حزب وحدت اسلامی افغانستان

حزب سیاسی در افغانستان

حزب وحدت اسلامی افغانستان یکی از حزب‌های سیاسی شیعیان در افغانستان است که همه اعضا و حامیان آن را هزاره ها و سادات تشکیل می‌دهد. این حزب در سال ۱۳۶۸ خورشیدی متشکل از ۸ حزب مقیم پاکستان، ایران و افغانستان به وجود آمد. نخستین دبیرکل این حزب عبدالعلی مزاری که به دست طالبان ترور شد.

حزب وحدت اسلامی افغانستان
رهبرکریم خلیلی
بنیان‌گذارعبدالعلی مزاری
بنیان‌گذاری۱۹۸۹
مقرهاکابل، افغانستان
مرام سیاسی
مردمان هزاره حقوق اقلیت‌ها
رنگ رسمیسیاه، قرمز، سبز
پرچم
Flag of Hezbe Wahdat.svg
وبگاه
http://www.wahdat.net

افراد معروف این حزب پیش از انشعابات میر حسین صادقی پروانی، عبدالعلی مزاری، قربان علی عرفانی، صادقی نیلی، سید عبدالحمید سجادی، سید محمد امین سجادی، محمد محقق، کریم خلیلی، محمد اکبری بودند.

پیشینهویرایش

به دنبال فروپاشی دولت طرفدار شوروی کابل در هزاره جات در سال ١٩٧٩، این منطقه تحت کنترل شورای انقلاب قرار گرفت، یک سازمان در سرتاسر منطقه که با عجله تشکیل شده بود,[۱][۲] به زودی توسط چندین گروه جدید اسلامگرای رادیکال که درگیر قدرتهای بی پایان و مبارزات ایدئولوژیک بودند، به چالش کشیده شد و سرنگون شد. با این وجود این گروهها غیر خشونتی بودند و گروههای مختلف هنوز نیروهای اتحاد جماهیر شوروی را هدف قرار می دادند. جنگ ها و درگیری ها با شور و حرارت شدید ایدئولوژیکی علیه نیروهای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی آغاز شد. با این حال، هیچ یک از سازمان ها نتوانستند نتیجه کنترل سیاسی هزاره جات را به نفع خود تعیین کنند.[۳] در اواسط نیمه دوم دهه ١٩٨۰، بن بست كامل در منطقه در حال ظهور بود و هر سازمان در جیب های خاص قلمرو محدود بود. در نتیجه، تمایل قاطع به تغییر هم توسط روستاییان و هم رهبران ارشد سازمان ها برای اتحاد احساس می شد.[۴][۵] چندین تلاش برای ایجاد صلح و اطمینان از ثبات به شکست انجامید. اتحادها و ائتلاف ها ساخته و منحل شدند مهمترین و مؤثرترین آنها شورای انقلاب بود، اتحادی متشکل از هشت سازمان اصلی که در سال ١٩٨٥ در تهران تشکیل شد. این مؤثرترین تلاش برای دستیابی به وحدت عمل توسط رهبران سازمانها برای تبدیل شدن به یک اتحاد بود, پیشینه مهم تشکیل حزب وحدت. با این حال، در حالی که این اتحاد صدای سیاسی مشترکی را برای مجاهدین هزاره در مذاکرات و چانه زنی با سازمان های سنی مستقر در پیشاور پاکستان فراهم کرد، اما نتوانست با اصطکاک های ایدئولوژیک بی وقفه در حزب مقابله کند. برای ایجاد ثبات در منطقه یک حرکت رادیکال تر لازم بود.[۶][۷]با اعلام عقب نشینی شوروی در ژانویه ١٩٨٨، اعتقاد بر این بود که فروپاشی دولت کابل قریب الوقوع است و تغییر شکل چشمگیری از صف بندی های سیاسی در دست ساخت است. این در حالی اتفاق می افتاد که دولت کابل و حزب حاکم حزب دموکراتیک خلق (PDPA) رقابت های شدید جناحی و قومی را تجربه می کردند. کاهش ایمان به آینده دولت ظهور صف بندی های سیاسی جدید را عمدتاً بین اعضای همان گروه های قومی تسهیل کرد و شکاف ایدئولوژیک بین مجاهدین و مقامات PDPA را از بین برد. در این میان، مذاکرات در مورد تشکیل دولت موقت به رهبری سازمانهای سنی مستقر در پیشاور، اتحاد هزاره مستقر در تهران را مستثنی کرد. تأثیر ترکیبی این تحولات در میان سازمانهای هزاره آگاهی بیشتر از نیاز به یک مذاکره جمعی و قاطعانه تر با همتایان اهل سنت خود در صورت جدی گرفتن است. در برابر این زمینه بود که تقاضای رادیکال تر اتحاد و ادغام کلیه سازمانهای سیاسی-نظامی موجود در یک حزب واحد بر سیاست های منطقه حاکم شد. جلسات متعددی در سراسر منطقه برگزار شد که در آن ماهیت و ترکیب حزب جدید و نقش سازمانهای موجود در آن به طور گسترده مورد بحث قرار گرفت. در اوت ١٩٨٨، مرکز استان بامیان به دست مجاهدان هزاره افتاد. این امر تشکیل سازمان منطقه ای را بیشتر تسهیل و تشویق می کند. عملیاتی که منجر به فروپاشی دولت در این شهرک شد به طور مشترک توسط نیروهای مختلف مجاهدین در منطقه انجام شد. سازمان نصر (سازمان پیروزی) نقشی محوری و هماهنگی در حمله داشت. این پیشرفت به طور کامل از بین بردن هرگونه حضور دولت کابل در کل منطقه هزاره جات بود.[۸]

از این پس بامیان مرکز تحولات مهم سیاسی بود. این محرک جدیدی به روند اتحاد بین سازمانهای مجاهدین در منطقه تزریق کرد. این شهر میزبان جلسه نهایی بود که منجر به اعلام میثاق وحدت یا معاهده وحدت در جولای ١٩٨٩ شد و کمتر از یک سال از آزادی آن گذشته بود. این مرکز به مرکز رهبری سیاسی و قدرت حزب جدید فراتر و دور از رقابتهای جناحی و شخصی محلی فرماندهان محلی تبدیل شد. آنچه روند مذاکره برای شکل گیری وحدت را با تلاشهای مشابه قبلی در تقابل قرار داد این بود که این اساساً روندی بود که از منطقه هزاره جات آغاز شده بود. این روند با واقعیت های جنگ، جناح بندی و از دست دادن کنترل رهبری سیاسی بر فرماندهان نظامی در منطقه اطلاع داده شد و شکل گرفت. برعکس، تلاش های قبلی ائتلاف سازی که در ایران متمرکز بود و اغلب تحت تأثیر مستقیم مقامات ایرانی قرار داشت. رهبران این سازمان پس از تشکیل، با چالش متقاعد کردن نمایندگان خود در شورای ائتلاف با مقامات دولت ایران روبرو شدند، زیرا آنها در کار با ائتلاف احزاب جداگانه در تهران راحت تر بودند. تکه تکه شدن مجاهدین هزاره به ایرانیان اهرم مؤثری برای کنترل سازمانهای کوچک داده بود که غالباً به مقامات مختلف مذهبی و نهادهای دولتی در ایران گره خورده بودند. ایرانیان می ترسیدند که یک حزب واحد مستقر در افغانستان می تواند به معنای از دست دادن کنترل آنها بر جنبش باشد. بعلاوه، گفتمان قومی فزاینده آشکار در درون حزب توسط مقامات ایرانی که سالها سعی در ترویج اسلام گرایی سیاسی پان شیعی تر در دوره جهاد داشتند، نامطلوب دیده می شد. حسین ابراهیمی، نماینده ولی فقیه ایران علی خامنه ای در امور افغانستان در آن زمان، ادعا می کرد که برای حفظ نفوذ خود سعی در جلوگیری از تشکیل حزب وحدت داشته است. سرانجام، پس از تشكیل حزب، ایرانیان تصمیم گرفتند كه با آن كار كنند و در همان روزهای اولیه تأسیس از آن حمایت كردند. اما، همانطور که روند بعدی تحولات سیاسی (در زیر بحث می شود) نشان می دهد، این حزب قرار بود یک استراتژی سیاسی نسبتاً مستقل را دنبال کند، که اغلب در تضاد با سیاست ها و منافع ایران در کشور است.[۹]

انشعابویرایش

حزب وحدت اسلامی افغانستان در حال حاضر به چند حزب تقسیم شده‌است.

پانویسویرایش

  1. Farr, Grant M. 1988. "The Rise and Fall of an Indigenous Group: The Shura of the Hazarajat", Afghanistan Studies Journal No.1: pp. 48-61
  2. Ibrahimi, Niamatullah. 2006. "The Failure of a Clerical Proto-State: Hazarajat, 1979-1984", Crisis States Working Papers (Series 2) 6, London: Crisis States Research Centre, LSE بایگانی‌شده در ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ توسط Wayback Machine
  3. Dawlatabadi, Basir Ahmed. 1992. "Shenasnameh ahzab wa jaryanat-e siasey-e Afghanistan" ("An Introduction to Political Parties and Currents in Afghanistan)." Qom, Iran
  4. Ibrahimi, Niamatullah. 2009. "At the Sources of Factionalism and Civil in Hazarajat", Crisis States Working Papers (Series 2) 41, London: Crisis States Research Centre, LSE
  5. Samangani, M. Hussain Safarzadah. 2001. Salhai-e Jihad Dar Afghanistan (Years of Jihad in Afghanistan), Volume 2 Qom, Iran
  6. Dawlatabadi, Basir Ahmed. 1999. Shuray-e Eatelaf, (The Council of Alliance). Tehran: Thaqalain Cultural Organisation
  7. Yakawlangi, Qorban Ali Earfani. 1993. Hezb-e Wahdat-e Islami Afghanistan: Az kongara ta kongarah (Hezb-e Wahdat: from Congress to Congress). Qom, Iran: Afghanistan Authors Cultural Centre.
  8. Ibrahimi, Niamatullah. 2009. "The Dissipation of Political Capital among Afghanistan’s Hazaras: 2001-2009", Crisis States Working Papers (Working Paper no.51) page 2, London: Crisis States Research Centre, LSE
  9. Ibrahimi, Niamatullah. 2009. "The Dissipation of Political Capital among Afghanistan’s Hazaras: 2001-2009", Crisis States Working Papers (Working Paper no.51) page 2-3, London: Crisis States Research Centre, LSE
  10. «News | Human Rights Watch». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ آوریل ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۶ مه ۲۰۰۷.

پیوند به بیرونویرایش