هنری راولینسون

(تغییرمسیر از راولینسون)
سِر هنری راولینسون

سِر هنری راولینسون (به انگلیسی: Sir Henry Rawlinson) (نام کامل: هنری کرِسویک راولینسون: Henry Creswicke Rawlinson) (زادهٔ ۵ آوریل ۱۸۱۰ – درگذشتهٔ ۵ مارس ۱۸۹۵) دیپلمات و شرق‌شناس بریتانیایی بود. او نخستین کسی بود که خط میخی را با بررسی کتیبه‌های بیستون خواند.

خدمت در ارتشویرایش

در سال ۱۸۲۷ بعد از یادگرفتن کامل زبان فارسی همراه با سایر افسران بریتانیایی به ایران فرستاده شد. هدف این سفر آموزش و سازماندهی سربازان شاه بود. اختلاف بین دربار شاه و دولت انگلیس منجر به بازگشت افسران بریتانیایی شد.

ترجمۀ‌ کتیبۀ بیستونویرایش

راول‍ی‍ن‍س‍ن‌ ک‍ه‌ در خ‍دم‍ت‌ م‍ح‍م‍دش‍اه‌ ق‍اج‍ار ب‍وده‌‌اس‍ت‌، در ض‍م‍ن‌ ع‍ب‍ور از ک‍وه‌ ب‍ی‍س‍ت‍ون‌ ص‍ورت‍ی‌ از ک‍ت‍ی‍ب‍ه‌ه‍ای‌ ب‍ی‍س‍ت‍ون‌ ت‍ه‍ی‍ه‌ م‍ی‍‌ک‍ن‍د و ب‍ه ان‍گ‍ل‍س‍ت‍ان‌ برده و پ‍س‌ از خ‍وان‍دن‌ آن‌، ت‍رج‍م‍ه‌ ف‍ارس‍ی‌ آن‌ را آم‍اده‌ م‍ی‍‌ک‍ن‍د و ب‍ه ح‍ض‍ور م‍ح‍م‍د ش‍اه‌ م‍ی‍ف‍رس‍ت‍د. ب‍ن‍اب‍ر دس‍ت‍ور ح‍اج‌ م‍ی‍رزا آق‍اس‍ی‌، ل‍س‍ان‌ال‍م‍ل‍ک‌ م‍ؤل‍ف‌ ن‍اس‍خ‌‌ال‍ت‍واری‍خ‌ م‍ق‍دم‍ه‌ای‌ ب‍ر آن‌ م‍ی‌ن‍گ‍ارد و س‍پ‍س‌ ع‍ی‍ن‌ ت‍رج‍م‍ۀ راول‍ی‍ن‍س‍ن‌ را ن‍ق‍ل‌ م‍ی‌ک‍ن‍د. خ‍طوط ق‍دی‍م‌ در ب‍ی‍س‍ت‍ون‌ در ای‍ن‌ ن‍س‍خ‍ه‌ در پ‍ن‍خ‌ خ‍ان‍ه‌ ن‍وش‍ت‍ه‌ ش‍ده‌: خ‍ان‍ۀ اول‌ م‍ش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر چ‍ه‍ارده‌ ف‍ق‍ره‌، خ‍ان‍ه‌ دوم‌ م‍ش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر ش‍ان‍زده‌ ف‍ق‍ره‌، خ‍ان‍ه‌ س‍وم‌ م‍س‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر چ‍ه‍ارده‌ ف‍ق‍ره‌، خ‍ان‍ه‌ چ‍ه‍ارم‌ م‍ش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر ن‍وزده‌ ف‍ق‍ره‌، خ‍ان‍ه‌ پ‍ن‍ج‍م‌ خ‍وان‍ده‌ ن‍ش‍ده‌اس‍ت‌.

ترجمه به فارسیویرایش

سفرنامه و ترجمۀ راولینسون از کتیبۀ بیستون به زبان فارسی ترجمه شده و با مشخصات زیر به چاپ رسیده‌است:

  • راول‍ی‍ن‍س‍ون‌، ه‍ن‍ری‌ ک‍رزی‍ک‌، شرح حال داریوش: نخستین برگردان فارسی از نسخه پارسی باستان سنگ نبشته بیستون، به قلم محمدتقی لسان الملک، به کوشش مهدی خلیلی، تهران: رسانش نوین‏‫، ‏‫‬۱۳۹۶.
  • راول‍ی‍ن‍س‍ون‌، ه‍ن‍ری‌ ک‍رزی‍ک‌، س‍ف‍رن‍ام‍ه‌ ه‍ن‍ری‌ راول‍ی‍ن‍س‍ون‌ ب‍ه‌ ل‍رس‍ت‍ان‌ - خ‍وزس‍ت‍ان‌ - ب‍خ‍ت‍ی‍اری‌، ت‍رج‍م‍ه‌ س‍ک‍ن‍در ام‍ان‌ال‍ه‍ی‌، [بی‌جا: بی‌نا]‏‫، ۲۵۳۶‬‏‫=۱۳۵۶‬(خرم‌آباد: امیرکبیر (چاپخانه)).
  • راول‍ی‍ن‍س‍ون‌، ه‍ن‍ری‌ ک‍رزی‍ک‌، س‍ف‍رن‍ام‍ه‌ راول‍ی‍ن‍س‍ون‌: گ‍ذر از زه‍اب‌ ب‍ه‌ خ‍وزس‍ت‍ان‌: (گ‍ذر از زه‍اب‌ ب‍ه‌ خ‍وزس‍ت‍ان‌)، ت‍رج‍م‍ه‌ س‍ک‍ن‍در ام‍ان‌ال‍ل‍ه‍ی‌ ب‍ه‍ارون‍د، ویراست ۲، ت‍ه‍ران‌: آگ‍اه‌‏‫، ۱۳۶۲.
  • راول‍ی‍ن‍س‍ون‌، ه‍ن‍ری‌ ک‍رزی‍ک‌، سفرنامه راولینسون‏‫: یادداشت‌های لشکرکشی از ذهاب به خوزستان و گذر از لرستان به کرمانشاه‬، ترجمه سکندر امان‌اللهی‌بهاروند، خرم‌آباد: انتشارات شاپورخواست‏‫، ۱۳۹۸.
  • راول‍ی‍ن‍س‍ون‌، ه‍ن‍ری‌ ک‍رزی‍ک‌، سفرنامه راولینسون: از آذربایجان به کردستان (موکریان)، مترجمان صمد علیون (خواجه دیزج)، شریف کدخدا، تبریز: پروژه ترجمه حسنلو‏‫، ۱۳۹۶.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش