باز کردن منو اصلی
ویرایش نوشتار برگزیده ۱

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۱

CyrustheGreatTomb 22057.jpg

آرامگاه کورش بزرگ مقبره کوروش بزرگ است، بنایی بی‌پیرایه ولی با معماری منحصر به فرد، در فاصله حدود یک کیلومتری جنوب غربی کاخ‌های پاسارگاد است. این بنا از همه سوی دشت مرغاب پیداست، به‌ویژه اگر از سمت جنوب غربی از راه باستانی گذر کنیم و از تنگه بلاغی وارد دشت شویم، نخستین چیزی که جلب توجه می‌کند آرامگاه کوروش است. این اثر در سال ۲۰۰۴ میلادی به عنوان زیر مجموعه پاسارگاد تحت شماره ۱۱۰۶ در میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. ساختمان آرامگاه دو هزار و پانصد سال در برابر عوامل مخرب طبیعی و غیرطبیعی پایداری کرده‌است و هنوز در دشت پاسارگاد پابرجاست. قاعده یا زیربنای اصلی آن سکویی است سنگی که طرح آن یک مربع مستطیل به طول ۱۳٫۳۵ متر و عرض ۱۲٫۳۰ متر می‌سازد. روی آرامگاه کورش نوشته‌ای به خط میخی پارسی باستان وجود داشت به این مضمون:
ای انسان. من کورش پسر کمبوجیه هستم، که شاهنشاهی پارس را بنیاد کردم و شاه (کل) آسیا بودم. پس به این آرامگاه بر من رشک مبر.

ویرایش نوشتار برگزیده ۲

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۲

Mount Damavand and birds.jpg

کوه دماوند کوهی در شمال ایران است که با ۵۶۱۰ متر (۵/۶۱ کیلومتر) به عنوان بلندترین کوه ایران و بلندترین آتشفشان خاورمیانه شناخته می‌شود. این کوه در قسمت مرکزی رشته‌کوه البرز در جنوب دریای خزر و در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد.کوه دماوند که از نظر تقسیمات کشوری در استان مازندران قرار دارد، به هنگام صاف و آفتابی‌بودن هوا، از شهرهای تهران، ورامین و قم و همچنین کرانه‌های دریای خزر قابل دیدن است.کوه دماوند در سی‌ام برج تیر سال ۱۳۸۷ به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.همچنین کوه دماوند از سال ۱۳۸۱ به عنوان «اثر طبیعی ملی» در شمار مناطق چهارگانهٔ ارزشمند از نظر حفاظت محیط زیست قرار گرفته‌است.

ویرایش نوشتار برگزیده ۳

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۳

Shiran In 1frame.jpg

شیراز یکی از شهرهای بزرگ ایران و مرکز استان فارس است.شهر شیراز در بخش مرکزی استان فارس و در ارتفاع ۱۴۸۶ متری از سطح دریا و در منطقهٔ کوهستانی زاگرس واقع شده و آب و هوای معتدلی دارد. این شهر از سمت غرب به کوه دراک، از سمت شمال به کوه‌های بمو، سبزپوشان، چهل‌مقام و باباکوهی محدود شده‌است. شهر شیراز برطبق آخرین تقسیمات اداری به ۹ منطقهٔ مستقل شهری تقسیم شده و مساحتی بالغ بر ۱۷۸٫۸۹۱ کیلومتر مربع دارد.برپایهٔ آخرین سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، این شهر جمعیتی بالغ بر ۱٬۲۱۴٬۸۰۸ نفر داشته که این تعداد در سال ۱۳۸۸ خورشیدی به ۱٬۴۵۵٬۰۷۳ افزایش پیدا کرده‌است.اولین اشاره به نام شیراز، بر روی لوح‌های گلی ایلامی به ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد باز می‌گردد که در ژوئن ۱۹۷۰ در هنگام کندن زمین برای ساخت کوره آجرپزی در گوشه جنوب غربی شهر یافت شده‌است . لوح‌های نوشته شده در ایلام قدیم به شهری به نام تیرازیس اشاره دارد.

روز میانی بهار، ۱۵ اردیبهشت به نام روز شیراز نامگذاری شده‌است.

ویرایش نوشتار برگزیده ۴

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۴

Pars attractions.jpg

فارس یکی از ۳۱ استان ایران است که در بخش جنوبی واقع شده‌است. آب‌وهوای استان فارس در نقاط مختلف این استان به سه دسته کوهستانی، معتدل و گرم تقسیم می‌شود.این استان با مساحتی در حدود ۱۲۲٬۶۰۸ کیلومتر مربع، پنجمین استان بزرگ و با جمعیتی معادل ۴٬۵۲۸٬۵۱۳ نفر، بر طبق برآورد جمعیتی سال ۱۳۸۹ خورشیدی سازمان ملی آمار ایران، چهارمین استان پرجمعیت ایران به‌شمار می‌رود. بر اساس تقسیمات کشوری اردیبهشت‌ ماه سال ۱۳۹۰ خورشیدی، استان فارس به ۲۹ شهرستان، ۹۴ شهر، ۸۳ بخش و ۲۰۴ دهستان تقسیم شده‌است.مرکز استان فارس، شهر شیراز است که بر طبق برآورد جمعیتی سال ۱۳۸۹ خورشیدی سازمان آمار ایران به همراه حومه خود، جمعیتی معادل ۱،۷۴۹،۹۲۶ نفر داشته که پرجمعیت‌ ترین شهر این استان محسوب می‌شود. از دیگر شهرهای پرجمعیت این استان می‌توان به شهرهای مرودشت، کازرون، جهرم و فسا اشاره کرد.

نام استان فارس در کتیبه‌های هخامنشی به صورت پارسه و در نوشته‌های یونانی به شکل پرسیس آمده‌است و فارس عربی‌شدهٔ پارس است. این استان، از چند هزار سال پیش زیستگاه اقوام مختلفی بوده‌است.استان فارس با وجود جاذبه‌های بیشمار تاریخی و فرهنگی، طبیعی و مذهبی، یکی از مراکز مهم گردشگری ایران است. همچنین تعدادی از مراکز مهم دانشگاهی ایران در این استان قرار گرفته است.

ویرایش نوشتار برگزیده ۵

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۵

Japan Tokyo3.png

توکیو پایتخت کشور ژاپن است. توکیو در شرق جزیرهٔ هونشوی ژاپن واقع شده‌است و یکی از استان‌های ۴۷ گانهٔ ژاپن به شمار می‌آید.توکیو در ابتدا یک دهکدهٔ ماهیگیری کوچک به نام ادو بود. در دوره‌های بعد ادو رفته‌رفته به شهری بزرگ تبدیل گشت، به گونه‌ای که در قرن ۱۸ میلادی به یکی از بزرگ‌ترین شهرهای جهان تبدیل شد. توکیو پس از نیویورک و لندن عنوان بزرگ‌ترین پایتخت‌های صنعتی جهان را به دست آورده‌است. همچنین توکیو عنوان بزرگترین اقتصاد شهری جهان را دارا می‌باشد.در سال ۲۰۰۸ میلادی از پانصد شرکت برتر جهان، ۴۷ شرکت در توکیو واقع بوده‌اند و این شهر از این نظر، رتبهٔ نخست در جهان را از آن خود کرده‌است. پارک‌های طبیعی ۳۶٫۳ درصد مساحت کل توکیو را تشکیل می‌دهند و از نظر وسعت پارک‌های طبیعی، توکیو پس از استان شیگا جایگاه دوم را در ژاپن به خود اختصاص داده‌است.

ویرایش نوشتار برگزیده ۶

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۶

Maqbaratoshoara.JPG

تبریز یکی از شهرهای بزرگ ایران و مرکز استان آذربایجان شرقی است. این شهر بزرگ‌ترین شهر منطقهٔ شمال‌غرب کشور بوده و قطب اداری، ارتباطی، بازرگانی، سیاسی، صنعتی، فرهنگی و نظامی این منطقه شناخته می‌شود.تبریز به دلیل جای دادن بسیاری از کارخانه‌های مادر و بزرگ صنعتی در خود و نیز وجود بیش از ۶۰۰ شرکت قطعه‌ساز در آن، دومین شهر آلوده و نیز دومین شهر صنعتی در ایران پس از تهران به‌شمار رفته و به دلیل صنعتی‌بودن، یکی از مهم‌ترین شهرهای مهاجرپذیر کشور محسوب می‌شود.همچنین این شهر رتبه دوم برج سازی را در بین شهرهای ایران دارد.نام تبریز در کتاب‌ها و اسناد تاریخی تحت نام‌های مختلفی نظیر «تَورِز»، «تَورِژ»، «تِبریز» و «توری» به ثبت رسیده‌است. این شهر در طول تاریخ بارها ویران و تجدید بنا شده‌است. بنای تبریز به دوران اشکانی و ساسانی برمی‌گردد؛ با این وجود در آغاز دوران اسلامی روستای کوچکی بیش نبوده‌ است.تبریز به سبب موقعیت مناسب خود، در گذشته از مراکز تجاری منطقه به شمار می‌رفته و امروزه نیز یکی از مراکز مهم صنعتی در سطح ایران محسوب می‌شود.

ویرایش نوشتار برگزیده ۷

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۷

Flag of the United States.svg

ایالات متحده آمریکا کشوری در آمریکای شمالی، و به پایتختی شهر واشنگتن دی‌سی است. آمریکا سومین کشور پر جمعیت دنیا و سومین کشور پهناور جهان است، و از لحاظ نژادی و گوناگونی مردم، متنوع‌ترین کشور جهان شناخته می‌شود. آمریکا با تولید ناخالص داخلی بیش از ۱۳٬۰۰۰ میلیارد دلار در سال و ۱۹٪ قدرت خرید جهان، بزرگترین اقتصاد در میان کشورهای جهان را دارا است. نظام حکومتی آمریکا در چارچوب قانون اساسی، و بر اساس سیستم جمهوری فدرال بنیان نهاده شده‌است. این کشور در سال ۱۷۷۶ میلادی (۱۱۵۵ ه.خ.)، در پی اعلام استقلال و اتحاد ۱۳ مستعمرهٔ سابق بریتانیا شکل گرفت.

کشور آمریکا از شرق با اقیانوس اطلس، در غرب با اقیانوس آرام، از شمال با کشور کانادا، و از جنوب با مکزیک همسایه‌است. این کشور از راه پایگاه دریایی گوانتانامو نیز مرز مشترک اندکی با کوبا دارد. آمریکا همچنین از طریق آلاسکا با روسیه مرز آبی دارد. به علاوه، مجموعه‌ای از جزیره‌ها، ناحیه‌ها، و مناطق متعلق به آمریکا در سراسر جهان پراکنده‌اند.

ایالات متحده آمریکا پس از حضور در جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم، قدرت اثرگذاری خود در جهان را گسترش داد. آمریکا به عضویت دائم شورای امنیت سازمان ملل در آمده‌است و از بنیانگذاران پیمان نظامی ناتو محسوب می‌شود. و پس از فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد به عنوان یک ابرقدرت منحصر به فرد درآمد. شهروند ایالات متحدهٔ آمریکا را معمولاً «آمریکایی» می‌نامند.

ویرایش نوشتار برگزیده ۸

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۸

Seawifs global biosphere.jpg

اُقیانوس، در سیاره ما، به پیکره‌های بزرگی از آب‌های شور گفته می‌شود که جزوی از مجموعه آب‌های کرهٔ زمین است و مرز آبی میان چند خشکی بزرگ کرهٔ زمین را می‌سازد.

اقیانوس زمین بزرگترین اقیانوس سطحی تأیید شده سیاره‌های قابل رویت است. تقریباً ۷۱ درصد از سطح کره زمین (که مساحتی حدود ۳۶۱ میلیون کیلومتر مربع را شامل می‌شود) را آب‌های شور پوشانده‌اند که به طور کلی به چند اقیانوس و تعدادی دریا تقسیم می‌شوند. حجم کلی اقیانوس‌ها حدود ۱٫۳ میلیارد کیلومتر مربع با عمق متوسط ۳۷۹۰ متر است. در اقیانوس‌ها حدود ۲۳۰٬۰۰۰ گونهٔ جانوری شناخته شده وجود دارد، البته قسمت عمده‌ای از ژرفای اقیانوس‌ها کشف نشده باقی‌مانده و تخمین زده می‌شود که بیش از دو میلیون گونهٔ جانوری آبزی وجود داشته باشد. منشأ اقیانوس‌های زمین ناشناخته باقی مانده‌است، البته دانشمندان معتقد هستند که نخستین بار در دوران هادئن تشکیل یافته و ممکن است که منشأئی برای آغاز حیات در زمین بوده باشند. بیش از نیمی از این اقیانوس‌ها دارای عمقی بالغ بر ۳۰۰۰ متر (۹۸۰۰ فوت) هستند. میزان شوری آب اقیانوس‌ها غلظتی حدود ۳۵ نقطه از هزار را دارا هستند و در نزدیکی دریاها این غلظت شوری به میزان ۳۰ الی ۳۸ نقطه تغییر پیدا می‌کند.

ویرایش نوشتار برگزیده ۹

درگاه:جغرافیا/نوشتار برگزیده/۹

دریای آندامان در هنگام غروب

دریا، اقیانوس جهانی، یا به شکل ساده‌تر، اقیانوس، بدنه آبی متصل آب‌های شور می‌باشد که ۷۰٫۸ درصد سطح زمین را پوشش می‌دهد. دریا آب‌وهوای زمین را معتدل می‌کند و نقش مهمی در چرخه آب، چرخه کربن، و چرخه نیتروژن دارد. اگرچه از زمان پیشاتاریخ دریانوردی و اکتشاف در دریا رواج داشته است، مطالعه مدرن علمی دریا (اقیانوس‌نگاری) به طور گسترده به سفر چلنجر بریتانیا در دهه ۱۸۷۰ مربوط می‌شود. دریا به طور مرسوم به چهار یا پنج بخش بزرگ تقسیم شده است، مواردی مانند آرام را اقیانوس گویند، و مواردی مانند مدیترانه را دریا گویند.

در زبان پهلوی این واژه به ریخت drayâb بوده است. «واژه زرنگ کهن‌ترین نام سیستان و زاولستان است و در سنگ‌نوشتهٔ بیستون به گونهٔ زرنگا آمده است. به باور پژوهشگران، زرنگ و زریه که به زبان اوستایی به معنای دریا است، و دریه به فارسی هخامنشی و زریا در زبان پهلوی و دریا به زبان امروزی همه یکی است.» بزرگ‌ترین دریاهای جهان عبارتند از: دریای مدیترانه، دریای برینگ، دریای کارائیب، دریای اختسک.

ویرایش نوشتار برگزیده ۱۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۱۹
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۲۹
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۳۹
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۴۹
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۵۹
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۶۹
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۷۹
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۸۹
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۰
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۱
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۲
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۳
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۴
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۵
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۶
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۷
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۸
ویرایش نوشتار برگزیده ۹۹