فرات

رودی در منطقه خاورمیانه
(تغییرمسیر از رود فرات)

فُرات (آشوری:ܦܪܬ) یکی از دو رود بزرگ منطقهٔ میان رودان است که از کوهستان‌های شرق آناتولی در کشور ترکیه سرچشمه گرفته و به‌سوی کشورهای سوریه، عراق و خلیج فارس روان است. این رود در مغرب کشور عراق و متشکل است از دو شعبه «قره سو» و «مرادچای» که سرچشمه آنها نزدیک رود «ارس» در شرق آناتولی ترکیه است. موقعی که دو شعبه قره‌سو و مرادچای به هم می‌رسند، فرات به دجله نزدیک می‌شود، ولی مجدداً دجله متوجه جنوب شرقی شده و فرات به سمت مغرب مایل می‌شود و سپس در نزدیکی خلیج فارس به رود دجله می‌پیوندد و از آن پس مجموع این دو رود به خلیج فارس می‌ریزد.

فُرات
Birecik Fırat 09.jpg
فرات در نزدیکی شانلی‌اورفه (ترکیه)
Tigris and Euphrates Persian.png
نقشهٔ ترکیبی دجله–فرات حوضه آبریز (به رنگ زرد)
ریشه‌شناسی نامبرگرفته از یونانی، از طریق Ufrātu در فارسی باستان و ú-ip-ra-tu-iš در ایلامی
مکان
کشورترکیه، عراق، سوریه
حوضهترکیه، سوریه، عراق، عربستان سعودی، کویت، ایران
شهرهابیره‌جک، رقه، دیر الزور، میادین، حدیثه، رمادی، حبانیه، فلوجه، کوفه، سماوه، ناصریه
ویژگی‌های ظاهری
سرآب 
 • مکانارسناس، ترکیه
 • ارتفاع۳٬۵۲۰ متر (۱۱٬۵۵۰ فوت)
دومین سرآب 
 • مکانقره سو، ترکیه
 • ارتفاع۳٬۲۹۰ متر (۱۰٬۷۹۰ فوت)
تلاقی سرآب‌ها 
 • مکانکِبان، ترکیه
 • ارتفاع۶۱۰ متر (۲٬۰۰۰ فوت)
دهانهاروندرود
 • مکان
قرنه، استان بصره، عراق
 • مختصات
۳۱°۰′۱۸″ شمالی ۴۷°۲۶′۳۱″ شرقی / ۳۱٫۰۰۵۰۰°شمالی ۴۷٫۴۴۱۹۴°شرقی / 31.00500; 47.44194
طولتقریباً ۲٬۸۰۰ کیلومتر (۱٬۷۰۰ مایل)
اندازهٔ حوضهتقریباً ۵۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۹۰٬۰۰۰ مایل مربع)
دبی 
 • مکانهیت
 • میانگین۳۵۶ متر مکعب بر ثانیه (۱۲٬۶۰۰ فوت مکعب بر ثانیه)
 • کمینه۵۸ متر مکعب بر ثانیه (۲٬۰۰۰ فوت مکعب بر ثانیه)
 • بیشینه۲٬۵۱۴ متر مکعب بر ثانیه (۸۸٬۸۰۰ فوت مکعب بر ثانیه)
ویژگی‌های حوضه
شبکهٔ رودسامانه رودخانه‌ای دجله و فرات
ریزابه‌ها 
 • چپبلیخ، خابور
 • راستSajur

سرزمینی را که بین دو رود دجله و فرات واقع است، میان‌رودان (بین‌النهرین) یا «الجزیره» نامیده‌اند. طول رودخانه فرات تقریباً ۲۸۰۰ کیلومتر است. وسعت حوزه آبریز فرات حدود ۵۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع است. میانگین آبدهی آن ۳۵۶ متر مکعب بر ثانیه است. جریان فرات در جلگه میان‌رودان، بسیار ملایم است و دارای بستری عریض می‌باشد. یگانه عامل حاصلخیزی خاک عراق و جلب جمعیت در جلگه خشک و گرم بین‌النهرین، دو رود فرات و دجله می‌باشد. بابِل، پایتخت قدیم کشور بابل در ساحل فرات بنا شده بود. این رود به‌همراه دجله دو رودی هستند که منطقهٔ میان‌رودان را مشخص و محدود می‌کنند. فرات در غرب دجله قرار دارد. نام این رودخانه از زبان اوستایی و از واژهٔ huperethuua به‌معنی «پایاب خوب» گرفته شده‌است. پایاب به محل کم‌ژرفای رودخانه گفته می‌شود.

اِنکی یکی از خدایان سومر بود که باور داشت رود فرات از منی ساخته شده‌است.[۱]

آلودگی آب فراتویرایش

انفجار لولۀ سیانورویرایش

در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۲ اعلام شد که خط لوله حمل سیانور به معدن طلا در منطقۀ ارزنجان ایلیچ در استان دیاربکر در ساعت ۲:۴۵ روز سه شنبه ۲۱ ژوئن ۲۰۲۲ (۳۱ خرداد ۱۴۰۱) منفجر شده و آب رودخانۀ فرات و حوضۀ سد کبان با ۲۰ تُن سیانور آلوده شده‌است. به دنبال بروز این اتفاق، ۴۵ کانون وکلای ترکیه با امضای بیانیه‌ای، اتفاق مذکور را با حادثه چرنوبیل مقایسه کردند و ضمن هشدار نسبت به خطرات آن نه تنها برای منطقه ایلیچ، بلکه برای کل کردستان ترکیه و حتی خاورمیانه خواستار توقف فعالیت معدن طلا در این منطقه شدند. گفته می‌شود که کشاورزی در دست‌کم ۲۰ استان جنوب شرق ترکیه تحت تأثیر این فاجعه قرار خواهد گرفت.[۲][۳][۴][۵]

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. "Enki". World History Encyclopedia (به انگلیسی). Retrieved 2021-04-09.
  2. خبرگزاری کُردپرس: ۲۰ تن سیانور رود فرات را آلوده کرد: کانون‌های وکلا خواستار توقف فعالیت معدن طلا شدند، نوشته‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۱؛ بازدید در ۹ تیر ۱۴۰۱.
  3. احوال‌نیوز: شرکت استخراج طلا نشت سیانور در شرق ترکیه را تأیید کرد (به انگلیسی)، نوشته‌شده در ۶ تیر ۱۴۰۱؛ بازدید در ۹ تیر ۱۴۰۱.
  4. یورونیوز: ادعای آلوده شدن فرات با سیانور: ۲۰ تُن یا ۸ کیلوگرم، احزاب چه می‌گویند؟ (به تُرکی)، نوشته‌شده در ۵ تیر ۱۴۰۱؛ بازدید در ۹ تیر ۱۴۰۱.
  5. تُرکی‌پُستس: انفجار لولۀ سیانور معدن طلا در الیچ ارزنجان به رودخانۀ فرات جریان پیدا کرده‌است (به انگلیسی)، نوشته‌شده در ۵ تیر ۱۴۰۱؛ بازدید در ۹ تیر ۱۴۰۱.

الگو:بین‌النهرین باستان