رستم گیو، معروف به ارباب رستم گیو، مؤسس بنیاد خیریه گیو، رئیس انجمن و نماینده زرتشتیان در مجلس شورای ملی و سناتور مجلس سنا بود. ساختن چندین آب انبار، درمانگاه، دبستان، و مجتمع فرهنگی اجتماعی از جمله کارهای گیو است.[۲][۳]

رستم گیو
رستم گیو.jpg
مؤسس بنیاد خیریه گیو
نماینده زرتشتیان در مجلس شورای ملی
پس از کیخسرو شاهرخ
پیش از اسفندیار یگانگی[۱]
سناتور مجلس سنا
رئیس انجمن زرتشتیان تهران
اطلاعات شخص
زاده ۱۲۶۷ خورشیدی
یزد،
درگذشت ۱۵ مهر ۱۳۵۹
وایتیر، کالیفرنیا، آمریکا
ملیت  ایران
همسر(ان) مروارید
شغل سیاست‌مدار
مذهب زرتشتی
فعالیت‌ها مدرسه سازی، ساخت آب انبار، ساخت مجتمع رستم باغ برای سکونت نیازمندان
لقب(ها) ارباب رستم گیو

محتویات

زندگیویرایش

رستم گیو در سال ۱۲۶۷ خورشیدی در شهر یزد به دنیا آمد. پدرش شاهپور[۴] و مادرش خرمن نام داشت. او دو برادر بنامهای گیو و بهمن و دو خواهر بنامهای دولت و گوهر داشت.[۵]

تحصیلات دوره ابتدایی را در مدرسه کیخسروی یزد به انجام رساند و زبان انگلیسی را در مدرسه مرسلین آموخت. در سال ۱۲۸۷ به تهران آمد، و به کار تجارت مشغول شد درسال ۱۳۱۲ نام «گیو» را به عنوان نام خانوادگی برگزید. پیشرفت او در تجارت به اندازه‌ای بود که نام گیو، برای بازرگانان نامی معتبر و با پشتوانه شناخته می‌شد.[۳]
وی پس از درگذشت کیخسرو شاهرخ به ریاست انجمن زرتشتیان تهران برگزیده شد و از دوره چهاردهم تا نوزدهم مجلس شورای ملی به عنوان نماینده ایرانیان زرتشتی در آنجا فعالیت کرد. در سال ۱۳۴۲ با توجه به خدمات عام‌المنفعه‌ای که در تهران و شهرستانها انجام داده بود به عنوان سناتور در مجلس سنا منتصب گردید.[۶] او در سال ۱۳۳۷ بنیاد رستم گیو را برای گسترش مؤسسات خیریه و بهره‌وری بیشتر محرومان تأسیس کرد.
او در سالهای ۱۳۳۵ و ۱۳۳۶ نشان درجه یک تربیت بدنی و نشان درجه یک وزرات فرهنگ دریافت نمود. در سال ۱۳۴۵ نیز به عضویت سازمان حفاظت آثار باستانی درآمد.[۷]

مدرسه سازیویرایش

ساخت دبستان گیو،[۸] دبستان دخترانه استاد خدابخش، دبستان پسرانه استاد پورداوود در تهران و یک باب مدرسه در روستای کوهان شهرستان دماوند و اهدای زمینی به مساحت ۱۵۰۰۰ مترمربع به آموزش و پرورش استان تهران، از جمله کارهای او در خصوص مدرسه سازی بوده است.[۳]

 
دبستان گیو در تهران

ساختن رستم باغویرایش

رستم باغ، باغ موقوفه بزرگی است که در سال ۱۳۳۶ برای کمک به اسکان خانواده‌های زرتشتیان نیازمند توسط رستم گیو در خیابان تهرانپارس، ساخته شد. ایدهٔ ساخت رستم باغ در سفرهایی که ارباب رستم به کشورهای هند و چین داشت و از آشنایی با مجموعه‌های مشابهی که زرتشتیان در آن کشورها ساخته بودند، بوجود آمد. این مجموعه ۲۵ هزار مترمربع وسعت دارد و دارای ساختمانهای مسکونی، تالارهای گردهمایی، دو دبستان، زمین ورزش، کتابخانه و معبد می‌باشد.[۹]

 
آب انبار رستم گیو در یزد

ساخت آب انبارویرایش

ساخت آب‌انبار ۴۰۰۰ مترمکعبی در محله دستوران یزد، ساخت آب انبار در محله تهرانپارس تهران و آب انبار زیارتگاه پیرسبز از جمله کارهایی بود که گیو برای تأمین آسان آب آشامیدنی سالم برای مردم انجام داد.[۳][۱۰]

 
درب مهر گیو در ونکوور

موقوفات خارج از کشورویرایش

چند ماه پیش از انقلاب اسلامی ایران، رستم گیو و همسرش مروارید به آمریکا مهاجرت کردند و در آنجا، بنیاد خیریه گیو را با اهدای ۴ میلیون دلار برای ساخت مراکز خیریه زرتشتیان در سراسر جهان پایه‌گذاری کردند. در حال حاضر چهار مرکز در آمریکا، دو مرکز در کانادا و یک مرکز در استرالیا ساخته شده است.[۱۱]

درب مهر آمریکا در شهر واشینگتن آمریکا[۱۲] و در شمال غربی نیویورک،[۱۳] قرار دارد، همچنین در شیکاگوی آمریکا قطعه زمینی توسط وی خریداری شد که در سال ۱۳۶۲ برروی آن درب مهر ساخته شد.

او در شهر تورنتوی کانادا درب مهری بنامگه برادر زاده اش، مهربان گیو ساخته است.[۱۴] در سال ۱۳۶۵ خورشیدی نیز درب مهر دیگری بنام ارباب رستم گیو در شهر ونکوور کانادا افتتاح شد.[۳][۱۵]

دیگر دهش‌هاویرایش

  • ساخت درمانگاهی در سوهانک تهران و اهدای آن به وزارت بهداری بنام برادرزاده‌اش «مهربان گیو»
  • ساخت مدرسه، حمام، مسجد و راه شوسه ماشین رو در روستای کوهان شهرستان دماوند
  • ساخت تالار ۴۰۰ نفره مروارید در یزد
  • لوله کشی آب روستای نصرت آباد (شاهدیه) یزد[۳]

منزل مسکونیویرایش

منزل مسکونی رستم گیو، ساختمانی است ۲ طبقه که در خیابان انقلاب، حدفاصل خیابانهای فلسطین و صبا قرار دارد. این بنا که ۶۷۸٫۱۰متر مربع مساحت دارد در زمینی به مساحت ۱۵۳۰ متر مربع احداث شده است.[۱۶] این بنا تا سال ۱۳۴۰ به عنوان منزل شخصی، مورد استفاده رستم گیو بود و پس از آن تا زمان حیات او یعنی تا مهرماه ۱۳۵۹ به عنوان دفتر بنیاد گیو استفاده می‌شد.

 
بازسازی خانه رستم گیو

قدمت این بنا که یک اثر تاریخی است به اواخر دوره قاجار و حدود سال ۱۳۰۰ خورشیدی برمی گردد. ساختمان این بنا که تلفیقی از معماری ایرانی و نئو کلاسیک اروپایی است، دارای ۲ طبقه، ۹ اتاق خواب، زیر زمین و آب انبار است. از ویژگی‌های بارز معماری این بنا می‌توان به بهره‌گیری از پیمانه‌های ایرانی و ارسی دار بودن پنجره‌هایش اشاره کرد. از دیگر ویژگی‌های این ساختمان گچ‌بری‌های زیبای آن است.[۱۷]

این بنا در ۱۳۷۴ با شماره ۲۴۱۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد، در سال ۱۳۷۶ توسط جهاد دانشگاهی تهران خریداری شد و طی سالهای ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳ با نظارت سازمان گردشگری و میراث فرهنگی مورد بازسازی و مرمت قرار گرفت. در مرمت این بنا سقف‌ها، خرپاها و تزئینات داخلی و خارجی مورد بازسازی و مرمت قرار گرفتند.[۱۸] در سال ۱۳۸۶ ساختمان جدیدی در ضلع جنوبی آن ساخته شد.[۱۹] این ساختمان هم اکنون به عنوان پژوهشکده فرهنگ و هنر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مرگویرایش

رستم گیو در ۱۵ مهر ۱۳۵۹ در سن ۹۲ سالگی در ایالت کالیفرنیای آمریکا درگذشت. توران شهریاری شاعره معاصر به مناسبت مرگ گیو شعری سرود و در مجلس یادبود او خواند.[۲۰] انجمن زرتشتیان تهران به مدت سی سال آیین یادبود او را برگزار کرد.[۲۱] در شهریور ۱۳۸۸ مراسم یاد بودی برای رستم گیو در رستم باغ برگزار شد و جمعی از زرتشتیان و ساکنان رستم باغ در آن حضور داشتند.[۲۲]

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. اسفندیار یگانگی-تارنمای فرهنگی یتااهو
  2. مرمت خانه ارباب رستم گیو
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ نگاهی به زندگی و نیک‌اندیشی‌های ارباب رستم گیو
  4. کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
  5. «Rustam Guiv». A Zoroastrian Educational Institute. 
  6. ارباب رستم گیو سومین نمایندهٔ زرتشتیان در مجلس شورای ملی
  7. به بهانه نور پردازی آب انبار چهار بادگیری رستم گیو واقع در بلوار بسیج یزد
  8. گیو،گشتاست،انوشیروان از گذشته تا حال -برساد تارنمای خبری تحلیلی زرتشتیان
  9. رستم باغ یادگار ارباب رستم
  10. آب انبار رستم گیو- صدا و سیمای مرکز یزد
  11. دانشنامه ایرانیکا. «GIV, ROSTAM». بازبینی‌شده در ۱۷ فوریه ۲۰۱۵. 
  12. «خاطره‌ها و خبرها». ماهنامه وحید، شهریور۱۳۵۷-صفحهٔ ۳. 
  13. «خاطره‌ها و خبرها». ماهنامه وحید، شهریور۱۳۵۷-صفحهٔ ۵۳۵. 
  14. Persian Zoroastrian Organization-Darbe Mehr
  15. Arbab Rustam Guiv Darbe Mehr - Zoroastrian House Of B.c
  16. ترکیدن بغض غریب-دوشنبه ۵ تیر ۱۳۸۵-همشهری آنلاین
  17. برگرفته از تابلوی سازمان زیباسازی شهر تهران نصب شده در کنار بنا
  18. مرمت خانه ارباب رستم گیو-خبرگزاری میراث فرهنگی
  19. تارنمای پژوهشکده فرهنگ و هنر و معماری
  20. بیاد شادروان رستم گیو
  21. «سالگرد درگذشت ارباب رستم گیو». تارنمای خبری تحلیلی برساد، ۱۳۹۰/۷/۱۲. 
  22. «گزارش و تصاویری از گاهنبار در رستم باغ به یاد رستم گیو». برساد-تارنمای خبری تحلیلی زرتشتیان، ۱۳۸۸/۶/۷. 

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش