باز کردن منو اصلی

رودخانه زرینه‌رود نام رودی است که در شمال غربی ایران، در جلگه جنوبی دریاچه ارومیه، قرار دارد.

زرینه رود (جیغاتی)
Zarinehrood.jpg
رودخانه زرینه رود در شاهین دژ
سرچشمهچهل‌چشمه
ریزشگاهدریاچه ارومیه
طول[۱]۳۰۲ کیلومتر (۱۸۸ مایل)
میانگین خروجی۱۸۱۳m³/s
مساحت حوضه آبخیز۱۱٬۸۵۰ کیلومتر مربع (۴٬۵۸۰ مایل مربع)

این رودخانه با طول ۳۰۲ کیلومتر یکی از طویل‌ترین و پرآب‌ترین رودهای شمال غرب کشور می‌باشد که از کوه‌های چهل چشمه در سقز سرچشمه می‌گیرد و پس از گذر از شهرستان‌های بوکان، شاهین دژ و میاندوآب در جنوب دریاچه ارومیه ضمن تشکیل یک دلتای وسیع به عرض حدود ۱۰ کیلومتر در مراتع باتلاقی تالاب قره قشلاق به دریاچه ارومیه می‌ریزد.

البته در سال‌های اخیر به دلیل رسوب‌گذاری قسمت اعظم آب این رودخانه قادر به ورود به آب دریاچه نبود و به وسیله پروژه اتصال زرینه رود به سیمینه رود سعی شده‌است این بحران حل گردد.

در طول این مسیر چندین رودخانه فصل از جمله خورخوره، ساروق، هولاسو، هاچه سو، محمودآباد، آجرلو به زرینه رود ملحق می‌شوند. لیلان چای نیز به عنوان آخرین شاخه در وسط شهر میاندوآب به این رودخانه می‌ریزد. سد مخزنی شهید کاظمی در بوکان و سد انحرافی نوروزلو در میاندوآب برای کنترل سیلاب‌های این رودخانه و مصارف کشاورزی و صنعتی بر روی زرینه رود احداث گردیده‌اند.[۲]

در دورهٔ سلطهٔ مغولان در ایران این رودخانه را با نام مغولی «چغنو» یا «جغتای» بر گرفته از نام پسر دوم چنگیزخان به خاطر خروشان بودن آن می‌نامیده‌اند و امروزه به زبان محلی به آن جیغاتی (جَغَتی - جَغَتو) می‌گویند.

وجه تسمیهویرایش

خواندمیر در حبیب‌السیر به جنگ بین آرپاخان و خواجه غیاث الدین محمد، اشاره کرده و چنین می‌نویسد: در حوالی جغتا هر دو شبکه به هم رسیده، دست به تیغ و خنجر بردند و خواجه از آرپاخان شکست خورده، پا به فرار نهاد وهلاکوخان مغول قریه حسین‌آباد را که در چند کیلومتری جنوب میاندوآب می‌باشد، به پایتخت تابستانی انتخاب و زرینه رود را به افتخار پسر چنگیزخان جغتای (جغتو) نامگذاری کردند.[۳]

 
نقشه آذربایجان که اسامی حغتو و تغتو برای رودهای میاندوآب به کار رفته

منابعویرایش

  1. http://www.iranhydrology.net/DATA/iranrivers.htm
  2. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.
  3. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.