باز کردن منو اصلی

حجاب در اسلام به عنوان یکی از ضروریات دینی به شمار می‌رود که هیچ‌یک از فقها و علما از صدر اسلام تا کنون در ضروری بودن آن تشکیک نکرده‌اند،[۱][۲] حکم حجاب از جمله احکام ارشادی دینی است، به این معنی که حکم اسلام به حجاب، تأیید حکم عقلی است[۳] از این رو اندیشمندان مسلمان دلایل عقلی مختلفی را برای حجاب بیان کرده‌اند که مجموع آن دلایل به بیست عدد رسیده است.[۴]

محتویات

مفهوم‌شناسیویرایش

حجاب در اسلام ضروری و از مسلمات فقه شیعه است.

استحکام خانوادگیویرایش

مرتضی مطهری، دانشمند و فیلسوف اسلامی، استحکام خانوادگی را یکی از مهم‌ترین دلایل عقلی حجاب می‌داند، او معتقد است برهنگی و نبود پوشش مناسب عامل آزادی روابط جنسی و در نتیجه ولنگاری و بی بندوباری جنسی است و همین موجب تضعیف روابط زوجین شده و زندگی آن‌ها را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد[۵] او می‌گوید:

تفاوت آن جامعه که روابط جنسی را محدود می‌کند به محیط خانوادگی و کادر ازدواج قانونی، با اجتماعی که روابط آزاد در آن اجازه داده می‌شود این است که ازدواج در اجتماع اول پایان انتظار و محرومیت، و در اجتماع دوم آغاز محرومیت و محدودیت است. در سیستم روابط آزاد جنسی پیمان ازدواج به دوران آزادی دختر و پسر خاتمه می‌دهد و آنها را ملزم می‌سازد که به یکدیگر وفادار باشند و در سیستم اسلامی به محرومیت و انتظار آنان پایان می‌بخشد.[۵]

آزادی فکرویرایش

یکی از دلایل عقلی حجاب از نظر اندیشمندان اسلامی، مسئله آزادی فکر است، از آنجا که یکی از ویژگی‌های شخصیتی زنان، توجه به ظاهر و آراستگی خود می‌باشد، نبود پوشش مناسب موجب ایجاد مشغولیت ذهنی برای زنان شده و آنان را درگیر ظاهر خود می‌کند، از طرفی برهنگی تأثیر بسیاری در تحریک شهوت داشته و مسلم است که وقتی افراد درگیر شهوت خود باشند، دچار مشغولیت فکر شده و از آزادی فکر جهت نیل به اهداف علمی و انسانی بازمی‌مانند.[۴]

حفظ ارزش و جایگاه زنویرایش

دین اسلام با ضروری دانستن حجاب، از اینکه زن تنها وسیله‌ای برای رفع شهوت باشد، جلوگیری کرده‌است، مرتضی مطهری در تفسیر آیه («ذلِک ادْنی انْ یعْرَفْنَ فَلایؤْذَینَ)می‌گوید: این کار (حفظ پوشش) برای اینکه به عفاف شناخته شوند و معلوم شود خود را در اختیار مردان قرار نمی‌دهند بهتر است و در نتیجه دور باش و حشمت آن‌ها مانع مزاحمت افراد سبکسر می‌گردد.[۶]

عبدالله جوادی آملی، با اشاره به آیه <<ذلک ادنی ان یعرفن فلا یوذین[۷]>> می‌گوید:

حجاب عبارت است از احترام گذاردن و حرمت قائل شدن برای زن که الگو:نامحرمان او را از دید حیوانی ننگرند[۸]

حفاظت بیشتر از موارد ارزشمندترویرایش

یکی از ساده‌ترین دلایلی که برای ضرورت حجاب مطرح شده‌است، موضوع محفوظ بودن چیزهایی است که گرانبهاتر هستند، خطبای اسلامی همواره با تمسک به این موضوع، بحث حجاب را مطرح می‌ساخته‌اند، در کتاب بیست دلیل عقلی برای حجاب آمده است:

عقل می‌گوید هر شخص یا شی، هر چه ارزشمندتر باشد، باید محفوظ‌تر باشد؛ مثلاً چرا هزار نیروی امنیتی، از فلان رئیس جمهور دنیا حفاظت می‌کنند؟ آیا با این حفاظت، او را محدود می‌کنند؟ نه! اتفاقاً با این کار به او آزادی می‌بخشند تا بتواند بدون مزاحمت و خطر به وظیفهٔ اصلی‌اش که اداره کشور است، بپردازد![۹]

حجاب، میراث ملیویرایش

اندیشمندان دینی، با اشاره به اینکه حجاب یکی از میراث ملی ایران و در دوران قبل از اسلام وجود داشته‌است، همواره بر حفظ حجاب به عنوان یک فرهنگ صحیح ملی و ایرانی تأکید داشته‌اند. ویل دورانت ، پژوهشگر آمریکایی می‌گوید:

در نقش‌هایی که از ایران باستان بر جای مانده، هیچ صورت زنی دیده نمی‌شود و نامی از ایشان به نظر نمی‌رسد[۱۰]

همچنین بنفشه حجازی، پژوهشگر تاریخ زنان ایران، در کتاب زن به ظن تاریخ، می‌نویسد:

لباس‌های زنان در دوره اشکانی پیراهنی بلند تا به روی زمین، گشاد، پُرچین، آستین دار یا بدون آستین و یقه راست بوده است، پیراهنی دیگر داشته‌اند که روی اولی می‌پوشیدند، قد این نسبت به اولی کوتاه و ضمناً یقه باز بوده است، روی این دو پیراهن، چادری سر می‌کرده‌اند. زنان عهد ساسانی گاهی چادر گشاد پرچین به سر می‌کردند که تا به وسط ساق پا می‌رسیده است.[۱۱]

حیا و پوششویرایش

حیا حالتی درونی است که موجب می‌شود انسان به دلیل سرزنش دیگران از کارهای زشت دوری کند. سید ابوالحسن مهدوی معتقد است، نوع پوشش می‌تواند تأثیر زیادی در حفظ یا نابودی اصل حیا داشته باشد. او می‌گوید رابطه حیا و پوشش مانند رابطهٔ شاخ و برگ با ریشهٔ درخت است؛ ریشه، باعث به وجود آمدن شاخ و برگ و همچنین شاخ و برگ موجب محکم شدن ریشه می‌گردد. او با بیان این مثال می‌گوید؛ حیا، نیازِ به پوشش را در وجود شخص پدیدار و پوشش موجب استحکام و تقویت حیا می‌شود.[۱۲]

پوشش و غیرتویرایش

غیرت و حمیّت؛ یعنی تلاش در نگهداری آنچه حفظش ضروری است.[۱۳]

سید ابوالحسن مهدوی می‌گوید وقتی بی‌بندوباری جنسی، بی‌حجابی و در نتیجه فضای شهوت‌رانی در جامعه عادی شود، طبیعی است که درصد زیادی از مردان، درگیر شهوت‌پرستی در فضایی غیر از خانه خواهند شد و کم‌کم ویژگی‌های اخلاقی خود ازجمله غیرت را از دست خواهند داد، با این شرایط وقتی همسر آن‌ها وسیله‌ی کام‌جویی و مزاحمت دیگران قرار گیرد و دست و نگاه‌های آلوده متوجه او شود، نه‌تنها ناراحت نمی‌شوند بلکه لذت می‌برند و افتخار هم خواهند کرد تا جایی که شاید برنشان دادن زیبایی‌های همسر خود به دیگران اصرار هم بورزد. او معتقد است پوشش کامل می‌تواند تقویت‌کننده‌ی صفت غیرت و عامل پاسداری و محافظت مرد از ناموس خود باشد و در مقابل بی‌حجابی و بی‌بندوباری تأثیر زیادی در نابودی غیرت و بی‌توجهی مردان نسبت به ناموس خود خواهد گذاشت.[۱۴]

پیامدهای نبود حجابویرایش

محسن قرائتی در تفسیر سوره حجرات می‌گوید:

زنان ودخترانی که به اسم آزادی، به هر شکلی خود را در مَعرَض دید دیگران قرار می‌دهند، اگر چند دقیقه (تنها چند دقیقه) با خود فکر کنند، حتّی اگر مسلمان نباشند، عقل و علم ایشان، آنان را به سوی پاکی و عفّت و پوشش دعوت خواهد کرد.

او ۱۷ پیامد برای نبود حجاب عنوان می‌کند: ۱- سوءظن نسبت به آنان، ۲- توطئه برای ربوده شدن آنان، ۳- گسستن نظام خانواده، ۴- تحریک‌های نابجا و به هم خوردن تعادل روحی، ۵ - گرایش به خودنمائی وتجمّلات، ۶- ضربه علمی به دانشجویان و از بین بردن تمرکز فکری آنان نسبت به درس و مطالعه، ۷- خجل کردن افراد بی‌بضاعتی که توان تهیّه این گونه لباس و تجمّل را ندارند، ۸ - ضربه اقتصادی، زیرا به جای دقّت در کار، به هوسبازی سرگرم می‌شوند، ۹- به ناکامی کشاندن زنان و دخترانی که شکل و رویِ در خور توجّهی ندارند، ۱۰- ایجاد دغدغه برای والدین، ۱۱- راضی کردن هوس‌بازان، ۱۲- پیدایش رقابت‌های منفی، ۱۳- فرار از خانه، ۱۴- پیدایش اطفال نامشروع، ۱۵- بروز امراض مقاربتی، ۱۶- پیدا شدن امراض روانی، ۱۷- پیش آمدن مسائلی از قبیل سقط جنین، خودکشی یا دیگرکشی یا حمله به دیگران و حوادث رانندگی و…[۱۵]

تالیفات با موضوع حجابویرایش

  1. بیست دلیل عقلی و روانشناسی برای حجاب، سیدابوالحسن مهدوی،چاپ چهارم،انتشارات اعتلای وطن، 1396.
  2. مساله حجاب ، مرتضی مطهری ، انتشارات صدرا.
  3. در ناب در صدف حجاب ، احمد محسنی گرگانی ، انتشارات علوم اسلامی .
  4. حجاب بیانگرشخصیت ، محمدی اشتهاردی،چاپ اول نشر معاونت مبارزه با مفاسداجتماعی ناجا،
  5. عوامل فساد و بد حجابی وشیوه‌های مقابله با آن،احمد رزاقی ، چاپ چهارم ، نشر سازمان تبلیغات اسلامی،1371ش.
  6. درّوصدف ، محمد شجاعی ،چاپ سوم ،نشرــ 1378ش.
  7. پوشش زن دراسلام ، محسن قرائتی ،چاپ نهم ،نشر ناصر ،1370ش.
  8. زن درآئینه جلال وجمال ، جوادی آملی ،چاپ دوم ،نشر فرهنگی رجاء 1371ش.
  9. حجاب از دیدگاه قرآن وسنت ، فتیحه فتاحی زاده ، چاپ دوم ،نشر دفتر تبلیغات اسلامی ،1376ش.

منابعویرایش

  1. سیمای زن در اسلام، حسین مظاهری، فصل دوم، مؤسسه مطالعاتی الزهرا
  2. [۱]
  3. سید ابوالحسن مهدوی، مبحث حجاب
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ http://sahebnews.ir/423124/حجاب-دیدگاه-عقل.htm
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ مسئله حجاب، صفحه 82 ، انتشارات صدرا
  6. مسئله حجاب، صفحه 87 ، انتشارات صدرا
  7. قرآن کریم، سوره احزاب، آیه 59
  8. زن در آئینه جمال و جلال، عبدالله جوادی آملی، صفحه 242
  9. دلایل عقلی حجاب، صفحه 39 ، انتشارات جوانان موفق
  10. ویل دورانت، تاریخ تمدن، صفحه 434
  11. بنفشه حجازی، زن به ظن تاریخ، تهران، شهرآب، 1370
  12. سیدابوالحسن مهدوی، مبحث حجاب، انتشارات اعتلای وطن
  13. نراقی، مهدی، جامع السعادات، ج ۱، ص 301، اعلمی، بیروت، چاپ چهارم، بی تا.
  14. سید ابوالحسن مهدوی، مبحث حجاب، اعتلای وطن، ص 49
  15. تفسیر نور، سوره حجرات، آیه 1 ، انتشارات درسهایی از قرآن