حمله به پرل هاربر

تهاجم غافلگیر کننده ژاپن به امریکا در جنگ جهانی دوم

حمله به پرل هاربر (که از سوی مرکز فرماندهی نظامی ژاپن عملیات هاوایی یا عملیات زی و از سوی برخی از آمریکایی‌ها نبرد پرل هاربر خوانده می‌شد) حملهٔ ناگهانی هواپیماهای جنگنده ژاپن به پایگاه دریایی ایالات متحده آمریکا در پرل هاربر در بامداد روز یکشنبه هفتم دسامبر سال ۱۹۴۱ میلادی برابر با ۱۶ آذر ۱۳۲۰ خورشیدی بود که موجب ورود ایالات متحده به جنگ جهانی دوم شد.[۱]

حمله به پرل هاربر
Attack on Pearl Harbor
بخشی از جنگ جهانی دوم در اقیانوس آرام
Attack on Pearl Harbor Japanese planes view.jpg
تصویر و ردیفی از نبردناوهای آمریکا که از هواپیمایی ژاپنی در آغاز حمله گرفته شده‌است. انفجاری که در مرکز تصویر مشاهده می‌شود حاصل بخورد یک اژدر با کشتی جنگی یواس‌اس اکلاهما است. دو هواپیمای جنگی ژاپنی نیز دیده می‌شوند: یکی بالای یواس‌اس نیوشو و یکی بالای محوطهٔ نیروی دریایی
تاریخ۷ دسامبر ۱۹۴۱
مکانپرل هاربر، قلمرو هاوایی، آمریکا
نتیجه

پیروزی قاطع ژاپن

طرفین درگیر
ایالات متحده آمریکا آمریکا امپراتوری ژاپن امپراتوری ژاپن
فرماندهان و رهبران
ایالات متحده آمریکا هوسباند کیمیل
ایالات متحده آمریکا والتر شورت
ایالات متحده آمریکا ایزاک کید 
امپراتوری ژاپن یاماموتو ایسوروکو
ناگومو چوایچی
میتسوئو فوچیدا
قوا
۸ ناو جنگی
۸ کشتی جنگی
۳۰ تخریبگر
۴ زیردریایی
۴۹ کشتی دیگر
~۳۹۰ هواپیما
واحد سیار:
۶ حمل کننده هواپیما
۲ ناو جنگی
۲ کشتی سنگین
۱ کشتی سبک
۹ تخریب‌گر
۸ تانکر
۲۳ قایق دریایی
۵ موتور دریایی
۴۱۴ هواپیما
تلفات
۴ ناو جنگی غرق شدند
۳ ناو جنگی تخریب شدند
۱ ناو جنگی زمین‌گیر شد
۲ تخریبگر غرق شدند
۱ کشتی از نوع دیگر غرق شد
۳ کشتی خراب شدند
۱ تخریبگر خراب شد
۳ کشتی از نوع دیگر خراب شدند
۱۸۸ هواپیما نابود شدند
۱۵۵ هواپیما خراب شدند
۲٬۴۰۲ کشته
۱٬۲۴۷ مجروح
۴ موتور دریایی غرق شدند
۱ موتور دریایی زمین‌گیر شد
۲۹ هواپیما خراب شدند
۶۴ کشته
۱ اسیر
تلفات غیرنظامی:
۵۷ کشته
۳۵ مجروح

پیشینه نبردویرایش

رقابت ژاپن و آمریکا در اقیانوس آرام و آسیای جنوب شرقی در دوران بین دو جنگ بتدریج شدّت بیشتری یافت. جنگ چین و ژاپن که از ۱۹۳۷ آغاز شده بود، همچنان ادامه داشت و در حالی که ژاپن بر مراکز عمده صنعتی، نیروی انسانی، بندرها و منابع زیرزمینی چین سلطه یافته بود، آمریکا با کمک به دولت چیانگ کای شک، درصدد بود جلوی سیاست توسعه‌طلبانه ژاپن را سد کند. از زمان آغاز عملیات جنگی هیتلر در اروپا، موقعیت مساعدتری برای ژاپن در خاور دور فراهم شد؛ بگونه‌ای که رژیم نظامی حاکم بر ژاپن، قصد خود را مبنی بر توسعه منافع در آسیای جنوب شرقی ـ یا همان مستعمراتی که در اختیار استعمارگران اروپایی قرار داشت ـ آشکار ساخت. آمریکا به‌طور جدی با طرح‌ها و نقشه‌های ژاپن مخالفت کرده، تحریم‌های اقتصادی و تجاری ضد آن کشور را افزایش داد. نقطه اوج این تضاد منافع و سیاست‌ها، به صورت حمله ژاپن به ناوگان دریایی آمریکا، نمود پیدا کرد.

نبرد پرل هاربرویرایش

نیروی هوایی و دریایی ژاپن در هفتم دسامبر ۱۹۴۱ به پایگاه دریایی آمریکا در پرل هاربر، واقع در جزایر هاوایی در اقیانوس آرام، حمله کردند و صدمات بسیار سنگینی به آمریکایی‌ها وارد ساختند. ژاپن صبح روز یکشنبه را برای این حمله انتخاب کرد تا با غافلگیری، بیش‌ترین صدمه را به نیروهای آمریکایی وارد سازد. دولت آمریکا روز بعد به ژاپن اعلان جنگ داد و همزمان، دولت‌های بریتانیا، آلمان و ایتالیا نیز در این رویارویی صف آرایی کردند. تهاجم ژاپن به حوزه‌های نفوذ آمریکا و اروپاییان در خاور دور چنان گسترده و قدرتمند بود که برای نیروهای مقابل، جز عقب‌نشینی و شکست چاره دیگری باقی نماند.

نتیجه نبردویرایش

نتیجه این حمله برای نیروی دریایی آمریکا یک فاجعه کامل بود. ۳۶۰ هواپیمای ژاپنی توانستند ۵ نبردناو بزرگ آمریکایی را به همراه ۳ کشتی کوچک‌تر غرق کنند. ۳ نبردناو دیگر به گونه‌ای آسیب دیدند که توان عملیاتی خود را از دست دادند. علاوه بر آن، ۱۸۸ هواپیمای آمریکایی بر روی زمین نابود شده و ۱۵۵ هواپیمای دیگر آسیب دیدند. در پایان آن روز، شمار تلفات انسانی نیروهای آمریکایی، بیش از ۲۴۰۰ کشته و ۱۲۴۰ مجروح بود.


ثمرات اولیه نبرد برای ژاپنویرایش

ناوگان ایالات متحده در اقیانوس آرام به‌طور موقت از کار افتاد. تایلند به اجبار با ژاپن متحد شد و انگلیسی‌ها از برمه و مالایا بیرون رانده شدند. سنگاپور توسط ژاپن فتح شد و شصت هزار تن به اسارت درآمدند. ژاپنی‌ها به سرعت اندونزی (هندِ هلند) را تصرف و سرانجام، ارتش ایالات متحده را در فیلیپین وادار به تسلیم کردند. آن‌ها همچنین جزایر آمریکایی و بریتانیایی را در غرب اقیانوس آرام تصرف و جای پایی در جزایر آلوئتی و گینه نو به دست آوردند؛ جایی که ژاپن، در واقع، می‌توانست استرالیا را مورد تهدید جدی قرار دهد. بدین سان، ژاپن همانند آلمان، در نخستین ماه‌های نبرد، به عنوان یک فاتح تمام عیار جلوه کرد و کنترل کامل اقیانوس آرام و آسیای جنوب شرقی را به دست گرفت.

عواقب نبردویرایش

حمله به پرل هابر باعث شد تا ایالات متحده با تمام نیروی خود وارد جنگ گردد. نتایج جنگ در اروپا به ضرر متحدین تمام شد و با شکست آلمان نازی در سال ۱۹۴۵ پیشرفت پرشتاب نظامی ژاپن در سرتاسر شمال شرق آسیا و اقیانوس آرام متوقف شد و هیروهیتو امپراتور ژاپن برای حفظ تاج و تخت خود و دفاع از جزیره ژاپن دستور عقب‌نشینی از شرق و جنوب شرقی آسیا را صادر کرد. ایالات متحده بارها از ژاپن خواست تسلیم شود ولی هیروهیتو و مقامات نظامی ژاپن نپذیرفتند. سرانجام ایالات متحده با توافق شوروی دو بمب اتمی به فاصله ۳ روز در شهرهای هیروشیما و ناکازاکی پرتاب کرد. بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی توسط آمریکا باعث ویرانی و کشتار گسترده شهروندان این دو شهر گردید. حدود ۲۲۰٬۰۰۰ نفر در اثر این دو بمباران جان باختند که بیشتر آن‌ها را شهروندان غیرنظامی تشکیل می‌دادند، و باعث شد ضربه سختی بر پیکره امپراتوری ژاپن وارد شود. عده ای از نظامیان قصد کودتا علیه هیروهیتو داشتند، ولی موفق نشدند. سرانجام در ماه اوت ۱۹۴۵ هیروهیتو شرایط ایالات متحده را پذیرفت و ژاپن تسلیم شد.

آثار برگرفته شدهویرایش

در رابطه با حمله ژاپن به پرل هاربر فیلمهای سینمایی متنوعی ساخته شده‌است. فیلمهای تورا! تورا! تورا! به کارگردانی ریچارد فلایشر و کینجی فوکاساکو در سال ۱۹۷۰، فیلم میدوی در سال ۱۹۷۶ به کارگردانی جک اسمایت، پرل هاربر در سال ۲۰۰۱ به کارگردانی مایکل بی و همچنین فیلم میدوی در سال ۲۰۱۹ به کارگردانی رولاند امریش، در سال ۲۰۱۹ فیلمهایی در ژانر جنگی شرحی بر این حمله می‌باشد.

نظریه آگاهی قبلی آمریکا از حملهویرایش

واحد رمزگشایی ارتش آمریکا در سال ۱۹۴۰ موفق شد تا دستگاهی بسازد و از آن طریق کدهای رمز بنفش را بشکند و تا پایان جنگ، پیام‌های محرمانه مخابره‌شدهٔ مابین وزارت امور خارجه ژاپن و نمایندگی‌های خارجی آن کشور را رصد کند. ژاپنی‌ها همچنین از «سیستم رمز کورال» کدهای نیروی دریایی ژاپن و جاده (دستگاه رمزگذاری) نیز استفاده می‌کردند که تقریباً همه الگوهای رمزنگاری ژاپنی در طول جنگ توسط نیروهای متفقین رمزگشایی شد.

دست کم دو بار مسابقه جنگ دریایی، یکی در سال ۱۹۳۲ و دیگری در سال ۱۹۳۶، ثابت کرد که پرل هاربر در معرض چنین حمله ای است. دریادار جیمز ریچاردسون اندکی پس از اعتراض به تصمیم رئیس‌جمهور روزولت برای انتقال بخش عمده ناوگان اقیانوس آرام به پرل هاربر، از فرماندهی برکنار شد. تصمیمات رهبری نظامی و سیاسی برای نادیده گرفتن این هشدارها به نظریه‌های توطئه کمک کرده‌است. چندین نویسنده، از جمله جانباز جنگ جهانی دوم و روزنامه‌نگار رابرت استینت، نویسنده کتاب روز فریب، و دریادار سابق ایالات متحده رابرت آلفرد تئوبالد، نویسنده کتاب «راز پایانی پرل هاربر: زمینه واشینگتن در حمله پرل هاربر»، استدلال کرده‌اند که احزاب مختلف در دولت‌های ایالات متحده و انگلیس از قبل از حمله اطلاع داشتند و حتی ممکن است اجازه داده باشند که ژاپنی ها این حمله را انجام دهند یا آنها را تشویق کنند تا ایالات متحده مجبور شود از این طریق وارد جنگ شود. با این حال، این نظریه توطئه توسط مورخان جریان اصلی رد می‌شود.[۲][۳][۴][۵]

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. "Pearl Harbor attack". Encyclopædia Britannica. Retrieved 24 July 2013.
  2. Prange, Gordon W.; Donald M. Goldstein; Katherinve V. Dillon (1991). Pearl Harbor: The Verdict of History. Penguin Books. ISBN 978-0-14-015909-7.
  3. Prados, John (1995). Combined Fleet Decoded: The Secret History of American Intelligence and the Japanese Navy in World War II. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. pp. 161–77. ISBN 1-55750-431-8.
  4. Budiansky, Stephen (2002). Battle of Wits: The Complete Story of Codebreaking in World War II. Free Press. ISBN 978-0-7432-1734-7.
  5. Stevenson, Richard W. "New Light Shed on Churchill and Pearl Harbor". The New York Times. Retrieved March 4, 2014.

منابعویرایش