رضا سقایی

خواننده فولکلور ایرانی

محمدرضا سقایی (۲۰ فروردین ۱۳۱۸ خرم‌آباد – ۲۷ تیر ۱۳۸۹ تهران[۱]) خواننده مشهور و پرآوازه موسیقی لری بود.

محمدرضا سقایی
Reza-Saghaei.jpg
رضا سقایی
اطلاعات پس‌زمینه
زاده۲۰ فروردین ۱۳۱۸
خرم‌آباد، لرستان
درگذشته۲۷ تیر ۱۳۸۹
تهران
ژانرموسیقی لری

سقایی در خرم‌آباد به دنیا آمد و با کشف استعداد او توسط محمد رایگان گوینده رادیو به بی‌سیم ارتش در قلعه فلک الافلاک رفت پس از مدتی توسط استاد حمید ایزدپناه به رادیو تهران معرفی شد و دو ترانه گندم‌خر و کوش‌طلا را خواند و در طول زندگی هنری خود بااستاد، مجتبی میرزاده، نبی فیروزی و فرج علیپور همکاری داشت. به تشویق عبدالله غیابی نخستین فیلمساز لرستانی بر اساس موسیقی متن فیلم میراث پس از اکران ترانه‌های لری را با سازهای خارجی اجرا کرد و در همان اثر ترانه دایه دایه معروف‌ترین اثر خود را به یادگار نهاد[۲] وی در اواخر جنگ ایران و عراق در شهر ازنا بر اثر اصابت ترکش یک بمب مجروح شد و تا پایان عمر به خاطر عوارض آن بیمار بود.[۳] از جمله کارهای معروف او «زندگی بی چشم تو درد و عذابه» است که بعدها عبدالوهاب شهیدی و علی‌اصغر زند وکیل هم این کار را خواندند.[۴]

زندگیویرایش

سقایی بعد از ۱۳۴۴ بسیار معروف و به خواننده‌ای شناخته شده تبدیل شد و تا ۱۳۵۷ خوانندگی را ادامه داد. او در طول زندگیش تحصیلات چندانی کسب نکرد و در حد ۴ کلاس ابتدایی سواد داشت. او در مراسم بازدید فرح پهلوی از لرستان نیز خوانندهٔ مراسم بود. اما بعد از انقلاب تقریباً خواندن را کنار گذاشت. در زمان جنگ در بمباران شهر ازنا مجروح شد و تارهای صوتی‌اش آسیب دید. او در طول زندگی خود هرگز ازدواج نکرد.[۵] تنها فیلمی که ازاوبه یادگار مانده‌است فیلم مستند رضا دوباره می‌خواند به کارگردانی سیدمحمدسیف‌زاده می‌باشد که زندگی و آثار او را در دهه شصت به تصویر کشیده‌است.

ترانهٔ دایه‌دایهویرایش

ترانهٔ موتورچی (دایه دایه) که سال‌ها پیش با تنظیم مجتبی میرزاده و با صدای سقایی اجرا شده بود در سال ۱۳۸۶ در میان ترانه‌های فاخر و ماندگار ۱۰۰ سال اخیر موسیقی ایران به ثبت ملی رسید.[۲]

آلبوم‌هاویرایش

تا پیش از انقلاب ۵۷ کاست‌هایی معمولاً بدون نامِ آلبوم به صورت غیررسمی و توسط استریوهای وقت تهران ازجمله شرکت سی‌بی‌اس به‌صورت سیستم دالبی حرفه‌ای از وی پخش شد ولی پس از انقلاب به اهتمام اهالی موسیقی لرستان و به‌ویژه شرکت‌های آوای سپهر[۶] و نوای زاگرس سه آلبوم قدم‌خیر، تفنگ و موتورچی از وی انتشار یافت فیلم مستند رضا دوباره می‌خواند به کارگردانی سیدمحمدسیف‌زاده در سال ۱۳۹۴ به‌صورت سینمایی اکران شد. در سال ۱۳۹۵ نیز تعداد هفت ترانه از ترانه‌های تمرینی و بدون ساز رضا سقایی که درمحافل خصوصی خوانده بود با تلاش امین عباسیان، ریاست انجمن موسیقی لرستان، و جمعی از نوازندگان شهرستان خرم‌آباد در قالب آلبومی با عنوان دنگ دیر به علاقه‌مندان عرضه گردید. آثار منتشرنشدهٔ بسیاری از او به یادگار مانده‌است.

درگذشتویرایش

 
رضا سقایی در بستر بیماری

رضا سقایی در تاریخ ۲۷ تیر ۱۳۸۹ به دلیل نارسایی تنفسی در پی سکته مغزی در بیمارستان ساسان تهران درگذشت.[۷] پیکر وی در تاریخ ۳۱ تیر ۱۳۸۹ در تهران تشییع و به شهر زادگاهش خرم‌آباد منتقل شد، در این مراسم تعدادی از هنرمندان و اهالی لرستان و دوستداران این هنرمند شرکت داشتند[۸] درویش‌رضا منظمی، نوازندهٔ کمانچه، با انتقاد از کم‌توجهی مسئولان به وضعیت هنرمندان گفت:

هنرمندان بیش از آنکه نیازمند مادیات باشند به توجه و محبت نیاز دارند و ما امروز شاهد هستیم که سقایی که بیش از ۲۰ سال بیمار و در کنج خانه‌اش افتاده بود هیج کس سراغی از او نمی‌گرفت ولی حالا همه به سر و سینه خود می‌زنند.[۹]

علی‌اکبر شکارچی، خواننده و کمانچه‌نواز، دربارهٔ سقایی گفت:

مردم هنردوست ایران، لرستانی‌های عزیز هنرپرور، ذهن و گوش و هوش شما و فرزندانتان در سراسر ایران با نغمه‌خوانی سقایی با موسیقی لری آشنا شد. او با تهی‌دستی و صبوری نهال موسیقی لری را در طول عمر پربارشان در جان شیفته شما غرس کرد. اکنون بسیار متأسفم که سرنانوازان لرستان در سوگ او بایستی ساز بنوازند.[۱۰][۱۱]

تشییع در خرم‌آبادویرایش

پیکر رضا سقایی پس از تشییع در تهران به خرم‌آباد منتقل شد و در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۸۹ با شرکت جمعی از مسئولان دولتی استان لرستان، مردم، اهالی موسیقی و دوست‌داران وی تشییع و در قطعه هنرمندان آرامستان خرم‌آباد به خاک سپرده شد.[۱۲] حسین پرنیا، نوازنده سنتور و آهنگساز و از شرکت کنندگان در مراسم تشییع پیکر رضا سقایی در خرم‌آباد، در خصوص این مراسم گفت:

جای تعجب است که این قدر جمعیت در تشییع پیکر هنرمند لرستانی شرکت کرده‌اند! یا سقایی اهل این شهر نیست یا این شهر متعلق به رضا سقایی نمی‌باشد؛ چرا که انتظار داشته‌ایم عدهٔ بیشتری از مردم در مراسم تشییع استاد سقایی شرکت می‌کرد.

منابعویرایش

  1. «رضا سقایی - خواننده - درگذشت». ایسنا. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۷ تیر ۱۳۸۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «رضا سقایی درگذشت». جام‌جم آنلاین. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۷ تیر ۱۳۸۹.
  3. «رضا سقایی، خواننده موسیقی لری درگذشت». وبگاه آفتاب. ۲۸ تیر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۸۹.
  4. «رضا سقایی، خواننده «دایه دایه وقت جنگه» درگذشت». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۸۹.
  5. همشهری آن لاین[پیوند مرده]
  6. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ فوریه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۷.
  7. «رضا سقایی، خواننده موسیقی لری، در تهران درگذشت». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۷ تیر ۱۳۸۹.
  8. «پیکر رضا سقایی تشییع شد». خبرگزاری فارس. ۳۱ تیر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۸۹.
  9. «پیکر رضا سقایی با بدرقه اشک و آه به خرم‌آباد رفت». خبرگزاری مهر. ۳۱ تیر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۸۹.
  10. «مرگ سربلند رضا سقایی». خبرگزاری مهر. ۲۷ تیر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۸۹.
  11. «ابراز تاسف موسیقی‌دانان لرستان از درگذشت رضا سقایی». وبگاه همشهری. ۲۸ تیر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۸۹.[پیوند مرده]
  12. «پیکر سقایی در آرامستان خرم‌آباد آرام گرفت». خبرگزاری فارس. ۲ مرداد ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۴ مرداد ۱۳۸۹.

پیوند به بیرونویرایش