باز کردن منو اصلی

رضا شریعت زاده گیلانی معروف به حاج آقا رضا رفیع و ملقب به «قائم‌مقام‌الملک» یکی از رجال سیاسی ایران در دوره قاجار و پهلوی، دوست و ندیم رضا شاه پهلوی و سال‌ها عهده‌دار نمایندگی تالش در مجلس شورای ملی بود.

رضا رفیع
شناسنامه
نام کاملرضا شریعت زاده گیلانی
معروف بهحاج آقا رضا رفیع
قائم‌مقام‌الملک
زادروز۱۲۶۸ خورشیدی
زادگاهرشت،
تاریخ مرگزمستان ۱۳۴۲ (۷۷ سال)
محل مرگتهران،
اطلاعات سیاسی
سمتنماینده تالش در مجلس شورای ملی در ادوار پنجم، ششم، هفتم، دوازدهم، چهاردهم، پانزدهم، شانزدهم و هفدهم
فعالیت‌هاسناتور

ولادت و تحصیلاتویرایش

او فرزند حاج ملا محمدمهدی شریعتمدار (روحانی و مالک معروف گیلان) فرزند حاج ملا رفیع شریعتمدار گیلانی (مجتهد و متمول طراز اول ایران در عصر ناصری) بود. او در سال ۱۲۶۸ ه‍.ش در رشت به دنیا آمد.[۱] تحصیلات مقدماتی و سطح را در گیلان به اتمام رسانید و چندی هم دروس خارج گرفت و مجتهد شد، ضمناً زبان روسی را نیز به خوبی می‌دانست و با قنسولگری روسیه در رشت مناسبات حسنه‌ای داشت.[۲]

مشاغلویرایش

حاج آقا رضا قائم مقام الملک چندی در تهران قنسول افتخاری سفارت روس و رابط با وزارت امور خارجه بود.[۲] پس از کودتای اسفند ۱۲۹۹ به زندان افتاد اما کمی بعد آزاد شد.[۳] وی به دوستی با دولت روسیه مشهور بود و حتی یک روز که از خیابان شاه‌آباد با درشکه شخصی خود عبور می‌کرد مورد سوء قصد واقع شد و چند تیر به سوی او شلیک شد که دو گلوله به کتف و بازوی او جراحاتی وارد آورد ولی جان به سلامت برد.[۲] پس از تشکیل قشون متحدالشکل، حاج آقا رضا به سمت مشاور سیاسی رئیس قشون، رضاخان، منصوب شد.[۲] وی در ابتدای دوران بیست ساله سلطنت رضاشاه از نزدیکان و مشاوران وی بود[۲] و در ادوار پنجم، ششم، هفتم و دوازدهم نماینده تالش در مجلس شد.[۴] قائم مقام رفیع در سال ۱۳۱۹ از چشم رضاشاه افتاد و وی دستور زندانی کردن و سر به نیست کردن او را داد اما بنا به دلایلی و به ویژه وساطت برادر او که در آن زمان در نجف اشرف به سر می‌برد و از روحانیون بانفوذ عتبات عالیات بود از کشتن وی صرف نظر کرد و مدتی بعد نیز دستور آزاد کردن او را از زندان داد.[۳]

پس از رضاشاهویرایش

بعد از شهریور ۱۳۲۰ و تجاوز متفقین به ایران، برائت وی در دادگستری اعلام شد و به مجلس بازگشت و دوره‌های چهاردهم، پانزدهم، شانزدهم و هفدهم نماینده تالش در مجلس بود. همچنین در ادوار دوم و سوم مجلس سنا سناتور شد.[۴] وی به سبب محبتی که محمدرضا شاه جوان از دوران خردسالی خود نسبت به او داشت دارای یک مقام معنوی و احساسی نزد وی بود. وی در این مقام سعی کرد مناسبات دربار با روحانیت قم را التیام بخشد و شاه را به عنوان یک پادشاه شیعه و حامی و مروج دین و مذهب نشان دهد. وی پس از شهریور ۱۳۲۰ پیوسته در کنار شاه بود، با او به سفر می‌رفت و در متن و حاشیه حوادث بود. او در بیشتر مراسم‌ بدون آنکه سمت رسمی داشته باشد حضور داشت.[۳] گفته شده که وی از مخالفین اجرای قانون اصلاحات ارضی بود و بارها نظر مخالف خود را به شاه ابلاغ کرده بود و لذا در اواخر عمر خانه‌نشین شد.[۴] رفیع در زمستان ۱۳۴۲ و در سن ۷۷ سالگی در تهران درگذشت.[۳]

پانویسویرایش

  1. ویکی‌پدیای گیلکی
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ عاقلی ۲–۱۳۱
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ معتضد
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ عاقلی ۷۵۷

منابعویرایش

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای گیلکی، مدخل رضا رفیع، بازیابی در ۱۵ ژانویه ۲۰۱۱
  • دکتر باقر عاقلی، رضا شاه و قشون متحدالشکل، نشر نامک، چاپ پنجم ۱۳۸۶ (ISBN 964-6895-05-0)
  • خسرو معتضد، خاطرات قائم مقام الملک رفیع، نشر قطره، چاپ اول ۱۳۸۳
  • زندگی سیاسی و اجتماعی حاج آقا رفیع (قائم مقام الملک) مسعود رفیع، نشرآبی، ۱۳۸۸