گویش شاهسونی

(تغییرمسیر از زبان ترکی شاهسونی)

گویش شاهسونی (Shahsevan dialect) لهجه‌ای از زبان ترکی آذربایجانی است و توسط شاهسون‌ها تکلم می‌شود. گویش شاهسونی اشتراکات بسیار زیادی با ترکمانی (ترکی ترکمانان عراق) دارد علی‌الخصوص در شناسه‌ها که یکی از لهجه‌های ترکمانی همان شناسه‌های گویش شاهسونی را داراست. دارای دو لهجه است، لهجهٔ ایلی و لهجهٔ روستایی. لازم به تذکر است که ایلات شاهسون دارای چندین ایل است و همه ایل‌ها به این دو لهجه سخن نمی‌گویند و برخی از ایل‌ها مثل ایل مغانلو و ایل اینانلو، به دیگر لهجه های ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند.

شاهسونی دارای ویژگی‌های خاصی است. یکی از این ویژگی‌ها تغییر حروفی که کنار هم قرار می‌گیرند است. یعنی بعضی از حروف اگر کنار هم قرار بگیرند تغییر می‌کنند. مثل: اگر بعد از e حرفی بی صدا باشد و بعد از آن حرف بی صدا حرف صداداری جز ı (ای کوتاه) باشد، e تبدیل به i می‌شود و به همین شکل برای حروف صدادار دیگر هم داریم که هر یک به یک حرف صدادار دیگر تبدیل می‌شود. یا یک نوع دیگر که اگر بین کلمه بعد از n , l بیاید، l تبدیل به n خواهد شد. این تبدیل‌ها بسیار زیاد در شاهسونی وجود دارند. نوعی دیگر هم درهم شدن دو جزء زبانی است. مثلاً nə iş görürəy تبدیل به nəşgörürəy می‌شود. این نوع تبدیل سماعی است و میزان استفاده از این نوع تبدیلات تسلط متلکم به شاهسونی را نشان می‌دهد.

زمان‌هاویرایش

زمان ماضی بعید
ترکی شاهسونی ترکی آذربایجانی
گلمیشدِم گلمیشدیم
گلمیشدیی گلمیشدین
گلمیشدی گلمیشدی
زمان حال
ترکی شاهسونی ترکی آذربایجانی
گلرم گلیرم
گلری گلیرسن
گلر گلیر
زمان آینده
ترکی شاهسونی ترکی آذربایجانی
گلجیم گلیجیم
گلجیی گلجک سن
گلجک گلجک

منابعویرایش