باز کردن منو اصلی

زبان شور (Шор тили) یک زبان ترکی است که توسط ۲٬۸۰۰ نفر در منطقه‌ای به نام کوه شور، در استان کمروو در جنوب‌غرب سیبری صحبت می‌شود، اگرچه که جمعیت همه شورها در این منطقه بالای ۱۲۰۰۰ نفر است. در حال حاضر، همه شورها به زبان شور صحبت نمی‌کنند، زیرا که این زبان دچار کاهش صحبت‌کننده از سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۹۰ شده‌است. در جریان این دوره تنها به زبان شور صحبت می‌شد، نه چیزی به این زبان نوشته می‌شد و نه در مدارس این زبان تدریس می‌شد. هرچند، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی احیای زبان شور را به ارمغان آورد. حال، این زبان در نووکوزنتسک تدریس می‌شود.

شور
Шор тили šor tili, Тадар тили tadar tili
زبان بومی درروسیه
منطقهکمروو
قومیتشورها
تعداد گویشوران
۲۸۰۰ (۲۰۱۰)
سیریلیک
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۳cjs
گلاتولوگshor1247[۱]

به مانند همسایه آن، زبان شور واژه‌های زیادی را از زبان مغولی و روسی وام‌گرفته‌است. دو گویش مهم این زبان مراسو و کوندوما است، این گویش‌ها بعد از رودخانه‌های که در آن دره به آن سخن گفته می‌شود نامگذاری شد.

هر گویش زبان شور انواع زیرگویش دارد.

گویش مراسو خدمت کرده‌است به عنوان شکل ادبی زبان شور در هردو، در سال‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۸۰ وقتی‌که شکل نوشتاری زبان شور بعد از ۵۰ سال شکست در تاریخ نوشتاری این زبان احیا شده‌بود. هرچند، گویش کوندوما هم قبول شده‌است.

زبان شور نخست توسط یک الفبای سیریلیک ساخته شده توسط مبلغان کلیسای ارتدکس روسی در اواسط قرن ۱۹ نوشته‌شد. بعد از تغییرات زیادی، شکل مدرن زبان شور در یک شکل دیگر اصلاح‌شده الفبای سیریلیک نوشته‌شد.

در سال ۲۰۰۵، برای برجسته ساختن وضعیت در حال انقراض زبان شور، گنادی کوستیکاکو کتابی از شعرهای این زبان را به نام «من آخرین شعر زبان شور هستم» منتشر کرد.

ریخت‌شناسی و نحوویرایش

ضمایرویرایش

زبان شور هفت ضمیر شخصی دارد:

ضمایر شخصی
مفرد جمع
شور فارسی شور فارسی
(мен (men من (пис (pis ما
(сен (sen تو силер/слер (siler/sler) شما
ол (ol) او ылар/лар, олар/алар (ılar/lar, olor/alar) آنها
пылар/плар (pılar/plar) آنها

سیستم نوشتاریویرایش

تاریخویرایش

قبل از قرن ۱۹ زبان شور نانوشته باقی ماند؛ در سال ۱۸۷۰ مبلغ‌های ارتدکس نخستین تلاش خود را برای ساخت یک الفبای سیریلیک کردند. در علی‌رغم همه تلاش‌ها توسط مبلغان، درصد سواد بین شورها بسیار آهسته افزایش یافت-با شروع شدن قرن ۲۰ تنها ۱ درصد شورها سواد داشتند.

زبان نوشتاری شور در سال ۱۹۲۰ 'عصر طلایی' خود را داشت. در سال ۱۹۲۷، یک تلاش دوم برای به وجود آوردن یک الفبای شور براساس سیریلیک کردند. در ۱۹۳۲–۱۹۳۳، سیسپیاکاو یک پرایمر نوشت و آن را براساس الفبای لاتین منتشر کرد. این هرچند که یادگیری را پیچیده کرد؛ در نتیجه در سال ۱۹۳۸، همان نویسنده همراه با جیوریج بابسکین یک پرایمر جدید براساس الفبای سیریلیک ساختند که چند نسخه از آن در سال‌های بعد منتشر شد.

الفبای مذهبیویرایش

اولین کتابی که به زبان شور نوشته شد در سال ۱۸۸۵ منتشر شد. در این کتاب الفبای اصلاح‌شده روسی (شامل Ё ё, Ф ф, Щ щ, و Ѣ ѣ) با چند حرف اضافی Ј ј, Ҥ ҥ, Ӧ ӧ, و Ӱ ӱ استفاده شده بود.

در سال ۱۹۲۷ یک الفبای رسمی اتخاذ شد که یک الفبای روسی (شامل Ё ё و ъ) همراه با چند حرف اضافی Ј ј, Ҥ ҥ, Ӧ ӧ, و Ӱ ӱ بود.

الفبای لاتینویرایش

در سال ۱۹۳۰ یک الفبای لاتین برای زبان شور ساخته‌شد: A a، B в، C c، D d، Ə ə، F f، G g، Ƣ ƣ، I i، J j، K k، Q q، M m، N n، N̡ n, O o، Ө ө، P p، R r، S s، T t، U u، V v، Ş ş، Z z، Ƶ ƶ، L l، Ь ь، Y y، Į į.

ترتیب حروف بعدها با الفبای زبان‌های دیگر توسط اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی مطابقت پیدا کرد، طوری که حرف Ә ә جایگزین شد با حرف E e، و حرف Į į کاهش پیدا کرد.

الفبای مدرنویرایش

در سال ۱۹۳۸ الفبای سیریلیک جایگزین الفبای لاتین شد. این الفبا حروف روسی را همراه با چند حرف اضافی (Ӧ ӧ, Ӱ ӱ, و Нъ нъ) استفاده می‌کند. بعد از اصلاحات در سال ۱۹۸۰ این به شکل کنونی رسید: A a، B в، C c، D d، Ə ə، F f، G g، Ƣ ƣ، I i، J j، K k، Q q، M m، N n، N̡ n, O o، Ө ө، P p، R r، S s، T t، U u، V v، Ş ş، Z z، Ƶ ƶ، L l، Ь ь، Y y Į į.

مقایسه الفباهای زبان شورویرایش

سیریلیک لاتین سیریلیک
۱۸۸۵ ۱۹۲۷–۱۹۳۰ ۱۹۳۰–۱۹۳۸ ۱۹۳۸–۱۹۸۰ ۱۹۸۰–حال
А а A a A a А а А а
Б б Б б B в Б б Б б
В в В в V v В в В в
Г г Г г G g Г г Г г
Г г Г г Ƣ ƣ Г г Ғ ғ
Д д Д д D d Д д Д д
Е е Е е Е е Е е
Ё ё
Ж ж Ж ж Ƶ ƶ Ж ж Ж ж
З з З з Z z З з З з
И и, I i, Ѵ ѵ И и I i, Į į И и И и
Й й Й й J j Й й Й й
К к К к K k К к К к
К к К к Q q К к Қ қ
Л л Л л L l Л л Л л
М м М м M m М м М м
Н н Н н N n Н н Н н
Ҥ ҥ Ҥ ҥ N̡ n̡ Нъ нъ Ң ң
О о О о О о О о О о
Ӧ ӧ Ө ө Ө ө Ӧ ӧ Ӧ ӧ
П п П п P p П п П п
Р р Р р R r Р р Р р
С с С с S s C c C c
Т т Т т T t Т т Т т
У у У у U u У у У у
Ӱ ӱ Ӱ ӱ Y y Ӱ ӱ Ӱ ӱ
Ѳ ѳ Ф ф F f Ф ф Ф ф
Х х Х х Х х Х х
Ц ц Ц ц Ц ц Ц ц
Ч ч, J j Ч ч C c Ч ч Ч ч
Ш ш Ш ш Ş ş Ш ш Ш ш
Щ щ Щ щ Щ щ
ъ ъ ъ
Ы ы Ы ы Ь ь Ы ы Ы ы
ь ь ь ь
Э э Э э Ə ə, Е е Э э Э э
Ю ю Ю ю Ю ю Ю ю
Я я Я я Я я Я я

منابعویرایش

  1. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "شور". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.