خودروی الکتریکی

(تغییرمسیر از خودروهای برقی)

خودروی برقی یا خودروی الکتریکی (به انگلیسی: Electric vehicle) به خودرویی گفته می‌شود که از باتری‌های قابل شارژ به عنوان منبع انرژی، و از موتور الکتریکی به عنوان نیروی محرکه استفاده می‌کند.

خودروهای تمام-برقی مدرن
نیسان لیف در بزرگراه
رنو زوئی در خیابان
ب‌ام‌و آی۳ در حال شارژ در خیابان

اولین خودروهای برقی کاربردی در دهه ۱۸۸۰ معرفی شدند.[۱][۲] خودروهای برقی در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ متداول بودند تا این که تولید این‌گونه خودروها با پیشرفت در موتورهای احتراق داخلی و به خصوص استارت الکتریکی خودور و تولید انبوه خودروهای بنزینی ارزان، دچار افت شدید گردید.[۳] در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی با وقوع بحران انرژی مجدداً خودروی برقی مورد توجه قرار گرفت ولی این علاقه‌مندی سبب تولید انبوه و ایجاد بازار رقابتی نشد.

از سال ۲۰۰۸ میلادی با توجه به پیشرفت فناوری باتری‌ها، افزایش بیماری‌ها و مرگ‌های ناشی از آلودگی هوا،[۴] نگرانی‌ها در خصوص قیمت نفت و نیاز به کاهش گازهای گلخانه‌ای[۵] انقلابی اساسی در تولید خودروهای برقی صورت گرفته‌است.[۴]

فروش اولین خودروهای تولید-انبوه ساخته شده توسط خودروسازی‌های بزرگ با معرفی خودروی تمام برقی نیسان لیف و خودروی هیبریدی شارژ برقی شورلت ولت در اواخر دسامبر ۲۰۱۰ شروع شد.[۶] در دسامبر ۲۰۱۵ خودروهای برقی فروخته شده در سرتاسر جهان از مرز ۱ میلیون دستگاه عبور کرد،[۷][۸] و در سپتامبر ۲۰۱۸ این عدد به ۴ میلیون دستگاه رسید.[۹][۱۰]
از مزایای خودروی برقی نسبت به خودروی احتراقی می‌توان به کاهش قابل ملاحظه آلودگی هوای محلی،[۱۱] کاهش گازهای گلخانه‌ای و کاهش وابستگی به نفت اشاره کرد.[۱۲] تعداد زیادی از کشورها و دولت‌های مربوطه به منظور ترویج و گسترش بازار خودروهای برقی از انگیزاننده‌های دولتی برای خودروهای برقی استفاده می‌کنند. نتایج تحقیقی که توسط رویترز در ژانویه سال ۲۰۱۹ بر روی ۲۹ خودروسازی بزرگ جهان انجام شده‌است نشان می‌دهد که خودروسازان قصد دارند در ۵ تا ۱۰ سال آینده میزان ۳۰۰ میلیارد دلار روی خودروهای برقی سرمایه‌گذاری کنند که ۴۵٪ از این مبلغ فقط متعلق به کشور چین است.[۱۳]

در مقایسه با خودروهای احتراق داخلی، خودروهای برقی کم صداتر هستند و هیچ گونه آلودگی خروجی از اگزوز ندارند.

خودروهای برقی را می‌توان در ایستگاه‌های شارژ متنوعی شارژ کرد، این ایستگاه‌های شارژ را می‌توان در مناطق عمومی و منازل مسکونی نصب کرد.[۱۴] خودروی تسلا مدل ۳ پرفروش‌ترین خودروی برقی جهان از ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹ بوده‌است و طبق تأیید سازمان حفاظت از محیط زیست ایالات متحده آمریکا، حداکثر مسافت قابل طی با این خودرو با شارژ کامل ۵۰۰ کیلومتر می‌باشد.[۱۵][۱۶][۱۷]

تا دسامبر ۲۰۱۸، نزدیک به ۵٫۳ میلیون خودروی تمام-برقی سبک و خودروی برقی هیبریدی (خودرویی که علاوه بر شارژ خارجی، موتور و ژنراتور داخلی دارد) در سراسر دنیا در حال استفاده بوده‌است.[۱۸] علیرغم گسترش سریع بازار جهانی خودروهای برقی، تا انتهای سال ۲۰۱۸ سهم خودروهای برقی، فقط ۱ از هر ۲۵۰ خودروی موجود در جاده‌ها خواهد بود.[۱۹]

اصطلاح‌شناسیویرایش

خودروی برقی (به انگلیسی: Electric car) گونه ای از وسیله نقلیه برقی (به انگلیسی: Electric vehicle (EV)) است. از عبارت «وسیله نقلیه برقی» برای وسایل نقلیه ای استفاده می‌شود که نیروی پیشرانه خود را از برق تأمین می‌کند در حالیکه عبارت «خودروی برقی» فقط برای خودروهایی استفاده می‌شود که توانایی و امکان حرکت در بزرگراه را داشته باشد.

خودروی برقی که از سلول خورشیدی برای تأمین برق خود استفاده می‌کند خودروی خورشیدی و خودرویی که برای تأمین برق از ژنراتور بنزینی استفاده می‌کند خودروی هیبریدی نامیده می‌شود. خودرویی که فقط از باتری همراه برای تأمین برق مورد نیاز خود استفاده می‌کند خودروی تمام-برقی نامیده می‌شود. معمولاً منظور از خودروی برقی، خودروی تمام-برقی است.

تاریخچهویرایش

اختراعویرایش

 
توماس پارکر سال ۱۸۸۴

باتری‌های قابل شارژی که ذخیره‌سازی برق را در خودرو امکان‌پذیر کند در سال ۱۸۵۹ میلادی و توسط یک فیزیک‌دان فرانسوی به نام گاستون پلانته اختراع شد. این باتری‌های باتری سربی-اسیدی نام گرفتند.
اولین خودروی برقی را توماس پارکر یک مهندس اهل لندن در سال ۱۸۸۴ میلادی ساخت. پارکر که نگران آلودگی شهر لندن و نیز علاقه‌مند به ساخت خودروهای با مصرف کارآمدتر سوخت بود در نهایت توانست یک خودروی برقی قابل استفاده تولید کند.[۲۰]

دوره طلاییویرایش

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی خودروی برقی به واسطه ترجیح استفاده از انرژی الکتریکی به عنوان نیروی محرکه و عملکرد بهتر، پرطرفدار بود. در سال ۱۹۰۰ میلادی، ۴۰٪ خودروها در آمریکا با بخار، ۳۸٪ با برق و ۲۲٪ با بنزین کار می‌کردند.[۲۱]

ساختارویرایش

 
اتوبوس برقی باتری دار Solaris Urbino 12 electric، در جایگاه شارژ القایی. در ایستگاه‌های شارژ القایی یا بی‌سیم باتری از راه دور و بدون نیاز به اتصال سیمی، شارژ می‌شود.

قوای محرک یک وسیله نقلیه الکتریکی شامل سه زیر مجموعهٔ اصلی است: نیرو محرکهٔ الکتریکی، منبع انرژی و کمک دهنده که این سه زیر مجموعه، خود دارای زیر مجموعه‌هایی هستند که در شکل به‌طور کامل نمایش داده شده‌اند.

بسته به ورودی‌هایی که از طریق پدال‌های گاز و ترمز اعمال می‌شوند، کنترل‌کنندهٔ وسیله نقلیه سیگنال کنترل مناسبی را به مبدل الکترونیکی قدرت ارسال می‌کند که وظیفهٔ مبدل الکترونیکی قدرت، تنظیم توان جاری شده بین موتور الکتریکی و منبع انرژی می‌باشد. جریان توان برگشت، به دلیل احیای ترمز وسیله نقلیهٔ الکتریکی رخ می‌دهد. این انرژی بازیافت شده می‌تواند در منبع انرژی ذخیره شود زیرا منبع انرژی قابلیت پذیرش این انرژی را دارد. اکثر باتری‌های وسایل نقلیهٔ الکتریکی همچون ابرخازن‌ها و فلای‌ویل‌ها، به آسانی توانایی پذیرش انرژی بازیافت شده را دارند. واحد مدیریت انرژی با کنترل‌کنندهٔ وسیله نقلیه همکاری می‌کند تا احیای ترمز و انرژی بدست آمده از طریق آن را کنترل کند. این بخش همچنین با واحد سوخت‌گیری در ارتباط است تا آن را کنترل کند و میزان قابلیت استفاده از منبع انرژی را به تصویر بکشد. منبع توان کمکی، توان مورد نیاز با سطوح ولتاژهای مختلف را برای همهٔ بخش‌های کمکی وسیله نقلیهٔ الکتریکی تأمین می‌کند، مخصوصاً برای واحدهای کنترل‌کنندهٔ شرایط هوا و توان فرمان.[۲۲]

باتری‌هاویرایش

 
کانکتور SAE J۱۷۷۲–۲۰۰۹
 
کویر نمک سالار دو ییونی در بولیوی یکی از بزرگترین ذخایر لیتیم شناخته شده در جهان است.[۲۳][۲۴]

در فناوری خودروهای برقی باتری یکی از نقش‌های مهم را بر عهده دارد. عواملی چون ظرفیت باتری، عملکرد باتری، دوام باتری، طول عمر، چگالی انرژی، چگالی توان، حساسیت نسبت به دما، زمان شارژ و قیمت از شاخصه‌های مهم انتخاب باتری می‌باشد.[۲۵]
باتری بسیاری از خودروهای برقی که امروزه تولید می‌شوند از نوع لیتیوم-یون هستند. اگرچه باتری‌های لیتیومی اغلب به خاطر ظرفیت زیاد و چگالی انرژی مناسب مورد استفاده قرار می‌گیرند ولی عمر مفید و دوام آن‌ها محدود است و این مسئله از عمده عواملی است که هزینه‌های ساخت و تولید خودروی برقی را بالا برده‌است. تحقیقات برای استفاده از ترکیبات دیگری از لیتیوم مانند فسفات‌آهن-لیتیوم و لیتیوم-تیتانات برای حل مشکل دوام و عمر باتری‌ها در جریان است.
انواع دیگر باتری‌های مورد استفاده در خودروی برقی عبارتند از:

استفاده از چندین نوع باتری نیز در حال تحقیق و بررسی است. مانند:

  • باتری روی-هوا
  • باتری آلومینیوم - هوا
  • باتری نمک مذاب
  • باتری روی-برم
  • باتری اکسایش‌کاهش وانادیم

شارژ خودروهای برقیویرایش

افزایش تعداد خودروهای برقی، اگرچه کاهش اتکا به سوخت‌های فسیلی را به دنبال خواهد داشت ولی شارژ خودروهای برقی می‌تواند یکی از معضلات پیش روی صنعت برق باشد. از سویی شرکت‌های توزیع و بهره برداران شبکه بایستی در خصوص تحویل توان درخواستی به صاحبان خودروهای برقی زیرساختهای خود را تقویت و به روز کنند و از طرف دیگر رفتار تصادفی و ناهماهنگ مالکان خودرو برای شارژ باتری می‌تواند شبکه توزیع را دچار مشکلاتی چون افزایش پیک مصرف،[۲۶] نوسانات ولتاژ و افزایش تلفات نماید.[۲۷]

شارژ خانگیویرایش

شارژ سریعویرایش

استاندارد شارژر در آمریکاویرایش

نوع تعریف[۲۸] مشخصات[۲۹] نوع اتصال
نوع اول جربان متناوب مستقیماً به شارژر تعبیه شده در خودرو وصل است. ۱۲۰ ولت جریان‌متناوب، ۱۶ آمپر(=۱٫۹۲کیلووات) SAE J1772 ,
NEMA 5-15
نوع دوم جربان متناوب مستقیماً به شارژر تعبیه شده در خودرو وصل است. ۲۴۰–۲۸۰ ولت تکفاز. بیشینه جریان ۳۲آمپر، با کلیدی با قدرت قطع ۴۰آمپر ۲۰۸–۲۴۰ ولت؛ ۱۲–۸۰ آمپر(= ۲٫۵–۱۹٫۲ کیلووات) SAE J1772 ,
IEC 62196 ,
Magne Charge,
Avcon,
IEC 60309
IEC 62198-2
نوع سوم جریان مستقیم از شارژر خارج خودرو. حداقل توان مورد نیاز نیست ولی حداکثر جریان ۴۰۰آمپر و توان ۲۴۰کیلووات می‌باشد ولتاژ بالا ۳۰۰–۶۰۰ ولت جریان مستقیم، جریان بالا (صدها آمپر) Magne Charge
CHAdeMO ,
SAE J1772 ,
IEC 62196

مسائل اقتصادیویرایش

هزینه خریدویرایش

دولت‌ها و کشورهای زیادی قوانینی تشویقی برای کاهش هزینه خرید خودروهای برقی ایجاد کرده‌اند.[۳۰][۳۱][۳۲][۳۳]

تولیدکنندگان در هنگام طراحی دریافته اند که برای تولید با حجم کم، ایجاد تغییرات در پلتفرم‌های موجود برایشان ارزان‌تر خواهد بود اما برای تولید انبوه طراحی و ساخت یک پلتفرم مخصوص باعث بهینه‌تر شدن و ارزان‌تر شدن محصول نهایی خواهد شد.[۳۴]

هزینه نگهداریویرایش

بر اساس تحقیقی که در سال ۲۰۱۸ در ایالات متحده انجام شده‌است، هزینه متوسط استفاده از یک خودروی برقی در سال برابر ۴۸۵ دلار می‌باشد در حالیکه هزینه استفاده از یک خودروی بنزینی ۱۱۱۷ دلار در سال است.[۳۵]

خودروی برقی در ایرانویرایش

طبق گزارشی از خبرگزاری دویچه وله آلمان، تا کنون چند خودروی برقی تحقیقاتی در ایران ساخته شده‌اند. در دی ماه سال ۱۳۹۶ از خودرویی تحت عنوان ساینای برقی رونمایی شد و قرار بود اولین خودرو تولید انبوه برقی ایران باشد. اتفاقی که البته تاکنون رخ نداده‌است و این خودرو در حد یک نمونه باقی مانده‌است. قیمت ساینای برقی در سال ۱۳۹۶ که پراید ۲۰ میلیون تومان بود، ۷۰ میلیون تومان اعلام شده بود ولی پس از افزایش شدید قیمت خودرو در ایران، قیمت جدیدی برای این خودرو مشخص نشده‌است. با وجود قیمت گران‌تر نسبت به مشابه بنزینی، به‌نظر می‌رسد در صورت تولید ساینای برقی، مردم نیاز به مشوق‌هایی برای خرید این خودرو داشته باشند. از طرفی زیر ساخت شارژ سریع برای این خودرو در شهرهای ایران وجود ندارد.[۳۶]

جدول مقایسه برخی خودروهای برقی موجودویرایش

نام موارد مورد توجه سالهای تولید تعداد تولید حداکثر سرعت (کیلومتر بر ساعت) قیمت برد
Baker Electric اولین خودروی برقی تولید شده ۱۸۹۹–۱۹۱۵ ۵۰۰۰ ۲۲ ۲۳۰۰ دلار آمریکا ۵۰
Detroit Electric بیشتر به خانم‌ها و پزشکان فروخته شده‌است. ۱۹۰۷–۱۹۳۹ ۵۰۰۰ ۳۲ >US $۳ ۰۰۰ ۸۰
Henney Kilowatt اولین خودروی برقی پایه-ترانزیستوری، به همراه ترمزهای هیدرولیکی پیشرفته ۱۹۵۸–۱۹۶۰ ۱۰۰ ۹۷
جنرال موتورز ای‌وی-۱ فقط اجاره، موارد برگشتی به جنرال موتورز اکثراً خراب بودند ۱۹۹۶–۲۰۰۳ ۲۰۰۰ ۱۲۹ ۴۰٫۰۰۰ دلار آمریکا بدونیارانه ۱۵۰ miles (240 km), (Gen II 1999, NiMH)
Honda EV Plus First BEV from a major automaker without lead acid batteries. Twenty-four 12-volt NiMH batteries ۱۹۹۷–۱۹۹۹ ۳۵۰ ۱۲۹ US $۴۵۵/month for 36 month lease; or US $۵۳ ۰۰۰ without subsidies ۸۰–۱۱۰ miles (130–180 km)
Toyota RAV4 EV Some leased and sold on US east and west coasts, supported. Toyota agreed to stop crushing. ۱۹۹۷–۲۰۰۲ ۱۲۴۹ ۲۰۰ US $۴۰ ۰۰۰ without subsidies ۸۰–۱۲۰ miles (130–190 km)
فورد رنجر ای‌وی Some sold, most leased; almost all recovered and most destroyed. Ford allowed reconditioning and sale of a limited quantity to former leaseholders by lottery. Estimated only 200 surviving. ۱۹۹۸–۲۰۰۲ ۱۵۰۰ ~ US $۵۰ ۰۰۰; subsidized to $۲۰ ۰۰۰
نیسان آلترا ای وی Mid-sized استیشن واگن designed from the ground up as the first BEV to use باتری لیتیوم-یون batteries,[۳۷] ۱۰۰۰۰۰ battery lifetime. ۱۹۹۸–۲۰۰۰ ۱۴۰ ۱۲۱ ۴۷۰دلار آمریکا در ماه کرایه ۱۲۰
Think City نسل آینده خودرو طراحی شده برای پاییز۲۰۰۷ دارای دو مجموعه باتری نیکل–کادمیم ۱۹۹۹–۲۰۰۲ ۱۰۰۵ ۱۴۵ NOK ۱۹۹ ۰۰۰ ۸۵
روا (شرکت خودرو) خودرو شهری ساخت هند.[۳۸] ۲۰۰۱- ۲۰۰۰ ۷۲ ~£۸ ۰۰۰[۳۹]
ZAP Xebra سدان و وانت چینی ۲۰۰۶- ۲۰۰ ۶۴ US $۱۰ ۵۰۰
Modec وانت‌ها و ون‌های ساخت بریتانیا. ۲۰۰۷- ۱۰۰
Cleanova ون‌های ارسال محموله ساخت فرانسه ۷۰۰۰[۴۰]
تسلا رودستر Shipment to the public set for June 2008[۴۱][۴۲] ۲۰۰۸- ۱ ۲۰۹ US $۹۲ ۰۰۰ base price ۲۲۰(based on EPA combined city/highway cycle)
Aptera Typ-1e A low drag, lightweight LEV featuring composite construction. over ۱٬۰۰۰ pre-ordered[۴۳] ۲۰۰۹- ۱۵۳ US $۲۷ ۰۰۰ ۱۲۰
فیسکر PHEV-50 ۲۰۱۱- ۲۰۰ US $۹۰ ۰۰۰ ۵۰
تسلا موتورز تسلا مدل اس ۲۰۱۲–۲۰۱۳ ۲۰۹ ۶۲٬۵۰۰ دلار

منابعویرایش

  1. Roth, Hans (March 2011). Das erste vierrädrige Elektroauto der Welt [The first four-wheeled electric car in the world] (به German). pp. 2–3.
  2. Guarnieri, M. (2012). Looking back to electric cars. Proc. HISTELCON 2012 – 3rd Region-8 IEEE HISTory of Electro – Technology Conference: The Origins of Electrotechnologies. pp. 1–6. doi:10.1109/HISTELCON.2012.6487583. ISBN 978-1-4673-3078-7.
  3. "Electric car". Wikipedia. 2019-12-16.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ "Birmingham clean air charge: What you need to know". BBC. 13 March 2019.
  5. Sperling, Daniel; Gordon, Deborah (2009). Two billion cars: driving toward sustainability. Oxford University Press. pp. 22–26. ISBN 978-0-19-537664-7.
  6. "Government incentives for plug-in electric vehicles". Wikipedia. 2019-12-04.
  7. Jeff Cobb (2015-09-16). "One Million Global Plug-In Sales Milestone Reached". HybridCars.com. Retrieved 2015-09-16. Cumulative global sales totaled about 1,004,000 highway legal plug-in electric passenger cars and light-duty vehicles by mid-September 2015.
  8. Nic Lutsey (2015-09-29). "Global milestone: The first million electric vehicles". International Council on Clean Transportation (ICCT). Retrieved 2015-10-10.
  9. Posawatz, Tony (2018-10-01). "Victory In The Electric Car Market Will Go To Whoever Creates A Smartphone-Like Ecosystem". Forbes. Retrieved 2018-10-20.
  10. Denning, Liam (2018-08-31). "For Electric Cars, Focus on the Small Picture - Raw sales numbers are tiny, but growth is astronomical". Boomberg. Retrieved 2018-10-20.
  11. Debunking the Myth of EVs and Smokestacks
  12. «Reinventing the Automobile». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ ژوئن ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۷ فوریه ۲۰۱۵.
  13. "Charged". Reuters. Retrieved 2019-10-21.
  14. "How to charge an electric car". Carbuyer. Retrieved 2018-04-22.
  15. O'Kane, Sean (2019-02-22). "Tesla's Model 3 was the best-selling EV in the world last year". The Verge. Retrieved 2019-12-15.
  16. "2019 Tesla Model 3 Long Range". www.fueleconomy.gov. Retrieved 2019-12-15.
  17. "Tesla Model 3 Equals 1/8 Of World's EV Sales In 2019". CleanTechnica. 2019-12-06. Retrieved 2019-12-15.
  18. Watson, Frank (2019-02-11). "December global electric vehicle sales set new record: S&P Global Platts data". S&P Global Platts. London. Retrieved 2019-02-11. At the end of 2018, some 5.3 million plug-in EVs were on the road A total of 1.45 million light-duty pure electric vehicles were sold in 2018.
  19. Coren, Michael J. (2019-01-25). "E-nough? Automakers may have completely overestimated how many people want electric cars". Quartz. Retrieved 2019-01-25. The plug-in electric car segment represented just about 1 out of every 250 vehicles on the world's roads by the end of 2018
  20. تاریخچه خودروی برقی
  21. «تاریخچه خودروی برقی». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۷ فوریه ۲۰۱۵.
  22. «وسایل نقلیه مدرن الکتریکی، هیبرید الکتریکی و پیل سوختی، نویسندگان:مهرداد احسانی، علی عمادی و یمین گائو». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ اوت ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۱ اوت ۲۰۱۷.
  23. Simon Romero (2009-02-02). "In Bolivia, Untapped Bounty Meets Nationalism". The New York Times. Retrieved 2010-02-28.
  24. "Página sobre el Salar (Spanish)". Evaporiticosbolivia.org. Archived from the original on 2011-03-23. Retrieved 2010-11-27.
  25. خودروهای برقی، سازمان بهره‌وری انرژی ایران، آبان۹۰
  26. Liasi, Sahand Ghaseminejad, and Masoud Aliakbar Golkar. "Electric vehicles connection to microgrid effects on peak demand with and without demand response." In Electrical Engineering (ICEE), 2017 Iranian Conference on, pp. 1272-1277. IEEE, 2017.
  27. ارائه یک مدل احتمالاتی برای پیش‌بینی بار شارژ خودروهای برقی در آینده شبکه‌های توزیع برق ایران
  28. Public hearing to consider proposed amendments to the california zero emission vehicle regulations regarding treatment of majority owned small or intermediate volume manufacturers and infrastructure
  29. FAQ: Standards - ChargePoint Network
  30. "Fact Sheet – Japanese Government Incentives for the Purchase of Environmentally Friendly Vehicles" (PDF). Japan Automobile Manufacturers Association. Archived from the original (PDF) on 2010-12-26. Retrieved 2010-12-24.
  31. Motavalli, Jim (2010-06-02). "China to Start Pilot Program, Providing Subsidies for Electric Cars and Hybrids". The New York Times. Retrieved 2010-06-02.
  32. "Growing Number of EU Countries Levying CO2 Taxes on Cars and Incentivizing Plug-ins". Green Car Congress. 2010-04-21. Retrieved 2010-04-23.
  33. "Notice 2009–89: New Qualified Plug-in Electric Drive Motor Vehicle Credit". Internal Revenue Service. 2009-11-30. Retrieved 2010-04-01.
  34. Ward, Jonathan (2017-04-28). "EV supply chains: Shifting currents". Automotive Logistics. Archived from the original on 2017-08-03. Retrieved 2017-05-13.
  35. McMahon, Jeff. "Electric Vehicles Cost Less Than Half As Much To Drive". Forbes. Retrieved 2018-05-18.
  36. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «سرانجام اولین خودروی برقی تولید انبوه ایران | DW | 30.07.2019». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۷.
  37. Nissan Altra Electric Car from EV Rental
  38. «وبگاه شرکت روا». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژانویه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۱ اوت ۲۰۱۷.
  39. GoinGreen - Showroom_G-Wiz
  40. Green Car Congress
  41. «Tesla Roadster 'Signature One Hundred' Series Sells Out @ Megawatt Motorworks». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ آوریل ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۰۸.
  42. «Tesla to open five dealer outlets | Tech News on ZDNet». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ مارس ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۰۸.
  43. "Aptera Forum Calendar", ApteraForum Retrieved on 2008-06-20.

جستارهای وابستهویرایش