دبیان

نوعی توزیع سیستم عاملی کد باز لینوکس تحت پروانه عمومی همگانی گنو

دِبْیان (به انگلیسی: Debian) همچنین به عنوان Debian GNU / Linux شناخته می شود ، یک توزیع لینوکس است که از نرم افزار آزاد و متن باز استفاده شده است ، توسط Debian Project که توسط جامعه پشتیبانی می شود ، در تاریخ 16 اوت 1993 ، ساخته شده است. اولین نسخه از (Debian (0.01 در 15 سپتامبر 1993 منتشر شد ، و اولین نسخه پایدار آن (1.1) در 17 ژوئن 1996 منتشر شد. شاخه Debian Stable محبوب ترین نسخه برای رایانه های شخصی و سرورها است. دبیان همچنین اساس بسیاری از توزیع های دیگر است ، از جمله برجسته ترینشان اوبونتو.

دبیان
Debian-OpenLogo.svg
Debian10 Gnome.png
دبیان 10 با محیط دسک تاپ گنوم
توسعه‌دهندهپروژه دبیان
خانوادهشبه-یونیکس
وضعیت توسعهپویا
مدل منبعنرم‌افزار آزاد
آخرین ویرایش پایدار10.4
۹ مه ۲۰۲۰؛ ۵۴ روز پیش (۲۰۲۰-۰۵-09)
آخرین ویرایش نمایشی11
مخزن
روش بروزرسانیAPT
مدیر بستهDpkg
نوع هستهیکپارچه: لینوکس، kFreeBSD (ناپایدار: ریزهسته: گنو هرد)
پروانهاجازه‌نامه‌های آزاد (بیشتر به گونه جی‌پی‌ال). نرم‌افزارهای انحصاری در انبارهای جدا نگهداری می‌شوند.
وبگاه رسمی

دبیان یکی از قدیمی ترین سیستم عامل های مبتنی بر هسته لینوکس است. این پروژه توسط تیمی از داوطلبان با هدایت مدیر پروژه دبیان و سه سند اساسی توسط اینترنت هماهنگ می شود: قرارداد اجتماعی دبیان ، قانون اساسی دبیان و دستورالعمل های نرم افزار رایگان دبیان. توزیع های جدید به طور مداوم به روز می شوند ، و نامزد بعدی پس از ثابت شدن مبتنی بر زمان منتشر می شود.

دبیان از زمان تأسیس ، بطور علنی و مطابق با اصول پروژه گنو توسعه داده شده است. به همین دلیل ، بنیاد نرمافزار آزاد از نوامبر 1994 تا نوامبر 1995 حمایت مالی این پروژه را انجام داد. با پایان یافتن حمایت مالی ، پروژه دبیان سازمان غیر انتفاعی نرم افزار را با منافع عمومی تشکیل داد تا به حمایت مالی از توسعه بپردازد.

امکاناتویرایش

دبیان به مخازن آنلاین که حاوی بیش از 51000 بسته است دسترسی دارد. دبیان رسما فقط نرم افزار رایگان دارد ، اما می توانید نرم افزارهای غیر رایگان را از مخازن دبیان بارگیری و نصب کنید. دبیان شامل برنامه های رایگان محبوب مانند LibreOffice ، مرورگر وب Firefox ، نامه Evolution ، مشعل دیسک K3b ، پخش کننده رسانه VLC ، ویرایشگر تصویر GIMP و نمایشگر سند Evince است. Debian یک انتخاب محبوب برای سرورها است ، برای مثال مانند عامل سیستم عامل پشته لمپ.

هستهویرایش

چندین طعم هسته لینوکس برای هر درگاه وجود دارد. به عنوان مثال ، درگاه i386 دارای رایانه هایی برای رایانه های IA-32 است که از Physical Address Extension و محاسبات در زمان واقعی ، برای رایانه های شخصی قدیمی و رایانه های x86-64 پشتیبانی می کنند. هسته لینوکس به طور رسمی حاوی سیستم عامل بدون منبع نیست ، اگرچه چنین سیستم عامل در بسته های غیر رایگان و رسانه نصب جایگزین نیز موجود است.

محیط های رومیزیویرایش

Debian تصاویر CD و DVD را به طور خاص برای XFCE ، GNOME ، KDE ، MATE ، دارچین ، LXDE و LXQT ساخته شده ارائه می دهد. MATE رسما پشتیبانی می شود ، در حالی که پشتیبانی از دارچین با Debian 8.0 جسی اضافه شده است. مدیران پنجره کمتر رایج مانند روشنگری ، Openbox ، Fluxbox ، IceWM ، ویندوز ساز و دیگران در دسترس هستند.

محیط دسک تاپ پیش فرض نسخه 7.0 Wheezy به طور موقت به Xfce روشن شد ، زیرا GNOME 3 در CD اول مجموعه جا نمی گرفت. پیش فرض نسخه 8.0 جسی دوباره در نوامبر 2013 به Xfce و در سپتامبر 2014 دوباره به GNOME تغییر یافت.

بومی سازیویرایش

چندین بخش از دبیان به غیر از انگلیسی آمریکایی به زبان های دیگری ترجمه شده اند ، از جمله توضیحات بسته ، پیام های پیکربندی ، اسناد و وب سایت. سطح بومی سازی نرم افزار به زبان بستگی دارد ، از آلمانی ها و فرانسوی های بسیار پشتیبانی شده گرفته تا Creek و Samoan که به سختی ترجمه شده اند. نصب Debian 10 به 76 زبان موجود است.

نصب و راه اندازیویرایش

دبیان تصاویر دی وی دی و سی دی را برای نصب ارائه می دهد که با استفاده از BitTorrent یا jigdo قابل بارگیری است. دیسک های فیزیکی را می توان از خرده فروشان نیز خریداری کرد. مجموعه های کامل از چند دیسک تشکیل شده است (درگاه amd64 از 13 دی وی دی یا 84 سی دی تشکیل شده است) ، اما فقط اولین دیسک برای نصب مورد نیاز است ، زیرا نصب کننده می تواند نرم افزاری را که در تصویر اول دیسک موجود نیست از مخازن آنلاین بازیابی کند.

دبیان روشهای مختلف نصب شبکه را ارائه می دهد. حداقل نصب Debian از طریق CD netinst در دسترس است ، که با استفاده از آن Debian فقط با یک پایه نصب می شود و بعداً می توان نرم افزار اضافه شده را از اینترنت بارگیری کرد. گزینه دیگر بوت شدن نصاب از شبکه است.

تصاویر نصب بر روی برخی معماری ها ترکیبی است و می توان از آنها برای ایجاد یک درایو USB قابل بوت (USB Live) استفاده کرد.

بوت استراپ لودر پیش فرض GNU GRUB نسخه 2 است ، اگرچه نام بسته به سادگی grub است ، در حالی که نسخه 1 به میراث grub تغییر نام داد. این با مثال منافات دارد. Fedora ، که در آن grub نسخه 2 grub2 نامگذاری شده است.

رومیزی پیش فرض ممکن است از میان منوی DVD boot در میان GNOME ، KDE Plasma ، Xfce و LXDE و از سی دی های مخصوص 1 دیسک انتخاب شود.

تصاویر زندهویرایش

دبیان تصاویر نصب زنده را برای CD ، DVD و درایوهای انگشت شست USB ، برای معماری IA-32 و x86-64 و با انتخاب محیط های دسک تاپ منتشر می کند. این تصاویر Debian Live به کاربران امکان می دهد از رسانه های قابل جابجایی بوت شوند و Debian را بدون اینکه روی محتویات رایانه خود تأثیر بگذارد ، اجرا کنند.

نصب کامل دبیان بر روی دیسک سخت رایانه می تواند از محیط تصویر زنده شروع شود.

تصاویر شخصی شده را می توان با ابزار ساخت زنده برای دیسک ها ، درایوهای USB و برای اهداف بوت شدن شبکه ساخت.

آرمانویرایش

برنامه دبیان بر پایه رهنمودهای نرم‌افزار آزاد دبیان راهنمایی می‌شود که به گونه آشکار می‌گوید آرمان این برنامه گسترش یک نرم‌افزار آزاد است و از درونمایه بنیادین آن رهنمودها این است که همه نرم‌افزارهای گسترده شده باید زیر یک پروانه نرم‌افزار آزاد باشند.[۱]

ویژگی‌هاویرایش

گرداننده بسته‌هاویرایش

Dpkg برنامه بنیادین برای گردانش بسته‌های deb در دبیان می‌باشد. APT برای راه‌اندازی دیگر برنامه‌ها به‌کار می‌رود.

APT یک برنامه پیشرفته برای رسیدگی به بسته‌های دبیان است که دربرگیرنده چند برنامه می‌باشد: apt-get, apt-cache, apt-cdrom...

برتری استفاده از APT: آسانی و رسیدگی خودکار به نیازمندی‌های بسته‌ها و راه‌اندازی بسته‌ها از انبارهای آنلاین است.

انبارهاویرایش

دبیان بیش از ۴۹ هزار بسته راه‌اندازی شونده، و بیش از هر پخش لینوکس، در انبار خود دارد که با ویرایش سرراست پرونده /etc/apt/sources.list یا دگرگونی سامان میانجی APT می‌توان هر انباری را افزون کرد.[۲]


توسعهویرایش

(اصلی: جدول چرخه حیات انتشارها)

هر بسته نرم افزاری دارای نگهدارنده ای است که ممکن است یک نفر باشد یا تیمی از توسعه دهندگان Debian و نگهبانان غیر توسعه دهنده. نگهدارنده نسخه های بالادست را ردیابی می کند و اطمینان می دهد که بسته با بقیه توزیع توزیع می شود و از استانداردهای کیفیت دبیان مطابقت دارد. بسته ها ممکن است شامل اصلاحاتی باشند که توسط دبیان برای دستیابی به رعایت خط مشی Debian ، حتی برای رفع اشکالات خاص غیر دبیان ارائه شده است ، اگرچه توصیه می شود با توسعه دهندگان بالادست هماهنگی لازم را انجام دهید.

نگهدارنده با بارگذاری بسته در سیستم "ورودی" ، نسخه جدیدی را منتشر می کند که صحت بسته ها و امضاهای دیجیتالی آنها را تأیید می کند. اگر پکیج معتبر باشد ، در آرشیو بسته بندی در منطقه ای به نام "استخر" نصب شده و هر روز در صدها آینه در سراسر جهان توزیع می شود. آپلود باید با استفاده از نرم افزار سازگار با OpenPGP امضا شود. همه توسعه دهندگان Debian دارای جفت کلید رمزنگاری هستند. توسعه دهندگان مسئولیت هر بسته ای را که آپلود می کنند ، حتی اگر بسته بندی توسط یک کمک کننده دیگر تهیه شده است ، دارند.

در ابتدا ، یک بسته پذیرفته شده فقط در شعبه ناپایدار موجود است. برای اینکه پکیج برای نسخه بعدی کاندید شود ، باید با ملاقات زیر به شعبه آزمون مهاجرت کند:

  • این برای مدت زمان معینی ناپایدار بوده است که بستگی به ضرورت تغییرات دارد.
  • این اشکالات "مهم برای انتشار" ندارد ، به جز مواردی که در حال حاضر در Testing حضور دارند. اشکالات مهم در انتشار ، مواردی هستند که به اندازه کافی جدی تلقی می شوند و باعث می شوند این بسته برای انتشار مناسب نباشد.
  • هیچ نسخه قدیمی منسوخ شده برای پورت های انتشار وجود ندارد.
  • مهاجرت هیچ بسته ای را در Testing خراب نمی کند.
  • وابستگی های آن را می توان با بسته هایی که قبلاً در Testing یا بسته های منتقل شده در همان زمان منتقل می شوند ، راضی کرد.
  • مهاجرت توسط یخ مسدود نمی شود.

بنابراین ، یک اشکال مهم در انتشار نسخه جدید یک کتابخانه مشترک که بسیاری از بسته ها به آن بستگی دارند ممکن است از ورود آن بسته ها به آزمایش جلوگیری کند ، زیرا کتابخانه به روز شده باید الزامات را نیز برآورده کند. از نظر شعبه ، روند مهاجرت دو بار در روز اتفاق می افتد ، و آزمایش را در بتا دائمی انجام می دهد.

بطور دوره ای ، تیم انتشار دستورالعمل هایی را برای توسعه دهندگان منتشر می کند تا آماده انتشار شوند. نسخه جدید پس از یخ زدگی رخ می دهد ، هنگامی که تمام نرم افزارهای مهم در شعبه Testing به روز هستند و سایر موارد مهم دیگر حل می شوند. در آن زمان تمام بسته های موجود در شاخه آزمایش به شاخه پایدار جدید تبدیل می شوند. اگرچه تاریخ های یخبندان مبتنی بر زمان هستند ، اما تاریخ انتشار آن نیست ، که پیش از این دو هفته از سوی مدیران انتشار اعلام می شوند.

یک نسخه از بسته می تواند متعلق به بیش از یک شاخه باشد ، معمولاً تست و ناپایدار است. این امکان وجود دارد که یک بسته بتواند نسخه مشابه را بین نسخه های پایدار نگه داشته و در عین حال جزئی از قدیمی ، پایدار ، آزمایش و ناپایدار باشد. هر شاخه می تواند به عنوان مجموعه ای از نشانگرها در بسته "استخر" که در بالا ذکر شد ، دیده شود.

چرخه انتشارویرایش

یک شاخه جدید پایدار از دبیان تقریباً هر 2 سال یکبار آزاد می شود. این به مدت 3 سال با به روزرسانی برای رفع مشکلات مهم امنیتی یا قابلیت استفاده ، پشتیبانی رسمی را دریافت می کند. نقطه انتشار هر چند ماه مطابق تعیین مدیران پایدار انتشار (SRM) در دسترس خواهد بود.

دبیان همچنین از زمان (Debian 6 (Debian Squeeze پروژه پشتیبانی بلند مدت (LTS) خود را آغاز کرد. برای هر نسخه Debian ، دو سال به روزرسانی امنیتی اضافی ارائه شده توسط تیم LTS پس از پایان زندگی (EOL) ارائه می شود. با این حال ، هیچ نسخه ای منتشر نمی شود. اکنون هر نسخه دبیان می تواند در مجموع 5 سال از حمایت امنیتی دریافت کند.

هر زمان که یک نسخه پایدار عمده منتشر می‌شود، معمولاً هر دو سال یکبار، تیم امنیتی دبیان نسخه پایدار قبلی که حالا پایدار قدیمی (old-stable) نامیده می‌شود را تنها برای یک سال پشتیبانی خواهد کرد.[۳] این به این معنی است که انتشارهای دبیان معمولاً سه سال پشتیبانی دارند.

یک پروژه «پشتیبانی بلند مدت» برای دبیان وجود دارد که توسط «تیم امنیتی دبیان» اداره نمی‌شود، بلکه توسط یک گروه جداگانه از کمپانی‌ها و داوطلبانی که نیاز به پشتیبانی بیشتری دارند انجام می‌شود. هدف این پروژه این است که زمان حیات یک انتشار پایدار دبیان را حداقل به پنج سال برساند، البته تنها چند معماری توسط این پروژه پشتیبانی می‌شود نه همه معماری‌ها.[۴]

پشتیبانی فنیویرایش

همانند تمام سیستم‌عامل‌های شبه-یونیکس و بسیاری از پروژه‌های متن-باز، بحث‌های مربوط به توسعه دبیان شامل اجزای مختلف و معماری‌های پردازنده تحت پشتیبانی، و همین‌طور پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و مشکلات کاربران، به‌طور اصلی از طریق لیست‌های پست‌سپاری انجام می‌شود.[۵]

با توجه به هدف دبیان مبنی بر جهانی بودن و اجرا بر روی تمام پردازنده‌ها، برای بسیاری از زبان‌ها از جمله زبان پارسی، یک یا چند لیست پست‌سپاری اختصاص داده شده‌است که اشخاص اجازه دارند به زبانی غیر از انگلیسی در آنجا مشکلات و همین‌طور بحث‌های مربوط به بین‌المللی‌سازی و محلی‌سازی را به زبان خود یا انگلیسی مطرح کنند.[۶]

لیست پست‌سپاری دبیان برای زبان پارسی:

تاریخچهویرایش

(en)

۱۹۹۳–۱۹۹۸ویرایش

دبیان نخستین بار در تاریخ ۱۶ اوت ۱۹۹۳ بدست ایان مورداک آشکار شد،[۷] کسی که در آغاز نام این سامانه را «انتشار لینوکس دبیان» نامید.[۸] نام دبیان آمیزه‌ای از نام نامزدش، دبرا لین و نام خودش بود.[۹] پیش از پراکندگی دبیان، لینوکس SLS نخستین پخش لینوکس کامپایل‌شده از بسته‌های نرم‌افزاری گوناگون بوده‌است، و یکی از پایه‌های دوست‌داشتنی دیگر پخش‌ها در سال ۱۹۹۳–۱۹۹۴ بود.[۱۰][۱۰] باگ‌ها و نگهداری سست از SLS[۱۱] مورداک را برآن داشت که پخش تازه‌ای بگستراند.

در سال ۱۹۹۳ مورداک «بیانیه دبیان» را بگستراند،[۱۲] برنامه فراگیر خودش را برای سیستم‌عاملی تازه شناساند. او در آن اشاره به ساخت یک پخش لینوکس می‌کند که به‌گونه متن باز و آزاد نگهداری و پیشرفت داده شود، همانند لینوکس و گنو.

برنامه دبیان در آغاز به آرامی گسترش پیدا می‌کرد و نخستین نسخه‌های ۰٫۹x در سال‌های ۱۹۹۴ و ۱۹۹۵ گسترده شدند. در این هنگام این برنامه به دست پروژه گنو از بنیاد نرم‌افزار آزاد مورد حمایت (اسپانسر) قرار گرفت.[۱۳] نخستین پورت به معماری‌های به جز اینتل ۸۰۳۸۶ در سال ۱۹۹۵ آغاز گردید، و نخستین نسخهٔ ‎۱.x‎ دبیان در سال ۱۹۹۶ گسترده شد.

در سال ۱۹۹۶، بروس پرنز به عنوان رهبر پروژه جایگزین ایان مورداک شد.


رهبران برنامهویرایش

رهبر برنامه دبیان (DPL) یک تن پیش‌کشیده در برنامه است که راه کنونی برنامه را گزینش می‌کند.[۱۴] برنامه تا به کنون رهبران زیر را داشته‌است:[۱۵]


پشتیبانی سخت‌افزارویرایش

نیازمندی‌های سخت‌افزارویرایش

حداقل سخت افزار مورد نیاز حداقل هسته و ابزارهای GNU است. الزامات پیشنهادی سیستم دبیان بستگی به میزان نصب دارد ، که مربوط به افزایش تعداد قطعات نصب شده است:

ظرفیت هارد دیسک حداقل سرعت پردازنده ساعت (IA-32) اندازه رم توصیه شده حداقل اندازه رم نوع
2GB 512MB 256MB غیر دسک تاپ
10GB 1GHz 2GB 512MB دسک تاپ

حداقل نیاز واقعی حافظه بستگی به معماری دارد و ممکن است بسیار کمتر از اعداد ذکر شده در این جدول باشد. نصب Debian با 170 مگابایت رم برای x86-64 امکان پذیر است؛ نصب کننده در حالت حافظه کم اجرا می شود و توصیه می شود یک پارتیشن swap ایجاد کنید. نصب کننده z / Architecture به حدود 20 مگابایت رم نیاز دارد ، اما به سخت افزار شبکه متکی است. به طور مشابه ، نیازهای فضای دیسک ، بستگی به بسته های نصب شده دارد ، با انتخاب دستی بسته های مورد نیاز می توان کاهش داد. از ماه مه سال 2019 ، هیچ ترکیبی خالص وجود ندارد که نیازهای سخت افزاری را به راحتی کاهش دهد.

اجرای رابط های گرافیکی کاربر بر روی سیستم های قدیمی یا کم کار امکان پذیر است ، اما نصب مدیران پنجره به جای محیط دسک تاپ توصیه می شود ، زیرا محیط دسک تاپ از شدت منابع بیشتری برخوردار است. مورد نیاز برای نرم افزارهای فردی با شرایط محیط عملیاتی پایه متفاوت است و باید در نظر گرفته شود.

مشتقاتویرایش

 
درخت خانواده دبیان
انشعاب از شاخه توزیع
پایدار مپیس (SimplyMEPIS), کانوتیکس، کرانچ‌بنگ لینوکس، Floppix
آزمایشی اوبونتو (long term release),[۱۶] مپیس (antiX), پارسیکس، لینوکس مینت (Debian edition)
غیرپایدار اوبونتو، aptosid (former sidux), Semplice Linux
ناشناخته دم اسمال لینوکس، Xandros, کنوپیکس، لینوکس بکترک، لینسپایر، LinEx, Vyatta, others[۱۷]

نگارخانهویرایش

صفحات مرتبطویرایش

منابعویرایش

  1. "دربارهٔ دبیان". Retrieved ۲۰ تیر ۱۳۸۸. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  2. "Chapter 2: Basic Configuration". Debian. Retrieved 2008-10-31.
  3. https://www.debian.org/security/faq#lifespan
  4. https://wiki.debian.org/LTS. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  5. «Debian -- Mailing Lists». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۳-۰۷.
  6. «Debian Mailing Lists -- Index for Internationalization and Translations». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۳-۰۷.
  7. "A Brief History of Debian: Introduction: What is the Debian Project?". Debian. Retrieved 2008-05-12.
  8. Ian A Murdock (1993-08-16). "New release under development; suggestions requested". comp.os.linux.development. Web link. Retrieved 2008-10-31.
  9. Nixon, Robin (2010). Ubuntu: Up and Running. O'Reilly Media. p. 3. ISBN 978-0-596-80484-8.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Hillesley, Richard (2007-11-05). "Debian and the grass roots of Linux". Archived from the original on 15 February 2012. Retrieved 2012-12-15.
  11. Murdock, Ian A (1993-08-16). "NNTP Subject: New release under development; suggestions requested". Retrieved 2007-08-17.
  12. "Appendix A: The Debian Manifesto". Debian. Retrieved 2008-08-13.
  13. "What is the Debian Project?". A Brief History of Debian. Debian.org. Retrieved 2011-07-27.
  14. What does a Debian Project Leader do www.debian.org
  15. "A Brief History of Debian Chapter 2: Leadership". Debian. Retrieved 2008-11-01.
  16. "LTS - Ubuntu Wiki". Wiki.ubuntu.com. 2012-03-02. Retrieved 2012-04-26.
  17. "The Debian GNU/Linux FAQ: Choosing a Debian distribution". Debian. Retrieved 2008-05-12.

پیوند به بیرونویرایش