ذبیح بهروز

ذبیح‌الله بهروز (زاده ۲۶ تیر ۱۲۶۹ خورشیدی – درگذشت ۲۱ آذر ۱۳۵۰ خورشیدی)، نویسنده، شاعر و پژوهشگر فرهنگ ایرانی بود.

ذبیح بهروز
زاده۲۶ تیر ۱۲۶۹
تهران
درگذشته۲۱ آذر ۱۳۵۰ (۸۱ سال)
پیشهنویسنده، شاعر و پژوهشگر فرهنگ
ملیتایرانی
پدر و مادرمیرزا ابوالفضل ساوجی

ذبیح‌الله بهروز فرزند میرزا ابوالفضل ساوجی در سال ۱۲۶۹ در تهران زاده‌شد.وی تحصیلاتش‌را درمدرسه‌های قدیمی آغازاند.سپس به‌ادامه‌ی تحصیل درمدرسه‌ی آمریکایی پرداخت.پس‌ازآن برای تکمیل علوم ادبی و عربی به قاهره رفت و به‌بازه‌ی ده‌سال درآنجا ماند. سپس به انگلستان رفت و در آنجا دستیار ادوارد براون و رنالد نیکلسن شد و به تدریس پرداخت. پس از چندی به آلمان رفت و از آنجا به ایتالیا و سپس به ایران بازگشت. از سال ۱۳۰۲ تا زمان بازنشستگی در دارالفنون، دانشکده افسری و مدرسه عالی بازرگانی تدریس می‌کرد.

ذبیح بهروز از نخستین کسانی بود که در شیوهٔ تحقیق ایران‌شناسان غربی شک کرد و برخی اشتباهات و شاید غرض‌ورزی‌های آنها را متذکر شد. در ستاره‌شناسی و گاهشماری در ایران باستان مطالعات گسترده‌ای به عمل آورد، و نظرهای علمی جدیدی مطرح کرد.

بهروز با دیدگاهی بر مبنای تئوری توطئه، مانویان را به‌عنوان بزرگ‌ترین دشمنان فرهنگ و تمدن ایران در طول تاریخ می‌داند. به عقیدهٔ او مانوَیان در ابتدا در صحراهای مغولستان و عربستان می‌زیسته و با توطئه‌چینی‌های خود راه را برای یورش اعراب و مغولان به ایران هموار ساخته‌اند. بهروز همچنین فرهنگ یونانی‌مآبانه را آلوده به فرهنگ یهودی دانسته و فتح ایران به‌دست اسکندر را را افسانه‌ای ساخته و پرداختهٔ غربی‌ها می‌پندارد.[۱]

بهروز در ایران مدتی کوتاه رئیس حسابداری شرکت نفت، مدّتی کارمند وزارت دارایی و مدت کوتاهی استاد دارالفنون بود و چند باری هم مترجم رضا شاه. از همهٔ این کارها به دلایل سیاسی و طرز کار ویژهٔ او کنار گرفت. اما سرانجام با وساطت چند تن از دوستانش، استاد دانشکدهٔ هواپیمایی شد و خیلی زود با درجهٔ سرتیپی همردیف بازنشسته و رئیس افتخاری کتابخانهٔ باشگاه افسران شد.[۲]

انجمن ایران ویجویرایش

بهروز، برای ترویج اندیشه‌هایش، با یاری دو تن از پیروان خود، محمد مقدم و صادق کیا (که بعدها، اولی پروفسور زبان پارسی باستان و دومی استاد زبان پارسی میانه در دانشگاه تهران شدند)، انجمن «ایران ویج» را بنیان نهاد. این انجمن نشریه‌ای داشت با فرنام «ایران کوده».[۳][۴]

ذبیح بهروز در ۲۱ آذر ۱۳۵۰ در تهران درگذشت.

آثارویرایش

  • زبان ایران، فارسی یا عربی
  • آیین بزرگی
  • فرهنگ کوچک تازی به فارسی
  • خواندن و نوشتن در دو هفته[۵]
  • منتخبات دیوان حافظ
  • خط و فرهنگ
  • جیجک علیشاه
  • شاه ایران و بانوی ارمن
  • شب فردوسی
  • در راه مهر
  • منظومه گنج بادآورد
  • تقویم و تاریخ در ایران
  • تقویم نوروزی شهریاری
  • تقویم سیصد و پنجاه سالهٔ مانویان (چاپ نشده)
  • در راه مهر ج. ۲ (چاپ نشده)
  • ابن دیلاق (معراج نامه)

منابعویرایش

  1. بهروز، ذبیح (۱۳۴۳). دیباچه کتاب قصه سکندر و دارا. تهران. صص. ۲۹.
  2. ذبیح بهروز و دانش او، علی حصوری، تارنمای ایران امروز
  3. ایران کوده یک
  4. دانشنامه ایرانیکا
  5. کاتالوگ جهانی
  • اثرآفرینان، زندگینامهٔ نام‌آوران فرهنگی ایران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، جلد دوم