۳۹۲، ورامین) خوشنویس پر آوازه و معلم ایرانی بود.

حسن‌خان
حسن‌خان شیرکوند
زاده۴ مرداد ۱۳۰۴
ورامین
درگذشت۳۰ بهمن ۱۳۹۲
ورامین,
ملیتایرانی
دلیل شهرتنستعلیق
اثر(های) برجستهکتابت کامل قرآن کریم، دیوان اشعار محتشم کاشانی، دو بیتی‌های باباطاهر، رباعیات خیام

حسن خان شیرکوند در شهرستان ورامین می‌زیست. نام هنری وی در آثارش «اقلّ العباد و اقلّ الحاج» بود. حسن‌خان شیرکوند در شعر، ادبیات و لغت فارسی بسیار توانمند و دارای حافظه عجیبی بود. وی در نوشته‌هایش ارادت خاصی به قرآن کریم، احادیث اهل بیت و اشعار عرفانی شعرای بزرگ ایران از جمله حافظ و مولانا داشت و با وجود کهولت سن توانست کُلّ سی جزء قرآن کریم را با خط نستعلیق به رشته تحریر درآورد.[۱]

از چپ: محمد سلحشور، غلامحسین امیرخانی، حسن‌خان شیرکوند، سید مهدی محمودی و حسین قرایی (رئیس وقت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ورامین)
کنگره بزرگداشت حسن‌خان شیرکوند
۳۰ آبان ۱۳۸۹

تبارویرایش

پدر او که علی‌خان شیرکوند نام داشت، تنها فرزند ذکور محمدخان شیرکوند نایب سوار نظام ایل هداوند[۲] در ورامین و از بزرگان و سران طایفه شیرکوند بود.[۳]

زندگیویرایش

حسن‌خان شیرکوند در سال ۱۳۰۴ در روستای کاظم‌آباد وسط از توابع ورامین چشم به جهان گشود. تحصیلات مقدماتی را در زادگاه خویش گذراند. در سال ۱۳۲۰ گواهینامه ششم ابتدائی را از مدرسه کوشیار ورامین دریافت کرد. سپس برای ادامه تحصیل راهی دانشسرا گردید. در دانشسرای تربیت معلم مامازند (پاکدشت فعلی) از محضر اساتیدی چون شاعر معاصر استاد مهدی اخوان ثالث استفاده نمود. او در سال ۱۳۲۷ از دانشسرای تربیت معلم پاکدشت فارغ‌التحصیل گردید؛ و از سال ۱۳۲۸ به استخدام وزارت فرهنگ آن زمان (وزارت آموزش و پرورش کنونی) درآمد و به تدریس مشغول شد. در سال ۱۳۵۸ پس از ۳۰ سال تدریس و معلمی بازنشسته شد. سرانجام در تاریخ چهارشنبه۳۰ بهمن ماه ۱۳۹۲ درگذشت و در کنار آرامگاه مادرش در امامزاده حسین رضای ورامین به خاک سپرده شد.[۴]

می‌توان از کسانی چون حسین اشتری، معماری، عباس جنیدی، شریعت، اسماعیل نظری، امیر جمشیدی، علی اصغر کرمانشاهی، محمدباقر محمدی، اکبر تاجیک، حسن شیرکوند، حسین گتمیری نیز به عنوان معلمان قدیمی نسل اول آموزش و پرورش ورامین نام برده و یاد کرد."[۵]

زندگی هنریویرایش

آشنائی وی با خط و خوشنویسی از همان دوران کودکی آغاز شد و با کمک پدر و مادر شروع به نوشتن کرد، سپس در محضر میرزا عبدالعظیم لُجّی طالقانی از شاگردان مستقیم عماد الکُتّاب مقدمات خوشنویسی را فرا گرفت. حسن‌خان شیرکوند پس از بازنشستگی باز هم از پای ننشست و در حالی که ۵۶ سال داشت به صورت حرفه‌ای به هنر خوشنویسی پرداخت. در پی ورود یکی از استادان خوشنویسی به نام استاد علی علی از شهرری به منطقه ورامین و افتتاح کلاس‌های آموزش خوشنویسی پا به پای جوانان با ذوق و شوق وصف ناپذیری به یادگیری خوشنویسی پرداخت. پیشرفت او حیرت‌آور بود و گویی که زندگی دیگری را آغاز کرده بود. شرکت در کلاسهای دیگر استادان بزرگ خوشنویسی ایران از جمله استاد غلامحسین امیرخانی و استاد یدالله کابلی خوانساری تحولی شگرف در زندگی هنری ایشان ایجاد کرد.[۶]

در طول سال برای روشن نگه داشتن این چراغ و خیمه گاه فرهنگ و هنر در شهرستان ورامین گاه در گرمای تابستان و سرمای زمستان استاد خویش را که از لحاظ سن و سال جوان تر از خود بود در مسیر شهرری همراهی می‌نمود تا استاد جوان خویش را نیز بیش از پیش بر سر شوق آورده و انگیزه ایشان را دو چندان نماید.

 
گواهینامه مدرک ممتاز خوشنویسی حسن‌خان شیرکوند

در سال ۱۳۶۵ موفق به اخذ مدرک ممتاز خوشنویسی از انجمن خوشنویسان ایران گردید و به عنوان اولین هنرمند ورامینی به کسب درجه ممتازی و مدرّسی انجمن خوشنویسان ایران موفق شده و سرپرستی انجمن خوشنویسان شعبه ورامین را بر عهده گرفت.

 
دست نوشته استاد غلامحسین امیرخانی هنگام اعطای گواهینامه ممتاز خوشنویسی حسن‌خان شیرکوند

در سال ۱۳۸۶ پس از گذشت قریب به سه دهه از فعالیت‌های حرفه‌ای خویش در عرصه هنر خوشنویسی و تربیت شاگردان بسیار و پرورش استادان و خطاطان بی شمار، سرانجام تصمیم گرفت میدان مسئولیت را به جوانان تحویل داده و به دلیل کهولت سن در منزل خویش به ادامه کار کتابت و خوشنویسی پرداخت.[۷]

وقف ۷۵۰ مترمربع زمین جهت احداث انجمن خوشنویسان ورامین و ۵۰۰۰ مترمربع زمین جهت احداث انجمن خوشنویسان و فرهنگسرا در شهرستان دماوند یکی از کارهای ماندگار ایشان است.

آثار خوشنویسیویرایش

  • کتابت کامل قرآن به خط نستعلیق
  • کتابت کامل جزء ۳۰ قرآن
  • دیوان اشعار محتشم کاشانی در رثای امام حسین
  • دیوان اشعار دو بیتی‌های باباطاهر
  • دیوان رباعیات خیّام
  • کتابت کتاب شکسته پیوسته به سبک چلیپا با الهام از خط استاد یدالله کابلی
  • برپایی ده‌ها نمایشگاه خوشنویسی انفرادی و جمعی به مناسبت‌های گوناگون در سطح شهرستان ورامین و در سطح کشوری

نمونه‌ای از آثار خوشنویسی[۸]ویرایش

نمونه‌ای از خط نستعلیق حسن‌خان شیرکوند به سبک چلیپا 
نمونه‌ای از خط نستعلیق حسن‌خان شیرکوند 
نمونه‌ای از خط نستعلیق حسن‌خان شیرکوند 
نمونه‌ای از خط نستعلیق حسن‌خان شیرکوند 
نمونه‌ای از خط نستعلیق حسن‌خان شیرکوند 
نمونه‌ای از خط نستعلیق حسن‌خان شیرکوند 

پانویسویرایش

  1. ورامین در قلمرو هنر و اندیشه تألیف سعید وزیری، چاپ اوّل، خاشع، ۱۳۷۲، صفحهٔ ۷۵
  2. لغت نامه دهخدا، جلد 15, حرف ه
  3. سفرنامه خراسان ناصرالدین شاه قاجار، ثبت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران به شماره ۱۸۹۰۱, صفحه ۲۱۷ و ۲۱۸ و ۲۳۵ نوشته محمد حسن خان اعتمادالسلطنه، به خط میرزا رضا کلهر
  4. "در سر راه خیالش" کتاب چاپ شده جهت یادبود هنرمندان فوت شده در سال ۱۳۹۲ , صفحه ۱۰۰ و ۱۰۱ چاپ شده توسط خانهٔ هنرمندان ایران
  5. سیر تاریخی شکل‌گیری مکتب خانه‌ها و مدارس جنوب شرق استان تهران، نویسنده: سعید وزیری، 1391 , http://www.mehrnews.com/TextVersionDetail/1663820
  6. کتاب "در سر راه خیالش" چاپ شده در مراسم یادبود هنرمندان فوت شده در سال ۱۳۹۲ صفحه ۱۰۰ و ۱۰۱ چاپ شده توسط خانهٔ هنرمندان ایران
  7. سایت عزیزی هنر
  8. کتاب مجموعه آثار خوشنویسان معاصر ایران، جلد دوم، یادواره اولین کنگره خوشنویسان کشور، رامسر تابستان ۱۳۶۶ , از انتشارات انجمن خوشنویسان ایران با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تاریخ انتشار ۱۳۶۸, صفحهٔ ۲۳۵

منابعویرایش

  • ورامین بهشت گردشگران، تألیف نادر شیرکوند، ناشر: فراگفت
  • ورامین در قلمرو هنر و اندیشه تألیف سعید وزیری، چاپ اوّل، خاشع
  • مجموعه آثار خوشنویسان معاصر ایران، جلد دوم، یادواره اولین کنگره خوشنویسان کشور، رامسر تابستان ۱۳۶۶ , از انتشارات انجمن خوشنویسان ایران با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تاریخ انتشار ۱۳۶۸
  • لغت‌نامه دهخدا، جلد ۱۵, حرف ه
  • سفرنامه خراسان ناصرالدین شاه قاجار، چاپ سنگی، صفحه‌های ۲۱۷٬۲۱۸و ۲۲۵, ثبت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران به شماره ۱۸۹۰۱ نوشته: محمد حسن خان اعتماد السلطنه، به خط میرزا رضا کلهر
  • کتاب «در سر راه خیالش» چاپ شده در مراسم یادبود هنرمندان فوت شده در سال ۱۳۹۲ صفحه ۱۰۰ و ۱۰۱ چاپ شده توسط خانهٔ هنرمندان ایران
  • نشریه رشد معلم، شماره ۱۶۰ آبان ۱۳۸۰ [۱]
  • سیر تاریخی شکل‌گیری مکتب خانه‌ها و مدارس جنوب شرق استان تهران، نویسنده: سعید وزیری، ۱۳۹۱ , [۲]

پیوند به بیرونویرایش