زبان‌های ایرانی غربی

خانواده زبانی؛ زیرگروه زبان‌های ایرانی

زبان‌های ایرانی غربی، شاخه‌ای از زبان‌های ایرانی هستند. پارسی باستان و مادی کهن‌ترین زبان‌های ایرانی غربی هستند.

ایرانی غربی
پراکنش:جنوب غرب آسیا، آسیای میانه، قفقاز و مناطق غربی جنوب آسیا
تبار:زبان‌های هندواروپایی
زیرگروه‌ها:
ایرانی شمال‌غربی
ایرانی جنوب‌غربی
گلاتولوگwest2794[۱]
{{{mapalt}}}
نقشه گویشوران زبان‌های ایرانی. زبان‌های ایرانی غربی با رنگ‌های زرد و سبز مشخص شده‌اند.

زبان‌های ایرانی غربی به دو گروه «شمال‌غربی» و «جنوب‌غربی» دسته‌بندی می‌شوند:

  1. مادی
  2. پارتی
  3. آذری باستان
  4. زبان‌های ایران مرکزی
  5. کردی: سورانی (کردی مرکزی)، کرمانجی (کردی شمالی)، کردی جنوبی، لکی[۲]
  6. زازا-گورانی: گورانی (هَوْرامی/اورامی)، باجِلانی / باجَلانی، کرمانجکی (زبان زازاکیِ شمالی)، زبان دیملی (زبان زازاکیِ جنوبی)، زبان شَبَکی، سَرلی
  7. زبان‌های کاسپین:
    1. زبان گیلکی (بیه پیش، بیه پس)
    2. زبان تالشی (تالشی شمالی یا گشتاسبی، تالشی میانی، تالشی جنوبی)
    3. زبان‌های تاتی (هرزنی-دیزماری، خلخال، طارم-کباته، خوئین زنجان، تاتی جنوبی، شمال و شمال خاوری قزوین، الویر و ویدر، وفس، رودبار و…)
    4. زبان مازندرانی (گویش‌ها: سارَوی، بابُلی، آمُلی، لُفوری؛ سالوسی، کِلاری، شَهسَواری؛ گرگانی†، دِلَندی/ دَلَندی؛ زبان شهمیرزادی، خُلَردی، فیروزکوهی؛ اَستَرآبادی/ اِستَرآبادی، کَتولی، کلارستاقی، کجوری)
    5. زبان‌های سمنانی: زبان سمنانی، زبان سَنگسَری، لاسگِردی، سُرخه‌ای، اَفتَری، بیابانَکی
  8. بلوچی: زبان بلوچی، کُرُشی
  9. گُذَرخانی، کَباته‌ای، کَجَلی، کَرینگانی (گویش آذری ذکر کرده‌اند)، خورش‌رستمی، مَراغه‌ای، رَزَجِردی، شاهرودی
  1. فارسی/ پارسی: فارسی باستان†، فارسی میانه†، فارسی افغانستان، فارسی ایران، فارسی تاجیکی، فارسی هزارگی، فارسی جیدی، یهودی-بخارایی، فارسی خوزستانی، زبان ایماقی، دَروازی، دِهواری، فارسی پهلوانی، شوشتری، دزفولی، سیستانی
  2. اچمی: گویش‌های استان فارس، گویش کلیمیان شیراز، زبان اچمی، زبان بَشاگَردی (بَشاکَردی/ بَشکَردی)
  3. لری: زبان لری (گویش‌ها: لری خرم‌آبادی، لری بالاگریوه ای، لری فیلی، ممسنی، کهگیلویه/ کُهکیلویه‌ای، لری بختیاریزبان لری کُمزاری، گویش بروجردی، گویش ملایری

پانویسویرایش

  1. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Western Iranian". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
  2. "Kurdish". Ethnologue.

جستارهای وابستهویرایش

پیوند به بیرونویرایش